Biến chủng virus Corona ở Anh có bất thường?

GD&TĐ - Biến chủng virus Corona ở Anh khiến số người nhiễm Covid-19 tăng lên chóng mặt. Virus đã đột biến ở những đoạn gene nào, điều này có khiến việc nghiên cứu vắc-xin Covid-19 bị cản trở?
Biến chủng virus Corona  ở Anh có bất thường?

Lây lan chóng mặt

Đang càn quét khắp London và miền Nam nước Anh, biến thể mới của virus gây Covid-19 được xác định rất dễ lây lan. Theo các nhà khoa học Anh, dù khả năng lây truyền cao hơn 70% so với chủng hiện tại, nhưng không có bằng chứng cho thấy biến thể mới dễ khiến bệnh trở nặng hơn hay dễ gây tử vong hơn.

Anh cảnh báo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) rằng, biến thể mới có thể là nguyên nhân khiến số ca mắc Covid-19 tại đây tăng vọt.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ra sức trấn an dư luận trước sự lây lan nhanh của biến thể virus Corona, gọi đó là một phần bình thường trong quá trình tiến hóa của virus và vẫn chưa “vượt kiểm soát” như tuyên bố trước đó của Chính phủ Anh.

“Điều quan trọng là phải minh bạch, phải nói cho công chúng biết về biến thể này, nhưng quan trọng không kém, đây cũng là một phần bình thường trong quá trình tiến hóa của virus” - ông Mike Ryan, Giám đốc phụ trách tình trạng khẩn cấp của WHO, nói.

Tại Hội nghị trực tuyến tăng cường công tác phòng chống dịch Covid-19 ngày 23/12, ông Đặng Quang Tấn, Cục trưởng Cục Y tế Dự phòng (Bộ Y tế) cho biết, biến chủng mới có khả năng lây lan bệnh Covid-19 nhanh hơn, tuy nhiên chưa ghi nhận việc gia tăng độc lực gây tử vong nhiều hơn hay gây bệnh nặng hơn.

Biến chủng đột biến trên vùng gene N501Y của virus Corona làm tăng khả năng bám dính của virus với tế bào vật chủ, tăng tốc độ lây truyền lên tới 70%. Tuy nhiên, không làm tăng thêm tình trạng nặng của bệnh. Đợt địch Covid-19 tại Đà Nẵng trong tháng 7 - 8 đã phát hiện ra đột biến gene của SARS-CoV-2 làm tăng khả năng lây nhiễm nhưng không như đợt này ở Anh.

Ngành y tế Việt Nam đã giải trình tự gene trên toàn bộ mẫu và Bộ Y tế đã chỉ đạo các viện Trung ương tăng cường giải trình tự gene của các mẫu bệnh phẩm đặc biệt khu vực châu Âu và ở các nước có biến chủng này để xem khả năng lây truyền hay khả năng xâm nhập vào Việt Nam. Hiện chưa phát hiện chủng virus nào ở Việt Nam có vùng đột biến này.

PGS.TS Đinh Duy Kháng, Viện Công nghệ Sinh học, Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam cho biết, những biến đổi ở gene virus Corona mà các nhà khoa học Anh phát hiện ra tạm thời chưa ảnh hưởng đến quá trình nghiên cứu và sản xuất vắc-xin. Lý do là trên mỗi virus đều có 2 vùng gene độc lập là vùng gene quyết định đặc tính kháng nguyên và vùng gene liên quan đến đặc tính lây lan.

Dù trong virus có một số vùng kháng nguyên trùng nhau, nhưng hầu hết là độc lập, 2 đặc tính này cũng hoàn toàn độc lập với nhau. Hay có thể nói đơn giản, khả năng lây nhiễm của virus nằm ở vùng gene khác, còn khả năng tạo ra đáp ứng miễn dịch bảo hộ để giết chết chính nó (nghiên cứu vắc-xin dựa trên vùng gene này) nằm ở vùng gene khác.

