"Ký sự Thăng Long" và những khám phá mới về Hà Nội

(GD&TĐ) - Thăng Long - Hà Nội là một đề tài được “đào sâu” từ bao năm nay của biết bao nhiêu nhà khoa học, văn nghệ sĩ, các ngành nghề... Chính vì thế, khi thực hiện “Ký sự Thăng Long” (KSTL) những người thực hiện đã tìm ra một con đường riêng đó là không đi vào những điều nhiều người đã biết, mà đi sâu vào những cái “độc”, chưa từng được công bố.

Nhà hát Lớn (Hà Nội) với nhiều khám phá mới

Lâu nay, mọi người vẫn tưởng rằng mái vòm đá của Nhà hát Lớn Hà Nội sử dụng đá ác-đoa mang từ Pháp về. Nhưng qua “Ký sự Thăng Long”, khán giả mới biết đó là một loại đá sét rất đặc biệt của Việt Nam. Việc vận chuyển nhiều khối đá qua đại dương bất tiện và tốn kém, nên người Pháp đã tìm ở Việt Nam và phát hiện một mỏ vật liệu đặc biệt tại Sìn Hồ, Lai Châu: mới đào lên thì mềm như đất sét, có thể nặn theo các hình dáng khác nhau, nhưng sau thời gian lại như đá.

Nói về gò Đống Đa, không phải ai cũng biết Sầm Nghi Đống chết tại chỗ nào, và 13 gò Đống Đa là truyền thuyết hay thực tế… Hoặc có nhiều người cho rằng Đặng Tiến Đông chính là Đô đốc Long (Nguyễn Tăng Long, một tướng nhà Tây Sơn). Nhưng KSTL đưa ra nhiều chứng cứ lịch sử cho rằng không phải như vậy, và đến nay Đặng Tiến Đông vẫn là một ẩn số.

Khi nói về cây xanh Hà Nội, các nhà làm phim chọn hướng tiếp cận là những cây thiêng, như cây đa trong khuôn viên báo Nhân Dân, phố Hàng Trống - một cây đa được coi là đẹp nhất Đông Dương. Cây đa này đang gây rất nhiều tranh cãi, bởi nó có ba màu lá khác nhau, nên nhiều người cho rằng đó là ba cây chụm lại. “Tuy nhiên, có truyền thuyết cho rằng mỗi một thân cây được sinh sản từ thân cây chính và khi nó trưởng thành sẽ không phụ thuộc vào cây chính. Vì vậy, một mùa nó có thể có ba màu lá. Đó là một trong những câu chuyện thú vị mà khán giả có thể biết ở KSTL”.

Hay cây cầu Long Biên đã được nhắc đến nhiều, thậm chí hàng ngày chúng ta đi qua đó, nhưng mấy ai biết rằng, ở thế kỉ 19, những người thợ đã phải ngồi vào cabin, được thả xuống lòng sông Hồng, vét từng vốc bùn để đặt những chiếc cột trụ đầu tiên của cầu Long Biên…".

Bên cạnh những câu chuyện lạ, hấp dẫn, KSTL còn “đột phá” bằng những cảnh quay mới mà từ trước đến nay chưa có trong bất kỳ chương trình hay bộ phim nào. Chẳng hạn, khi quay Nhà hát Lớn, đoàn làm phim chờ khi không gian tối dần, đèn bật lên ở từng góc phố, cuối cùng đèn tràn ngập Nhà hát Lớn và khách sạn Hilton. Cảnh ban đêm ở khu Nhà hát Lớn khi ấy đẹp như thủ đô Paris của Pháp...

Ông Nguyễn Quang Phóng, Giám đốc TT Phim tài liệu - phóng sự, ĐTH-VN cũng chia sẻ: để làm được bộ phim này, các nhà làm phim phải tìm kiếm và tiếp cận nhiều nguồn tư liệu cổ và luận án của các nhà sử học hiện nay. Với mỗi vấn đề, phải tìm các nhà sử học am hiểu nhất về nó để hỏi đồng thời cũng mời hẳn một hội đồng khoa học lịch sử để cố vấn. Cũng theo ông Phóng: Trong KSTL “có thể là những câu chuyện rất nhỏ, dân gian và cũng có thể là những câu chuyện nằm trong sử sách chưa được công bố, hoặc đã bị năm tháng phủ mờ. Chúng tôi chỉ làm nhiệm vụ lật lại nó và đem đến cho khán giả một cái nhìn mới thú vị hơn về Hà Nội”.

Nhà sử học Dương Trung Quốc, Tổng thư ký Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, thành viên nhóm tư vấn cấp cao của bộ phim này nhận xét: “Phim có nhiều cái mới. Một số chi tiết mới khám phá chính tôi cũng chưa biết. Ví dụ, từ trước đến nay, tôi vẫn cứ nghĩ mái lợp Nhà hát Lớn Hà Nội nhập từ Pháp. Hóa ra, câu chuyện phức tạp hơn nhiều. Tôi không ngờ Việt Nam mình có mỏ đá đẹp và quý đến thế”.

Tổng đạo diễn Bùi Duy Khánh cho biết: “Xuyên suốt 52 tập là những vấn đề chúng ta đã thấy nhưng chưa thấy hết, đã biết nhưng chưa biết hết, và có những câu chuyện lần đầu tiên phát hiện. Việc đi tìm những gì người ta chưa biết trong những cái cũ rích rất khó, do đó đoàn phim không có tham vọng ký sự này làm nên cái gì đó ghê gớm, mà nó chỉ như một bông hoa nhỏ góp vào đại lễ kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long – Hà Nội”.

Đi sau "Thăng Long nhân kiệt" cũng là loạt ký sự về con người Thăng Long đang được trình chiếu trên sóng Đài Truyền hình Việt Nam, những người làm "Kí sự Thăng Long" cố gắng để không trùng với những nội dung của phim trước. "Kí sự Thăng Long" sẽ đi sâu hơn vào những đề tài, phát hiện mới trong lịch sử, sự kiện diễn ra ở Thăng Long trong 1.000 năm qua mà không phải ai cũng biết đến.

Bộ phim tài liệu Ký sự Thăng Long dài 52 tập, mỗi tập 15 phút. Tập đầu tiên có tên gọi Bia tiến sĩ kể chuyện sẽ chính thức phát sóng vào 18h ngày 10/10 trên kênh VTV1. Phim do Đài truyền hình Việt Nam và Công ty Dolphin Media hợp tác sản xuất. Bộ phim không chỉ đơn thuần là ký sự mới lạ về Hà Nội mà có thể coi đây là hoạt động hướng tới kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội với sự góp sức của giới khoa học, nghiên cứu, các đạo diễn, nhà quay phim... tâm huyết, am hiểu và dành tình yêu lớn với Hà Nội.

Ngọc Thanh