GD&TĐ - Nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn chia sẻ về những dấu mốc chính sách đối với đội ngũ nhà giáo, yêu cầu chuyển hóa chủ trương, chính sách thành điều kiện làm việc và cơ hội phát triển nghề nghiệp thiết thực.
Bộ trưởng nhấn mạnh, sự tri ân có ý nghĩa nhất đối với nhà giáo phải được thể hiện bằng những chính sách tốt hơn, môi trường giáo dục nhân văn và sự tôn trọng xứng đáng đối với lao động sư phạm.
- Thưa Bộ trưởng, trong truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo của dân tộc, người thầy luôn giữ vị trí đặc biệt. Những năm gần đây, Đảng, Nhà nước tiếp tục dành sự quan tâm lớn cho đội ngũ nhà giáo, trong đó việc Quốc hội thông qua Luật Nhà giáo được xem là dấu mốc quan trọng. Bộ trưởng nhìn nhận như thế nào về ý nghĩa của những chính sách này đối với vị thế và đời sống của nhà giáo?
Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn: Mỗi bước tiến của giáo dục nước nhà đều có sự đóng góp bền bỉ của các thế hệ nhà giáo. Tôi đặc biệt trân trọng những thầy cô nhiều năm gắn bó với các điểm trường vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, nơi việc đi lại, sinh hoạt và dạy học còn nhiều khó khăn. Chăm lo cho đội ngũ nhà giáo là sự ghi nhận đối với công sức ấy, đồng thời là đầu tư cho chất lượng giáo dục và cho tương lai của các thế hệ học sinh, sinh viên.
Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị đặt ra yêu cầu bảo đảm đủ giáo viên và có chính sách đãi ngộ đặc thù, vượt trội đối với đội ngũ nhà giáo. Luật Nhà giáo, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, lần đầu tiên tạo một khuôn khổ pháp lý chuyên ngành về vị trí, quyền và nghĩa vụ, chuẩn nghề nghiệp, tuyển dụng, sử dụng, đào tạo, bồi dưỡng, tiền lương, đãi ngộ và tôn vinh nhà giáo. Luật xác lập nguyên tắc xếp lương nhà giáo trong cơ sở giáo dục công lập cao nhất trong hệ thống thang bậc lương hành chính sự nghiệp. Việc cụ thể hóa chính sách tiền lương tiếp tục được thực hiện theo thẩm quyền và lộ trình cải cách tiền lương.
Chính phủ đã ban hành Nghị định số 93/2026/NĐ-CP hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Nhà giáo, trong đó có chính sách thu hút, trọng dụng nhà giáo. Nghị định số 182/2026/NĐ-CP quy định các mức phụ cấp ưu đãi theo nghề từ 20% đến 80% đối với nhà giáo trong các cơ sở giáo dục công lập, tùy đối tượng, cấp học, tính chất công việc và địa bàn công tác.
Chẳng hạn, mức phụ cấp đối với giáo viên mầm non, tiểu học thuộc nhóm áp dụng mức 35% trước đây được nâng lên 45%. Một số nhóm nhà giáo công tác ở địa bàn đặc biệt khó khăn được hưởng mức 80% theo quy định. Nghị định cũng quy định phụ cấp đối với nhân sự hỗ trợ giáo dục thuộc diện áp dụng, ghi nhận đóng góp của những người làm công việc thiết yếu hằng ngày trong nhà trường.
Đối với giáo dục đại học, Luật Giáo dục đại học và Nghị định số 159/2026/NĐ-CP đã tạo cơ sở pháp lý cho việc phát triển đội ngũ giảng viên đồng cơ hữu, cho phép các cơ sở giáo dục đại học công lập huy động viên chức có trình độ tiến sĩ đang công tác tại các tổ chức khoa học và công nghệ công lập ngoài cơ sở giáo dục đại học tham gia giảng dạy, nghiên cứu khoa học theo cơ chế phù hợp. Việc sử dụng, bố trí nhiệm vụ và thực hiện chế độ, chính sách đối với giảng viên đồng cơ hữu được xác định trên cơ sở thỏa thuận giữa các bên và quy định của pháp luật, bảo đảm hài hòa quyền lợi, trách nhiệm của nhà giáo và các đơn vị liên quan.
Đây là cơ chế quan trọng nhằm tăng cường gắn kết giữa các cơ sở giáo dục đại học với các viện nghiên cứu, phát huy hiệu quả nguồn nhân lực khoa học và công nghệ chất lượng cao; tạo điều kiện để người học tiếp cận tri thức, kinh nghiệm nghiên cứu và những thành tựu khoa học mới, đồng thời thúc đẩy hình thành các nhóm nghiên cứu mạnh, nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo.
