Khảo sát năng lực giáo viên tiếng Anh: Nhận diện đúng để bồi dưỡng trúng

Đây là hoạt động nhằm hiện thực hóa Đề án “Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025 - 2035, tầm nhìn đến năm 2045”.

Hỗ trợ giáo viên thực chất hơn

Cô Lê Thị Thanh Huyền - giáo viên Trường Tiểu học Châu Sơn (Cổ Đô, Hà Nội) cho rằng, chủ trương khảo sát lần này sẽ mang ý nghĩa tích cực nếu được triển khai đúng tinh thần hỗ trợ phát triển năng lực giáo viên. Khảo sát cần được xem như bước chẩn đoán nhằm xây dựng lộ trình bồi dưỡng phù hợp với từng nhóm giáo viên, có sự hỗ trợ theo vùng miền, gắn kết hoạt động tập huấn với thực hành trên lớp; đồng thời, có cơ chế dự giờ, tư vấn và hình thành cộng đồng học tập chuyên môn. Quan trọng hơn, giáo viên cần nhìn thấy rõ sau khảo sát họ sẽ được hỗ trợ cụ thể như thế nào.

Cô Lê Thị Thanh Huyền cũng nhấn mạnh, mục tiêu đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học là một định hướng lớn, nhưng không thể chỉ đặt gánh nặng lên vai giáo viên tiếng Anh. Để thực hiện được mục tiêu này, cần xây dựng môi trường sử dụng tiếng Anh trong nhà trường, có sự phối hợp của các môn học khác, sự hỗ trợ từ công tác quản lý và điều kiện làm việc tốt hơn cho giáo viên. Không thể yêu cầu giáo viên thay đổi nếu không đồng thời cải thiện những điều kiện giúp họ làm việc hiệu quả hơn.

“Mong rằng, lần khảo sát này sẽ trở thành điểm khởi đầu của những hỗ trợ thực chất dành cho giáo viên. Giáo viên không sợ bị đánh giá, mà chỉ lo ngại việc bị đánh giá nhưng không nhận được sự giúp đỡ cần thiết để tiến bộ. Nếu sau khảo sát, giáo viên được hỗ trợ đúng với nhu cầu, được tạo điều kiện học tập phù hợp, giảm bớt áp lực hành chính và được đồng hành về mặt chuyên môn, thì khảo sát sẽ không còn là áp lực. Cũng hy vọng, lần khảo sát này sẽ không chỉ là thêm một vòng “đo”, mà sẽ là điểm khởi đầu cho một giai đoạn hỗ trợ giáo viên thực chất hơn, để mục tiêu học sinh sử dụng được tiếng Anh trong trường học từng bước trở thành hiện thực”, cô Lê Thị Thanh Huyền bày tỏ.

Theo thầy Cầm Văn Thân - Hiệu trưởng Trường Tiểu học và THCS Huy Bắc (xã Phù Yên, Sơn La), khảo sát lần này nhằm phát hiện những hạn chế, điểm chưa phù hợp để từ đó xây dựng chương trình bồi dưỡng phù hợp, góp phần nâng cao chất lượng dạy học, không nên sử dụng làm căn cứ cho thi đua hay xếp loại giáo viên.

Bên cạnh đó, việc tổ chức khảo sát cần tạo được tâm lý thoải mái cho người tham gia, coi đây là cơ hội để giáo viên tự nhìn nhận và khẳng định vị trí nghề nghiệp của mình, thay vì gây áp lực, lo lắng hay trở thành gánh nặng. Nội dung bài khảo sát phù hợp với ngữ cảnh sử dụng tiếng Anh trong giảng dạy, đồng thời bảo đảm tính khách quan và công bằng đối với tất cả người tham gia khảo sát. Cùng với đó là yêu cầu tổ chức khảo sát minh bạch, với bộ câu hỏi được chuẩn hóa, bảo đảm độ tin cậy và tính bảo mật, đồng thời có lộ trình triển khai bền vững.

