“Kịch bản” biến đổi khí hậu tại Việt Nam
GS Vương Văn Quỳnh - Viện trưởng Viện Sinh thái Rừng và Môi trường (Trường ĐH Lâm nghiệp Việt Nam) - cho biết: Biến đổi khí hậu thực chất là biến đổi về nhiệt độ của khí quyển, nó sẽ kéo theo những biến đổi của hiện tượng khác.
Tại Việt Nam, trong 100 năm gần đây, nhiệt độ không khí đã tăng lên khoảng 0,8 độ C. Trong khoảng 50 năm gần đây, tốc độ tăng lên gấp hai lần so với trước kia.
Nhiệt độ mùa Đông tăng nhiều hơn so với nhiệt độ mùa Hè. Cùng với đó là lượng mưa đã tăng lên nhưng lại giảm đi trong mua khô làm cho tình trạn hạn hán tăng lên.
“Sống chung với lũ” trong lĩnh vực biến đổi khí hậu được hiểu là với nghĩa là thích ứng với biến đổi khí hậu. Một mặt, con người thay đổi những thói quen, thay đổi những quy trình sản xuất để giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu. Mặt khác, lại xác định được những cơ hội của biến đổi khí hậu cho phát triển sản xuất tốt hơn.
Các hiện tượng mưa, giá rét kéo dài hơn xuất hiện nhiều hiện tượng mưa lớn bất thường gây ngập lụt ở nhiều nơi. Số trận bão tăng gấp hai lần so với trước đây. Mực nước biển cũng tăng lên khoảng 20cm.
Thời gian gần đây, quá trình nóng lên của khí quyển và hiện tượng khác của biến đổi khí hậu đã làm cho hiện tượng thời tiết cực đoan xuất hiện ngày càng nhiều hơn với mức nguy hiểm hơn.
Ở nhiều nơi trên thế giới, những hiện tượng như suy thoái của đất đai, ô nhiễm nguồn nước, hiện tượng xâm mặn, hiện tượng sa mạc hóa … đã khiến hàng triệu người phải di dời khỏi nơi ở truyền thống của mình.
Người ta ước tính hiện nay có khoảng 50 triệu người đã phải tị nạn môi trường. Khoảng 20 năm nữa con số này có thể sẽ tăng lên 200 triệu người. Ở Việt Nam tị nạn môi trường cũng có thể xảy ra trong tương lai.
Trước thực tế trên, GS Vương Văn Quỳnh cho rằng: Ngay từ bây giờ, hành động ứng phó với biến đổi khí hậu phải được xem một trong những vấn đề sống còn vì sự phát triển bền vững của đất nước.
Hành động nhỏ, tác dụng lớn
Đưa ra giải pháp, GS Vương Văn Quỳnh cho biết, mọi người dù thành phố hay nông thôn, chỉ cần có những hành động nhỏ như: Tắt điện khi không sử dụng, tắt nước khi không dùng, không xả rác thải bừa bãi và có những hành động thân thiện với môi trường thì đã làm giảm được phát thải do sử dụng năng lượng gây lên.
Hiện nay, trong các văn bản pháp luật của Nhà nước và của Quốc tế đã có những hướng dẫn về trách nhiệm cụ thể đối với từng đối tượng về những hành động bảo vệ môi trường.
Để tìm hiểu thêm về nội dung này, có thể tham khảo thêm một số văn bản pháp luật và các tài liệu liên quan.
Trong đó có Luật Bảo vệ môi trường và bộ tài liệu hướng dẫn dạy, học về bảo vệ môi trường, giảm nhẹ rủi ro thiên tai của Bộ GD&ĐT.
Thế giới và cộng đồng xã hội cũng hy vọng chỉ cần ở mỗi người có những hành động nhỏ như vậy để chung tay bảo vệ môi trường và phòng chống biến đổi khí hậu.
Bên cạnh đó, việc trồng cây xanh ở thành phố rất quan trọng và ý nghĩa đối với việc giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Trong năm vừa rồi đã có những người nhận được “Giải thưởng Xanh” vì họ đã trồng cây xanh thành công trên mái nhà.
Một vài cây không có ý nghĩa nhiều lắm với bảo vệ môi trường, nhưng hàng triệu người cùng trồng thì chúng ta có thể có tới hàng triệu cây. Đây lại là vấn đề rất ý nghĩa.
Tuy nhiên, GS Vương Văn Quỳnh lưu ý, việc trồng cây xanh chỉ là một trong những giải pháp trong bảo vệ môi trường.
Bởi biến đổi khí hậu gây ra chủ yếu do phát thải khí nhà kính mà hoạt động sử dụng năng lượng của con người chiếm 46%. Cho nên những hành động để tiết kiệm năng lượng, tiết kiệm nguyên liệu sẽ có vai trò rất lớn trong việc giảm thiểu biến đổi khí hậu.
GS Vương Văn Quỳnh cũng cho biết, hiên nay, người ta xây dựng nhiều kịch bản biến đổi khí hậu rất khác nhau để lường trước những biến đổi khí hậu có thể xảy ra và xây dựng những chiến lược ứng phó thích hợp.
Ý thức môi trường phải được giáo dục sớm
Cũng theo GS Vương Văn Quỳnh, trong những năm qua, con người đã có nhiều tác động không tốt đến tài nguyên, môi trường.
Có thể kể đến việc khai thác rừng trái quy định làm giảm chất lượng của rừng; quá trình canh tác không hợp lý làm suy thái nhiều diện tích đất đai của miền núi; việc quản lý rừng ngập mặn không thích hợp làm mất rừng, gia tăng quá trình xâm mặn và gió bão đến các vùng ven biển…
Nhiều vấn đề tác động tiêu cực đến môi trường do hoạt động thiếu trách nhiệm của con người. Tình trạng này cũng đang đe dọa đến sự phát triển bền vững của đất nước.
Tuy nhiên, theo GS Vương Văn Quỳnh, ý thức chấp hành những quy định về môi trường phụ thuộc nhiều vào ý thức rồi đến nhận thức.
Cần hiểu được rằng, bảo vệ môi trường vừa là nghĩa vụ nhưng cũng là việc làm mang lại lợi ích cho bản thân và cộng đồng xã hội. Ứng phó với biến đổi khí hậu là việc làm vì cộng đồng và cũng do cộng đồng cần sự chung tay góp sức của mọi người. Yếu tố này cần được giáo dục từ sớm, ngay bậc mầm non.
“Trong những năm gần đây Nhà nước và các ngành, trong đó đặc biệt là ngành Giáo dục đã có những hoạt động giáo dục liên quan đến lĩnh vực môi trường trong trường học.
Chúng tôi đã nhận thấy những tài liệu khá là đa dạng và chất lượng tốt. Nhận thức của học sinh và thầy cô giáo đã đã nâng lên một cách rõ rệt. Đây là một tín hiệu mừng” - GS Vương Văn Quỳnh bày tỏ.
