Học sinh cấp hai và cấp ba đang ở giai đoạn đầu của tuổi dậy thì, não bộ và cơ thể đều thay đổi, chẳng hạn như thay đổi hormone, tái cấu trúc dây thần kinh,... Cảm xúc của các em dao động mạnh, cách suy nghĩ cũng thay đổi.
Phần lớn học sinh sau khi lên cấp hai phải chịu áp lực học tập lớn hơn, điểm số lúc cao lúc thấp, trong sự bối rối và mơ hồ có thể dẫn đến việc bỏ bê bản thân.
Thay đổi tâm lý
Trẻ từ 12 tuổi trở lên bắt đầu trưởng thành, chúng khao khát độc lập và dần giảm sự lệ thuộc vào cha mẹ, đặc biệt là khi cha mẹ kiểm soát quá mức hoặc áp đặt suy nghĩ cho chúng, chúng sẽ phản kháng mạnh mẽ trong lòng.
Để bày tỏ quan điểm và bảo vệ quyền của mình, càng những việc bị cha mẹ cấm thì chúng càng muốn thử.
Cảm xúc không ổn định
Trẻ ở giai đoạn này dễ bốc đồng, làm việc mà không nghĩ đến hậu quả. Trong khi khám phá, mạo hiểm, thử nghiệm, chúng có thể tăng rủi ro, chẳng hạn như hút thuốc để tỏ ra ngầu nhưng lại bỏ qua tác hại cho cơ thể.
Đặc biệt là khi được ngưỡng mộ, chúng dễ hưng phấn, chạy theo đám đông và mất khả năng đánh giá.
Bị ảnh hưởng bởi môi trường
Thanh thiếu niên bị ảnh hưởng rất nhiều bởi bạn bè cùng trang lứa và môi trường xung quanh, cộng thêm sự tự chủ chưa đủ mạnh, rất dễ nghiện điện thoại, game. Chúng tò mò, nhạy cảm với những điều mới mẻ, thích nổi bật và tự hào về sự khác biệt, suy nghĩ có phần phiến diện và cực đoan, rất dễ bị chệch hướng.
Môi trường gia đình kém
Nếu cha mẹ quản lý không đúng cách, dễ khiến trẻ tự do buông thả, đi theo hướng tiêu cực. Một số cha mẹ có hành vi không đúng mực cũng sẽ gây ảnh hưởng xấu. Một số cha mẹ quá nghiêm khắc với con, dễ khiến trẻ càng nổi loạn hơn.
Bên cạnh đó, hôn nhân không hòa hợp, gia đình không hạnh phúc cũng sẽ làm trẻ mất cân bằng tâm lý, xuất hiện hành vi cực đoan.
Biểu hiện trẻ bị chệch hướng
Nghiện thiết bị điện tử
Cùng với sự phổ biến của các thiết bị điện tử thông minh, nhiều thanh thiếu niên đắm chìm vào trò chơi, kết bạn trên mạng, xem livestream và chịu ảnh hưởng xấu từ một số trang web không lành mạnh, bắt đầu không tập trung vào việc học, suy nghĩ và hành vi lệch lạc, trở thành những người thực sự "nghiện điện thoại".
Học cho có
Một số trẻ không chịu được áp lực học tập sẽ chọn cách bỏ mặc bản thân, không tập trung trên lớp, làm bài tập qua loa, thậm chí trốn học đi quán net, hoàn toàn không coi trọng việc học. Những đứa trẻ này một khi từ bỏ bản thân thì sẽ hoàn toàn mất đam mê và động lực học tập.
Theo đuổi thần tượng mù quáng
Việc thanh thiếu niên thần tượng người nổi tiếng là hiện tượng rất tự nhiên. Nếu biết theo đuổi thần tượng một cách tỉnh táo, có thể sẽ khích lệ các em nỗ lực vươn lên, trở thành người xuất sắc như idol. Nhưng nếu theo đuổi mù quáng, sẽ làm xáo trộn việc học và cuộc sống, cả ngày không làm gì, cuối cùng sẽ mất chính mình.
Khép mình
Có những đứa trẻ khi bước vào tuổi dậy thì, bắt đầu trở nên cô lập, không hòa đồng. Chúng coi thường việc giao tiếp với bố mẹ, không muốn xã giao, tự khép mình lại, không hứng thú với bất cứ việc gì, sống qua ngày một cách lóng ngóng.
Ngoài ra, khi trẻ mắc phải những thói hư tật xấu như hút thuốc, uống rượu, xăm mình, tụ tập ở quán bar, hay bắt nạt bạn bè ở trường, cũng là biểu hiện của sự sa ngã.
Giải pháp dịch chuyển đứa trẻ đi sai đường
Thay đổi cách giáo dục
Cha mẹ và giáo viên cần kịp thời thay đổi cách giáo dục để trẻ vượt qua giai đoạn này một cách suôn sẻ. Khi giao tiếp với trẻ tuổi dậy thì, cha mẹ không nên dùng giọng cứng rắn, không nên tranh quyền lực, hãy học cách tôn trọng suy nghĩ và quyết định của trẻ, cố gắng hiểu và tin tưởng trẻ.
Kỳ vọng vừa phải
Cha mẹ không nên đặt quá nhiều áp lực lên trẻ, không nên truyền nỗi lo lắng của mình cho trẻ, trẻ giống như lò xo, áp lực bạn đặt càng lớn, sức bật của trẻ càng mạnh. Hãy hạ kỳ vọng vừa phải, dành nhiều sự ủng hộ và khích lệ, trẻ sẽ tiến xa hơn.
Chú ý sức khỏe tâm lý của trẻ
Một số trẻ chịu áp lực học tập lớn, còn bị thầy cô và cha mẹ khiển trách, khiến tâm lý lo âu và chán nản, cuối cùng chọn cách bỏ cuộc, từ bỏ bản thân. Chỉ khi người lớn hiểu được những lo lắng và nhu cầu của trẻ, mới có thể giúp các em vượt qua giai đoạn tuổi vị thành niên một cách ổn định.