Ngay khi phát hiện ra virus này, các nhà khoa học Anh đã dùng công nghệ gene để giải mã và phát hiện ra rằng, vùng gene liên quan đến tính lây lan của virus đã biến đổi, nên gọi là biến chủng của virus Corona. Khi phát hiện ra biến thể này, các nhà khoa học sẽ nghiên cứu để đưa vào vắc-xin đang nghiên cứu để vắc-xin thích ứng với gene đã biến chủng này.

Virus đột biến là bình thường

GS Nông Văn Hải, Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam cho biết, biến chủng mới của virus Corona được đặt tên vắn tắt là VUI-202012/01 và được xác định bởi một tập hợp gồm 17 thay đổi hay đột biến. Một trong những đột biến quan trọng nhất là N501Y trong protein gai mà virus sử dụng để liên kết với thụ thể ACE2 của người.

Về lý thuyết, những thay đổi trong phần protein gai này có thể dẫn đến việc virus trở nên dễ nhiễm hơn và dễ lây lan giữa người với người. Tuy nhiên, hệ gene của SARS là phân tử RNA luôn trải qua đột biến ngẫu nhiên với tần suất trung bình 1 - 2 điểm/tháng.

Như vậy, tính từ khi dịch bùng phát ở Vũ Hán đến nay vừa tròn 1 năm. Theo xác suất, SARS-CoV-2 qua 1 năm có thể có từ 12 - 24 đột biến điểm là bình thường. Việc biến thể VUI-202012/01 có 17 điểm đột biến cũng là nằm trong ngưỡng của quy luật.

Theo PGS.TS Đinh Duy Kháng, virus tiến hóa và tạo ra biến thể không phải chuyện bất thường. Các nhà khoa học đã tìm thấy hàng nghìn đột biến của virus gây Covid-19 qua nhiều mẫu bệnh phẩm, hầu hết đều không hề vượt trội về khả năng lây lan hay khiến bệnh trở nặng.

Trong nghiên cứu vắc-xin nói chung, luôn phải kết hợp giám sát với dịch tễ học liên tục đối với tác nhân gây bệnh để xem virus có biến đổi gì không, sự biến đổi đó có “trốn” được vắc-xin đã nghiên cứu và sản xuất không. Đây là công việc song song, giống như đi bằng hai chân vậy. Cho nên virus đã biến thể không phải là điều gì quá nghiêm trọng, không ảnh hưởng đến quá trình nghiên cứu và sản xuất vắc-xin.

Thời gian tới, các nhà khoa học sẽ phải làm rõ virus biến chủng đó thì hệ gene đã thay đổi thế nào, có gắn với đặc tính biến chủng không. Nếu nó lây lan nhanh như vậy thì đặc tính kháng nguyên ở virus có thay đổi hay không, virus có “trốn” được vắc-xin đã sản xuất hay không.

Để làm được điều đó thì giám sát dịch tễ học phân tử phải luôn thực hiện song hành, phát hiện được ngay lập tức những virus đã biến chủng bất thường. Với công nghệ hiện đại ngày nay, người ta có thể giải mã ngay lập tức virus đã biến chủng ở đoạn gene nào, vắc-xin có đáp ứng miễn dịch được cho đoạn gene đó hay không.

Theo các chuyên gia, để “vô hiệu hóa” vắc-xin, virus sẽ cần nhiều thay đổi trong mã di truyền chứ không chỉ một hoặc hai đột biến. Tuy nhiên, các loại vắc-xin ngừa Covid-19 có thể cần được điều chỉnh theo thời gian. Những biến đổi của virus SARS-CoV-2 cũng cần được theo dõi chặt chẽ hơn.

Bộ đội biên phòng hướng dẫn học sinh tham quan đường biên, cột mốc.

