Trải qua các giai đoạn lịch sử, dân tộc ta luôn đề cao vai trò của người hiền tài, coi việc phát hiện, bồi dưỡng và trọng dụng nhân tài là một trong những yếu tố quan trọng để xây dựng và phát triển đất nước.
Trong bối cảnh khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ngày càng giữ vai trò quyết định đối với năng lực cạnh tranh quốc gia, phát triển nhân tài càng trở thành yêu cầu cấp thiết, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của Nhà nước, cơ sở giáo dục, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và toàn xã hội.
Kết luận số 105-KL/TW ngày 15/10/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về thu hút và trọng dụng nhân tài trong các ngành, lĩnh vực mũi nhọn, phục vụ đất nước phát triển nhanh, bền vững ra đời trong bối cảnh đó, đặt ra yêu cầu đổi mới tư duy và cách tiếp cận trong công tác nhân tài. Trên cơ sở kế thừa, phát huy truyền thống trọng dụng hiền tài của dân tộc, Kết luận nâng tầm công tác này thành một chiến lược phát triển quốc gia, gắn với tri thức, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo.
Bên cạnh ghi nhận kết quả đạt được, tại Kết luận số 105-KL/TW, Trung ương đã nhìn thẳng vào những hạn chế trong công tác nhân tài thời gian qua; đồng thời đưa ra những nhiệm vụ, giải pháp mạnh mẽ, thể hiện yêu cầu đột phá về nhân tài phải đi trước một bước, tạo tiền đề cho những đột phá về thể chế, khoa học, công nghệ, kinh tế và quản trị quốc gia. Một trong những nhiệm vụ, giải pháp quan trọng được xác định là chủ động tạo nguồn và phát triển nhân tài quốc gia. Đây cũng là nhiệm vụ có vai trò chủ đạo của ngành Giáo dục.
Tại Chương trình hành động số 48-CTr/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 336/NQ-CP của Chính phủ triển khai Kết luận số 105-KL/TW, Bộ GD&ĐT được giao chủ trì xây dựng chương trình “Nhân tài dẫn dắt nhân tài”; phát hiện, tuyển chọn, đào tạo sớm học sinh, sinh viên tài năng trong các lĩnh vực mũi nhọn, chiến lược; bồi dưỡng đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học, kỹ sư và nhân lực kỹ năng cao…
Không chỉ tạo nguồn, ngành Giáo dục còn được giao những nhiệm vụ nhằm hình thành môi trường để nhân tài trưởng thành, phát huy năng lực. Đó là xây dựng cơ chế cử nhà khoa học xuất sắc, tài năng trẻ tham gia đào tạo, nghiên cứu tại các cơ sở hàng đầu thế giới; đầu tư, nâng cấp một số cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu, phòng thí nghiệm trọng điểm và trung tâm nghiên cứu, đổi mới sáng tạo đạt trình độ khu vực, quốc tế. Bộ GD&ĐT cũng được giao xây dựng Đề án thu hút, trọng dụng và phát triển nhân tài trong ngành Giáo dục, tập trung vào nhà khoa học trẻ, chuyên gia đầu ngành và nhà khoa học xuất sắc.
Yêu cầu phát triển nhân tài trong Kết luận số 105-KL/TW có sự gắn kết chặt chẽ với các chủ trương lớn về đổi mới giáo dục và phát triển khoa học, công nghệ đã được ban hành. Nghị quyết 71-NQ/TW xác định giáo dục đại học giữ vai trò nòng cốt trong phát triển nhân lực trình độ cao, nhân tài; đồng thời đặt mục tiêu phát triển các chương trình đào tạo tài năng, tăng cường nghiên cứu khoa học trong nhà trường. Trong khi đó, Nghị quyết 57-NQ/TW đặt ra nhiệm vụ, giải pháp phát triển, trọng dụng nhân lực chất lượng cao, nhân tài, đáp ứng yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Có thể thấy, giáo dục giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong tạo nguồn và phát triển nhân tài. Với những chính sách đủ mạnh để xây dựng một thể chế rộng mở trong phát hiện nhân tài, công bằng trong lựa chọn, tin tưởng trong giao trọng trách, minh bạch trong đánh giá và đủ năng lực bảo vệ những người dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới vì lợi ích chung, chúng ta sẽ có được nguồn lực chiến lược để xây dựng đất nước phát triển phồn vinh, bền vững.
