Chuẩn bị hồ sơ bia đá Văn Miếu Quốc Tử Giám vào "Ký ức thế giới"

Chuẩn bị hồ sơ bia đá Văn Miếu Quốc Tử Giám vào "Ký ức thế giới"

(GD&TĐ) - Vừa qua, UBND Thành phố Hà Nội đã tổ chức hội thảo khoa học để lấy ý kiến đóng góp cho việc xây dựng hồ sơ bia đá các khoa tiến sĩ tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám vào danh sách đề cử tham gia chương trình “Ký ức Thế giới”, khu vực Châu Á- TBD. Nếu được công nhận thì đây sẽ là một sự kiện có ý nghĩa lớn trong dịp kỷ niệm Đại lễ 1.000 năm Thăng Long- Hà Nội đang cận kề.

Cuốn sử đá của giáo dục Việt Nam

82 tấm bia tiến sĩ trong Khu di tích Văn Miếu -Quốc Tử Giám (VMQTG) từ lâu đã được coi là một trong những di sản văn hoá vô cùng giá trị của ông cha ta để lại. Đây là minh chứng hùng hồn nhất cho thấy việc coi trọng hiền tài, đạo học của các triều đại phong kiến Việt Nam.

Đây là những tư liệu văn tự nguyên gốc, độc bản, chỉ có một nên hết sức quý giá. Nhà sử học có thể tìm thấy ở đâu tên tuổi gắn bó với lịch sử dân tộc, quê quán, danh tính những bậc nhân tài được ghi cụ thể chính xác lại có thể nhờ đó mà xác định tuổi cho nhiều di tích ở những nơi không ghi niên đại. Nhà địa lý, lịch sử có thể tra cứu những địa danh cũ để tìm ra những vùng đất cổ liên quan đến thời hiện tại. Nhà nghiên cứu triết học có thêm những chứng cứ để khảo sát vai trò cũng như diễn tiến của Nho học ở VN. Nhà nghiên cứu mỹ thuật và các nghệ sĩ tạo hình có thể từ những hình dáng bia, rùa, hoa văn và các mô típ chạm khắc trên bia mà tìm ra tinh hoa của nghệ thuật dân tộc để phát huy, áp dụng vào những sáng tạo hiện đại.

Ngoài ra các nhà khoa học trong nước và thế giới đánh giá cao bia tiến sĩ ở Văn Miếu bởi nó không chỉ đơn thuần khắc tên, tuổi, quê quán các vị tiến sĩ mà là hầu hết các tấm bia đều nêu mục đích của việc dựng bia, khẳng định vai trò, giá trị của nhân tài, của kẻ sĩ thành đạt và răn dạy kẻ sĩ về cách sống, cách làm việc, cư xử, cùng đạo lý, luân thường và cuối cùng là công dụng của việc dựng bia. Mỗi tấm bia được coi như một áng văn chương mẫu mực thể hiện tư tưởng lớn về việc sử dụng nhân tài của đất nước.

Bia đá tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám
Bia đá tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám

Để Văn Miếu -Quốc Tử Giám trở thành “Ký ức thế giới”

Theo bản dự thảo hồ sơ đăng ký gồm 3 phần: Danh mục cấp quốc tế, khu vực và quốc gia; phần 2 là các tiêu chí lựa chọn cho Danh mục Ký ức Thế giới; phần 3 là đệ trình hồ sơ đăng ký. Trong đó chủ yếu xem xét về tính xác thực của di sản, thứ 2 là ý nghĩa quốc tế, và thứ ba là tính độc đáo và duy nhất. Đa số các nhà khoa học đều đồng ý với bản dự thảo và đều lạc quan vào những tiêu chí của 82 bia đá Tiến sĩ tại Văn Miếu-Quốc Tử Giám sẽ đáp ứng được những tiêu chí lựa chọn cho danh mục Ký ức Thế giới. Tuy nhiên, cũng có nhiều ý kiến đóng góp chỉnh sửa để hồ sơ thêm thuyết phục.

Nhà nghiên cứu Hà Nội Nguyễn Vinh Phúc nhận xét, đây là những tư liệu nguyên gốc, độc bản, quý giá vô cùng. Vì vậy, việc lập hồ sơ trước tiên phải nêu được ý nghĩa, mục đích, công dụng, tác dụng của những tấm bia. Chứng minh được điều này với thế giới thì chắc chắn chúng ta sẽ thành công.

