Từ định hướng chính sách đến đào tạo nhân lực
Đây là diễn đàn để các cơ quan quản lý, cơ sở giáo dục phổ thông, trường đại học cùng các chuyên gia trong nước và quốc tế trao đổi thẳng thắn về nhu cầu, định hướng và giải pháp đào tạo, sử dụng nguồn nhân lực chất lượng cao. Trọng tâm là nguồn nhân lực nông nghiệp công nghệ cao và nông nghiệp số, phục vụ phát triển kinh tế – xã hội địa phương trong giai đoạn mới.
Phát biểu tại hội nghị, GS.TS Nguyễn Thị Lan – Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam nhấn mạnh, đất nước đang bước vào kỷ nguyên phát triển mới. Trong đó, chuyển đổi số, khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo đang làm thay đổi sâu sắc mô hình tăng trưởng, cơ cấu ngành nghề và phương thức quản lý phát triển kinh tế – xã hội.
Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra đối với giáo dục và đào tạo không chỉ là cung cấp nhân lực, mà là chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao, có năng lực số, tư duy đổi mới và khả năng thích ứng nhanh với những thay đổi của thực tiễn.
Định hướng này đã được khẳng định rõ trong các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước như: Nghị quyết số 29-NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo; Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; Nghị quyết số 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Các nghị quyết đều thống nhất yêu cầu cốt lõi là phát triển nguồn nhân lực, đặc biệt là nguồn nhân lực chất lượng cao – yếu tố quyết định để phát triển nhanh và bền vững.
Liên thông giáo dục và hợp tác đa ngành
Theo GS.TS Nguyễn Thị Lan, việc xác định đúng nhu cầu nhân lực, cơ cấu ngành nghề, yêu cầu về năng lực số, năng lực quản lý và chuyên môn của từng địa phương là cơ sở quan trọng để định hướng đào tạo sát thực và hiệu quả.
Trong quá trình đó, sự phối hợp chặt chẽ giữa Sở Nội vụ, Sở GD&ĐT, Bộ GD&ĐT và các cơ sở giáo dục đại học có ý nghĩa then chốt. Sự phối hợp này giúp hình thành chuỗi liên thông từ giáo dục phổ thông, giáo dục đại học đến đào tạo, bồi dưỡng và sử dụng nguồn nhân lực, bảo đảm đào tạo gắn với nhu cầu thực tiễn, tránh lãng phí nguồn lực xã hội.
Đối với lĩnh vực nông nghiệp, yêu cầu này càng trở nên cấp thiết. Nông nghiệp Việt Nam đang chuyển mạnh sang nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp số và nông nghiệp thông minh, gắn với kinh tế xanh và phát triển bền vững. Quá trình này đòi hỏi đội ngũ nhân lực không chỉ am hiểu kỹ thuật truyền thống, mà còn có năng lực ứng dụng công nghệ số, dữ liệu lớn, tự động hóa, trí tuệ nhân tạo, quản trị chuỗi giá trị và thị trường nông sản hiện đại.
Quán triệt tinh thần đó, Học viện Nông nghiệp Việt Nam xác định rõ trách nhiệm trong đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho nông nghiệp công nghệ và nông nghiệp số, gắn đào tạo với nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ và nhu cầu thực tiễn của địa phương.
Trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay, ông Trần Văn Đạt - Phó Vụ trưởng Vụ Học sinh, Sinh viên (Bộ GD&ĐT) nhận định, nguồn nhân lực được xác định là yếu tố mang tính quyết định đối với việc thực hiện các nhiệm vụ của Nhà nước.
Để thực hiện hiệu quả chuyển đổi số, nhiệm vụ trọng tâm là đào tạo nguồn nhân lực phù hợp. Trong lĩnh vực giáo dục, việc đào tạo nhân lực cho chuyển đổi số phải được triển khai một cách hệ thống, liên thông từ bậc học thấp nhất đến bậc học cao nhất. Chuyển đổi số và giáo dục – đào tạo không thể tách rời, mà cần được tích hợp xuyên suốt trong toàn bộ hệ thống giáo dục quốc dân, từ giáo dục mầm non, phổ thông đến giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học.
Ở giáo dục phổ thông, Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 đã xác định rõ các yêu cầu về phẩm chất và năng lực học sinh. Năm phẩm chất cốt lõi cùng các năng lực, trong đó có năng lực tin học và tính toán, tạo nền tảng quan trọng để học sinh thích ứng với chuyển đổi số. Vì vậy, các nội dung liên quan đến chuyển đổi số cần được lồng ghép phù hợp trong chương trình và hoạt động dạy học.
Ở giáo dục đại học, Nhà nước tập trung đào tạo nguồn nhân lực cho các ngành khoa học chiến lược, công nghệ mũi nhọn. Việc ưu tiên các ngành nền tảng này có ý nghĩa lan tỏa, góp phần đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số hiện nay và lâu dài.
Dưới góc nhìn quốc tế, TS Chancellor B. Clark (Hoa Kỳ), chuyên gia Công nghệ sinh học - cho rằng, chuyển đổi số đang định hình lại toàn diện giáo dục, nghiên cứu và quản lý. Trong bối cảnh đó, nhu cầu về nguồn nhân lực có khả năng thích ứng cao, tay nghề vững và tư duy linh hoạt ngày càng gia tăng.
Theo ông, kỹ năng số giữ vai trò quan trọng nhưng không thay thế cho đào tạo chuyên ngành cốt lõi. Ngược lại, các năng lực số cần được tích hợp, bổ trợ để nâng cao hiệu quả đào tạo và nghiên cứu. Dù công nghệ phát triển nhanh, yếu tố con người vẫn là trung tâm của mọi hệ thống và quyết định sự thành công của chuyển đổi số.
TS Chancellor B. Clark nhấn mạnh, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao là quá trình lâu dài, đòi hỏi sự thích ứng liên tục. Chuyển đổi số định hình môi trường phát triển chứ không phải con đường duy nhất. Kinh nghiệm quốc tế mang lại góc nhìn tham khảo, còn đối thoại và hợp tác bền vững mới là chìa khóa để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong kỷ nguyên số.
GS.TS Nguyễn Thị Lan khẳng định, Học viện Nông nghiệp Việt Nam sẵn sàng phối hợp với các sở, ngành như: Sở Nội vụ, Sở Nông nghiệp và Môi trường, các phòng chức năng cấp xã để xác định nhu cầu đào tạo, bồi dưỡng dài hạn và ngắn hạn cho đội ngũ công chức, viên chức. Đặc biệt, việc Trường Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ nông nghiệp và Phát triển nông thôn vừa sáp nhập vào Học viện đã bổ sung thêm nguồn lực quan trọng cho công tác này.