“Công tác khảo sát cần xuất phát từ nhu cầu thực tế, đi kèm với việc đầu tư cơ sở vật chất cho các nhà trường. Các lớp bồi dưỡng sau khảo sát được tổ chức theo hướng chuyên sâu, chú trọng nâng cao năng lực giảng dạy bằng tiếng Anh. Bên cạnh đó là chính sách đãi ngộ phù hợp nhằm khuyến khích giáo viên chủ động nâng cao năng lực và trình độ chuyên môn, với lộ trình triển khai linh hoạt, phù hợp với điều kiện từng địa phương và vùng miền”, thầy Cầm Văn Thân đề xuất thêm.

Để không “đánh trống, ghi tên”

Theo cô Đinh Thị Bích Liên - Tổ phó Tổ Ngoại ngữ, Trường THCS và THPT M.V. Lômônôxốp (Hà Nội), kế hoạch khảo sát năng lực tiếng Anh của Bộ GD&ĐT là một trong số những bước đi quan trọng nhằm thực hiện Đề án “Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025 - 2035”.

Để việc khảo sát phản ánh đúng thực chất, cô Đinh Thị Bích Liên gợi ý, phải thông suốt mục tiêu như đã đề ra: “Khảo sát nhằm nhận diện năng lực thực sự của giáo viên và nhu cầu bồi dưỡng để phục vụ mục đích chính của đề án chứ không biến thành kỳ thi xếp loại hay áp lực thành tích”. Ngoài 4 kỹ năng (nghe, nói, đọc, viết), nên đa dạng hình thức đánh giá và tạo điều kiện cho phép giáo viên tự lựa chọn thời điểm khảo sát phù hợp trong khung thời gian quy định để không ảnh hưởng đến lịch giảng dạy chuyên môn tại trường.

Điều kiện không thể thiếu khi muốn đánh giá đúng thực chất, cô Đinh Thị Bích Liên nhấn mạnh, phải có cả một hệ thống khảo sát trực tuyến tin cậy, bảo mật, không có sai sót kỹ thuật và ngân hàng đề đủ lớn để tránh hiện tượng quay cóp, học thuộc đề.

Cùng với đó là xây dựng một bộ công cụ khảo sát chất lượng theo đúng chuyên môn nghiệp vụ sư phạm, không nên chỉ tập trung vào các bài thi quá học thuật thuần túy như IELTS/TOEIC. Việc lồng ghép các kỹ năng ngôn ngữ trong môi trường giảng dạy là vô cùng quan trọng. Cuối cùng, sau khi khảo sát mỗi giáo viên nên nhận được báo cáo cá nhân chỉ rõ những điểm mạnh, điểm yếu và gợi ý cụ thể lộ trình bồi dưỡng.

Như vậy, để kế hoạch khảo sát thật sự thành công, cần tổ chức gọn nhẹ, theo đúng tinh thần không gây áp lực căng thẳng cho giáo viên, tạo tâm lý khảo sát để hỗ trợ, không phải để “thanh lọc”.

Cô Đinh Thị Bích Liên mong rằng, kết quả khảo sát cần được chuyển thành “bản đồ” năng lực cá nhân và nhóm để định hướng rõ ưu tiên bồi dưỡng theo từng kỹ năng. Không nên dùng điểm số để định danh “giỏi - kém” một cách công khai; thay vào đó, xây dựng lộ trình bồi dưỡng phù hợp cho từng giáo viên và từng địa phương. Ngoài ra, cần đơn vị kiểm định độc lập đánh giá hiệu quả của các khóa bồi dưỡng sau khảo sát để đảm bảo ngân sách Nhà nước được sử dụng hiệu quả.

“Tôi cho rằng, thay vì các đợt tập trung bồi dưỡng ngắn ngày tốn kém, hãy xây dựng nền tảng học liệu số để giáo viên tự học suốt đời, kết hợp với các buổi hội thảo chuyên môn (seminar) định kỳ. Ngoài ra, cũng cần nhấn mạnh việc trau dồi cả về phương pháp giảng dạy trên lớp. Nếu một giáo viên giỏi tiếng Anh nhưng vẫn dạy theo cách cũ (chỉ chú trọng ngữ pháp) thì việc khảo sát này không có ý nghĩa đối với học sinh.