Luật Giáo dục đại học xác định giáo sư, phó giáo sư là các chức danh giảng viên đại học và giao cơ sở giáo dục đại học thực hiện việc bổ nhiệm, miễn nhiệm theo tiêu chuẩn, điều kiện và quy trình do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định.
Bộ đang lấy ý kiến về dự thảo thông tư hướng dẫn nội dung này. Về điều kiện làm việc, Nghị định số 125/2026/NĐ-CP đã quy định ưu tiên bố trí điều kiện nghiên cứu phù hợp và giao chủ trì nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thuộc các lĩnh vực ưu tiên.
Khi có kế hoạch nghiên cứu và cam kết về sản phẩm khoa học được cơ sở giáo dục đại học phê duyệt, giáo sư có thể được giảm đến 60%, phó giáo sư đến 40% định mức giờ giảng chuẩn hằng năm để thực hiện các nhiệm vụ đó. Có thời gian và điều kiện nghiên cứu, các thầy cô sẽ phát huy tốt hơn vai trò dẫn dắt chuyên môn, hướng dẫn nghiên cứu sinh và dìu dắt giảng viên trẻ.
Chính phủ cũng đã ban hành chính sách ưu đãi đối với giảng viên, người học và cán bộ quản lý trong lĩnh vực điện hạt nhân tại Nghị định số 176/2026/NĐ-CP, cùng chính sách học bổng cho người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược tại Nghị định số 179/2026/NĐ-CP. Các chính sách này hỗ trợ các cơ sở đào tạo thu hút người học, phát triển đội ngũ và xây dựng năng lực nghiên cứu lâu dài ở những lĩnh vực đất nước đang cần.
- Năm học 2026 - 2027, ngành Giáo dục xác định chủ đề “Đổi mới tư duy - Chuyển biến mạnh mẽ - Kết quả thực chất”. Chủ đề này sẽ được cụ thể hóa như thế nào trong các nhiệm vụ chăm lo, phát triển đội ngũ nhà giáo và nâng cao hiệu quả hoạt động của các nhà trường, thưa Bộ trưởng?
Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn: Tại buổi làm việc về công tác chuẩn bị năm học 2026 - 2027 và triển khai Nghị quyết số 71-NQ/TW, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu đổi mới về tư duy, cách làm và chất lượng. Thực hiện kết luận đó và chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo tập trung cùng các địa phương đưa những chính sách đã ban hành vào thực tế. Kết quả phải thể hiện ở việc nhà trường có đội ngũ đáp ứng nhu cầu dạy học, thầy cô được hưởng đầy đủ chế độ và học sinh có điều kiện học tập tốt hơn.
Việc trước mắt là xử lý tình trạng thiếu giáo viên cục bộ theo từng cấp học, môn học và địa bàn. Bộ tiếp tục hướng dẫn các địa phương rà soát nhu cầu theo quy mô học sinh và chương trình giáo dục, tuyển dụng kịp thời, bố trí giáo viên đúng chuyên môn và thực hiện hợp đồng đối với các vị trí còn thiếu theo quy định.
Khi sắp xếp mạng lưới trường, lớp, việc bố trí giáo viên cần tính đến quãng đường đi lại, điều kiện công tác và quyền lợi chính đáng của thầy cô. Tôi ghi nhận tinh thần trách nhiệm của những thầy cô đã nhận nhiệm vụ tại điểm trường hoặc đơn vị mới, trong khi vẫn giữ ổn định việc học của học sinh.
Về đãi ngộ, Bộ sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành, địa phương hướng dẫn thực hiện chế độ, kịp thời xử lý vướng mắc về đối tượng, thời điểm áp dụng và kinh phí. Cùng với tiền lương, phụ cấp, cần quan tâm đến nhà ở công vụ, thiết bị dạy học, kết nối Internet và điều kiện sinh hoạt ở những địa bàn khó khăn. Đây là những việc ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thu hút và giữ chân giáo viên.
Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng sẽ tiếp tục rà soát, giảm hồ sơ, báo cáo trùng lặp và các hoạt động hình thức. Dữ liệu nhà trường đã cung cấp cần được dùng lại trong quản lý. Thời gian tiết kiệm được phải trở về với công việc chuyên môn, với việc chuẩn bị bài, theo dõi sự tiến bộ và hỗ trợ từng học sinh. Cùng với đó, cơ quan quản lý và nhà trường có trách nhiệm xây dựng môi trường làm việc an toàn, tôn trọng, bảo vệ danh dự, nhân phẩm và quyền lợi hợp pháp của nhà giáo.