'Tiết học biên giới' ươm mầm tình yêu Tổ quốc

GD&TĐ - Nhiều năm qua, mô hình “tiết học biên giới” của Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Trị đã trang bị cho học sinh những kiến thức rất hữu ích, giúp các em nâng cao nhận thức về chủ quyền, lãnh thổ quốc gia.
Một buổi học của học sinh tại điểm bản Mường.

Phụ huynh chặt tre góp sức chỉnh trang trường lớp

GD&TĐ - Trước thềm năm học mới, đông đảo phụ huynh ở xã Tà Hộc (huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La) lại tất bật lên rừng chặt tre, tham gia phát cỏ dại cùng giáo viên để chỉnh trang cơ sở vật chất trường, lớp chuẩn bị đón trẻ tới trường.
Em Nguyễn Ngọc Tân, thủ khoa Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2022 tỉnh Tiền Giang.

Phương pháp học đặc biệt của 2 thủ khoa

GD&TĐ - Nguyễn Ngọc Tân và Trịnh Đăng Khoa là thủ khoa Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2022 của tỉnh Tiền Giang và Sóc Trăng. Kết quả này đến từ sự nỗ lực và phương pháp học đặc biệt.
Ban đại diện CMHS Trường Tiểu học Quang Trung, huyện An Lão cùng nhà trường khen thưởng học sinh tham gia chuyên đề cấp thành phố.

Để xóa đi thành kiến với Ban đại diện cha mẹ học sinh

GD&TĐ - Nói về hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh (CMHS) không ít người thành kiến rằng: đó là cánh tay giúp nhà trường huy động các khoản đóng góp, tài trợ một cách hợp pháp. Nhưng trên thực tế, sự phối hợp giữa Ban đại diện CMHS với giáo viên, nhà trường đã góp phần không nhỏ cho sự phát triển của GD&ĐT.
Tay chân miệng thường bị nhầm với các bệnh khác.

Phân biệt bệnh tay chân miệng với những bệnh khác

GD&TĐ -Bệnh tay chân miệng có các vị trí đặc hiệu là ở lòng bàn chân, lòng bàn tay, đầu gối, khe mông. Những nốt ban của tay chân miệng thường là những nốt ban dát sẩn, thường chìm ở trên bề mặt da. Các vết loét ở khoang miệng thường tập trung tại đầu lưỡi, niêm mạc má hai bên.
Nhiều trường học còn thiếu giáo viên môn Tiếng Anh. Ảnh minh họa: Sỹ Điền

Gỡ khó nhân lực, vật lực dạy Tiếng Anh và Tin học trong Chương trình mới

GD&TĐ - Theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018, từ năm học 2022 - 2023, Tiếng Anh và Tin học chính thức trở thành môn học bắt buộc với học sinh lớp 3. Tuy nhiên, nhiều địa phương, trường học vẫn gặp khó khăn về nhân lực và vật lực khi triển khai bộ môn này, nhất là những trường vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Giảm 10% thuế nhập khẩu ưu đãi mặt hàng xăng

Chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ nổi bật tuần từ 8-12/8/2022

GD&TĐ - Giảm 10% thuế nhập khẩu ưu đãi mặt hàng xăng; hỗ trợ giáo viên mầm non, tiểu học ngoài công lập gặp khó khăn do đại dịch COVID-19; mua sách giáo khoa cho học sinh mượn: Trình Chính phủ kịp thời triển khai từ năm học 2022 – 2023;... là những thông tin chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ nổi bật tuần từ 8-12/8/2022.
Vương quốc Shambhala, hay Shangri-La, được cho là ở nơi có những ngọn núi pha lê trắng.

Shangri-La: Huyền thoại một thiên đường

GD&TĐ -Truyền thuyết về một vùng đất huyền ảo có tên Shangri-La từ lâu đã hấp dẫn những nhà thám hiểm nhưng chưa ai đặt chân được đến đó. Liệu đây có phải là cửa ngõ dẫn đến “thiên đường” thật sự?