Theo Luật Nhà giáo, hoạt động nghề nghiệp của nhà giáo có tính chuyên nghiệp, đổi mới, sáng tạo, hướng tới phát triển toàn diện phẩm chất, năng lực của người học thông qua giảng dạy, giáo dục và nêu gương.
Cụ thể, giáo viên mầm non thực hiện nhiệm vụ nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục, bảo vệ trẻ; giáo viên phổ thông và giáo viên dự bị đại học thực hiện nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục môn học, hoạt động giáo dục theo chương trình tương ứng với từng cấp học.
Tuy nhiên, trên thực tế, không ít giáo viên vẫn bị phân tán thời gian và sức lực bởi hồ sơ, sổ sách, các hội thi, phong trào.
Tại Hội nghị Giám đốc Sở GD&ĐT năm 2026, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn thẳng thắn chỉ ra ở một số địa phương, việc ứng dụng dữ liệu trong quản lý còn hình thức, cải cách thủ tục hành chính chưa đạt yêu cầu, hồ sơ, sổ sách vẫn tạo áp lực đối với nhà giáo.
Con số cụ thể được Bộ trưởng đưa ra cho năm học 2026-2027 là xóa bỏ 100% hồ sơ, sổ sách giấy trùng lặp, chuyển sang quản lý, đo lường trên dữ liệu; cắt giảm tối thiểu 50% các hội thi, phong trào, danh hiệu mang tính hình thức. Làm sao để thầy cô có thêm thời gian nghiên cứu, xây dựng bài giảng, chăm sóc và nâng đỡ từng học sinh còn yếu kém.
Yêu cầu này đã được cụ thể hóa trong hàng loạt các văn bản quan trọng triển khai năm học mới: Chỉ thị của Thủ tướng về nhiệm vụ trọng tâm năm học 2026-2027; Quyết định số 2623/QĐ-BGDĐT ban hành nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm năm học 2026-2027 của ngành Giáo dục; Công văn số 5922/BGDĐT về cắt giảm các cuộc thi, hồ sơ, sổ sách, hội họp và báo cáo trung gian trong cơ sở giáo dục.
Các văn bản đều nhấn mạnh việc rà soát, cắt giảm các kỳ thi, cuộc thi không cần thiết; giảm hồ sơ, sổ sách, giảm áp lực hành chính để giáo viên tập trung cho công tác chuyên môn.
Nhiều quy định cụ thể đang nhận được sự đồng tình của nhà giáo, trong đó có yêu cầu chỉ tổ chức các cuộc thi theo quy định của Bộ GD&ĐT hoặc được cấp có thẩm quyền cho phép, có mục tiêu rõ ràng, thiết thực, góp phần phát triển năng lực chuyên môn và nâng cao chất lượng giáo dục.
Đáng chú ý, không tổ chức hội thi giáo viên dạy giỏi cấp trường, cấp xã để lấy thành tích; trường hợp cần thiết nhằm phát hiện, lựa chọn giáo viên tham gia hội thi do cấp trên tổ chức thì thực hiện theo quy định, bảo đảm thiết thực, không phát sinh hồ sơ, minh chứng không cần thiết.
Cũng cần khẳng định, cắt giảm các cuộc thi không đồng nghĩa với việc thu hẹp các hoạt động giáo dục, trải nghiệm, giao lưu hay cơ hội phát triển phẩm chất, năng lực, năng khiếu của học sinh và năng lực chuyên môn của nhà giáo. Điều cần loại bỏ là những hoạt động hình thức, trùng lặp, không cần thiết, gây áp lực hoặc không tạo ra giá trị thiết thực.
Một chủ trương đúng chỉ thực sự có ý nghĩa khi đi vào thực tiễn và đem đến thay đổi thực chất ở cơ sở. Vì vậy, điều cần được kiểm chứng là giáo viên có thực sự bớt hồ sơ, bớt báo cáo, bớt những cuộc họp và hoạt động không cần thiết để có thêm thời gian cho bài giảng, sinh hoạt chuyên môn và từng học sinh hay không.
Khi thời gian của giáo viên được trả về đúng cho công việc chuyên môn, việc cắt giảm mới thực sự trở thành một thay đổi trong quản trị nhà trường, từ đó nâng cao chất lượng thực chất trong giáo dục.