Với kinh nghiệm vừa xây dựng hồ sơ "Mộc bản Triều Nguyễn", ông Trịnh Khắc Mạnh- Viện Nghiên cứu Hán Nôm đề nghị hồ sơ cần viết sâu hơn và rộng hơn về hệ thống khoa cử Nho học ở VN thời phong kiến từ đó cho thấy sự ra đời của bia Tiến sĩ ở Văn Miếu, giá trị của bia Tiến sĩ với nền khoa cử nói chung. Ông Mạnh cũng cho rằng nên làm nổi bật ý nghĩa quốc tế của bia Tiến sĩ ở Văn Miếu với việc so sánh với Trung Quốc, Hàn Quốc, đặc biệt nên khai thác vai trò của những Tiến sĩ được khắc bia ở Văn Miếu đi sứ nước ngoài và với tài năng của mình đã làm nên chính sách ngoại giao cho đất nước như Lê Quý Đôn…

TS. Vũ Thị Minh Hương – Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước cho rằng, rút kinh nghiệm từ việc lập hồ sơ đưa Mộc bản triều Nguyễn được UNESCO đưa vào Danh mục "Ký ức thế giới", việc lập hồ sơ đưa 82 bia đá Tiến sĩ cũng nên đưa một số bức ảnh vào nội dung của hồ sơ để minh họa. Ngoài ra, việc đưa những tấm ảnh bia đá có đường nét, hoa văn rõ nét sẽ giúp hồ sơ rõ ràng hơn, mang ý nghĩa quốc tế. Nên bỏ bớt các nội dung không cần thiết, ngoài ra nên đưa thêm các phụ lục so sánh với các văn bia khác ở Huế. Đồng thời đưa các bài ký đã được biết bằng tiếng Anh đăng trên báo nước ngoài, chỉnh sửa để hoàn thiện hồ sơ.

Tiến sĩ Đặng Văn Bài - Phó Chủ tịch Hội Di sản Việt Nam khẳng định: “Bia Tiến sĩ ở VM-QTG đáp ứng đủ 5 tiêu chí của UNESCO, nhưng trong hồ sơ, chúng ta cần làm rõ những tiêu chí nổi bật nhất như: tính giao lưu quốc tế văn hoá; tính tư liệu về giáo dục, nghiên cứu lịch sử, nghệ thuật, văn hoá; tư liệu về hình thức tôn vinh danh nhân độc đáo...”. Ông cũng nhấn mạnh: “Hồ sơ phải làm cẩn thận và sâu hơn để thành công”.

Các ý kiến của các đại biểu tham gia hội thảo sẽ được Trung tâm Văn hoá - Khoa học VM-QTG tiếp thu để hoàn chỉnh hồ sơ. Dự kiến Hồ sơ những tấm bia Tiến sĩ ở VM-QTG sẽ được gửi đến UNESCO xem xét vào tháng 3/2010. Nếu được công nhận là di sản “Ký ức thế giới” thì Bia Tiến sĩ ở VM-QTG trở thành di sản thứ hai của nước ta (sau Mộc bản Triều Nguyễn) được nằm trong danh mục này. Đây sẽ là hành động thiết thực hướng tới kỷ niệm 1000 năm Thăng Long- Hà Nội, tôn vinh lịch sử dân tộc, lịch sử đất nước giàu bản sắc văn hóa

Hải Hà

Hungary đưa ra giải pháp để nối lại nguồn cung dầu của Nga

Hungary đưa ra giải pháp để nối lại nguồn cung dầu của Nga

GD&TĐ - Hôm qua (9/8), công ty dầu khí Hungary MOL xác nhận nguồn cung dầu thô của Nga thông qua nhánh phía nam của đường ống Druzhba đã ngừng vài ngày trước. Công ty cho biết họ đã bắt đầu đàm phán để đảm nhận nghĩa vụ thanh toán phí vận chuyển.
Bà Park Soon-ae tại cuộc họp báo ngày 8/8.

Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc xin từ chức

GD&TĐ - Ngày 8/8, Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc Park Soon-ae đã đệ đơn xin từ chức sau 34 ngày đảm nhiệm vị trí này do những đề xuất giáo dục của bà bị phản đối gay gắt.
Triển lãm “Gặp gỡ Đà Lạt” của 8 họa sĩ Bắc – Nam kéo dài 3 tháng tại Đà Lạt.

Kéo nghệ thuật lên cao nguyên Đà Lạt

GD&TĐ - Đà Lạt đang trở thành một trong những trung tâm văn hóa, khi giới nghệ thuật chọn nơi đây để tổ chức triển lãm và các hoạt động biểu diễn.
Người dân Tênh Phông đóng bầu, ươm mầm cây để trồng rừng.

Người Tênh Phông vực dậy 'kho báu xanh'

GD&TĐ -“Không biết bao nhiêu thế hệ nữa mới lại được ngắm rừng cây to xanh mướt như xưa. Nhưng nhất định từ nay chúng tôi sẽ cùng con, cháu bảo vệ tốt cho cánh rừng này. Rừng có xanh bà con mới sống khỏe”, ông Mùa Sua Thào khẳng khái nói.