- Trước những thay đổi nhanh chóng của khoa học, công nghệ và trí tuệ nhân tạo, người thầy cần đảm nhận những vai trò mới trong quá trình dạy học. Điều này đặt ra yêu cầu gì đối với công tác đào tạo, bồi dưỡng và phát triển đội ngũ nhà giáo, thưa Bộ trưởng?
Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn: Khi người học có thể tiếp cận tri thức từ nhiều nguồn, sự hướng dẫn của người thầy càng quan trọng. Thầy cô giúp học sinh, sinh viên biết đặt câu hỏi, kiểm chứng thông tin, vận dụng kiến thức và làm việc cùng nhau. Công nghệ có thể giúp chuẩn bị học liệu và thiết kế hoạt động học tập phù hợp hơn với từng nhóm học sinh. Sự thấu hiểu, khích lệ và hướng dẫn của thầy cô vẫn là chỗ dựa để các em tiến bộ.
Việc đổi mới phải bắt đầu từ đào tạo giáo viên. Các trường sư phạm cần tăng cơ hội thực hành, gắn đào tạo với trường phổ thông để sinh viên được trực tiếp trải nghiệm cách tổ chức lớp học, đổi mới kiểm tra, đánh giá và hỗ trợ học sinh có nhu cầu khác nhau. Với thầy cô đang công tác, nội dung bồi dưỡng cần bám sát môn học, cấp học và điều kiện của từng trường. Một buổi sinh hoạt chuyên môn cùng đồng nghiệp, có bài dạy cụ thể để thử nghiệm và góp ý, có thể giúp giáo viên giải quyết ngay một khó khăn trong lớp học.
Bộ sẽ tiếp tục hỗ trợ phát triển học liệu dùng chung và mạng lưới chia sẻ chuyên môn giữa các trường. Trong bồi dưỡng về trí tuệ nhân tạo, cần hướng dẫn những việc giáo viên có thể áp dụng ngay, như kiểm chứng học liệu do công cụ tạo ra, bảo vệ dữ liệu cá nhân và hướng dẫn học sinh sử dụng AI có trách nhiệm. Nhịp độ triển khai phải phù hợp với thiết bị, đường truyền và điều kiện của từng địa bàn. Nhà trường cần bố trí thời gian và hỗ trợ chuyên môn để thầy cô có thể thử nghiệm, điều chỉnh và chia sẻ kinh nghiệm.
Ở bậc đại học, cơ hội phát triển nghề nghiệp của giảng viên gắn với chất lượng giảng dạy, điều kiện tham gia nhóm nghiên cứu, sử dụng phòng thí nghiệm và hợp tác với các viện, doanh nghiệp. Cơ chế giảng viên đồng cơ hữu và chính sách dành cho giáo sư, phó giáo sư cần được các trường vận dụng gắn với chương trình đào tạo, nhiệm vụ nghiên cứu và việc bồi dưỡng giảng viên trẻ. Đây cũng là cách để kết quả nghiên cứu đi vào bài giảng và người học sớm được tham gia giải quyết những vấn đề thực tế.
- Nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, Bộ trưởng muốn chia sẻ điều gì với đội ngũ nhà giáo và những người đang đồng hành cùng sự nghiệp giáo dục?
Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn: Chúng tôi hiểu rằng điều các thầy cô mong đợi là chế độ được thực hiện đầy đủ, công việc chuyên môn được tôn trọng và những khó khăn phát sinh được lắng nghe, giải quyết kịp thời. Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ tiếp tục lắng nghe ý kiến từ cơ sở, phối hợp với các địa phương chăm lo điều kiện làm việc, bảo vệ quyền lợi chính đáng và mở thêm cơ hội phát triển nghề nghiệp cho nhà giáo. Đó là trách nhiệm của chúng tôi đối với các thầy cô.
Nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, tôi trân trọng gửi lời tri ân tới các thế hệ nhà giáo đã và đang cống hiến cho sự nghiệp giáo dục. Tôi biết ơn những thầy cô kiên trì giúp một học sinh theo kịp lớp, những giáo viên nhiều năm gắn bó với điểm trường xa, những giảng viên tận tâm hướng dẫn sinh viên và dìu dắt đồng nghiệp trẻ. Tôi cũng trân trọng cảm ơn các cán bộ quản lý, nhân sự hỗ trợ giáo dục, các gia đình và những người đã đồng hành với thầy cô, nhà trường.
Xin kính chúc các thầy cô và gia đình mạnh khỏe, bình an; trân trọng cảm ơn các thầy cô vì những điều đã bền bỉ làm cho học trò và cho giáo dục nước nhà.
Xin trân trọng cảm ơn Bộ trưởng!
Nội dung: Hiếu Nguyễn - Thiết kế: Lê Nghĩa