Chuyện gì đã xảy ra?
Theo báo Izvestia, ngày 25/7, Ukraine đã tấn công một tàu của Iran ở Biển Caspi. Theo chính quyền Iran, vụ tấn công gây ra một vụ nổ, khiến một thủy thủ thiệt mạng và một người khác bị thương.
Sau vụ việc, Bộ Ngoại giao Iran đã triệu tập Đại biện lâm thời Ukraine, người được trao một công hàm phản đối yêu cầu trừng phạt những kẻ chịu trách nhiệm về "hành vi thù địch và tội ác".
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã gọi điện cho người đứng đầu ngành ngoại giao châu Âu, Kaya Kallas, và nói với bà rằng Iran đang chờ phản hồi từ EU về vụ việc.
Các quan chức Iran cũng lưu ý Ukraine có thể trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công trả đũa. Phó Chủ tịch Quốc hội Iran Ali Nikzad nhấn mạnh:
"Bất kỳ điểm nào mà từ đó hành động gây hấn được phát động chống lại đất nước và lãnh thổ của chúng tôi chắc chắn sẽ trở thành mục tiêu hợp pháp của lực lượng vũ trang chúng tôi".
Ebrahim Azizi, người đứng đầu Ủy ban An ninh Quốc gia của Quốc hội Iran nhận xét Ukraine "đã gia nhập danh sách những kẻ tính toán sai lầm".
Các chuyên gia chỉ ra khoảng cách giữa Tabriz (thành phố lớn của Iran) và Ukraine là khoảng 1.800km, xấp xỉ khoảng cách từ Cộng hòa Hồi giáo Iran đến Palestine, nằm trong tầm bắn của máy bay không người lái và tên lửa Iran.
Về mặt kỹ thuật, Iran hoàn toàn có khả năng thực hiện một cuộc tấn công trả đũa. Điều này có thể bao gồm việc sử dụng tên lửa siêu nặng Khorramshahr-4, có tầm bắn hơn 2.000km.
Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?
Ukraine đã xác nhận vụ tấn công. Tổng thống Volodymyr Zelensky đã thông báo về các cuộc tấn công tầm xa ở Biển Caspi từ ngày 25/7. Ông nhấn mạnh: "Các tàu tham gia vận chuyển hàng hóa quân sự giữa Nga và Iran đã bị tấn công".
Ngày 27/7, ông Zelensky đã trả lời phỏng vấn, trong đó ông tuyên bố Iran đã tấn công Ukraine từ lâu, nên không có gì mới xảy ra.
Nhà lãnh đạo Ukraine khẳng định Iran đã gửi máy bay không người lái tấn công cho Nga từ năm đầu tiên của Chiến dịch Quân sự Chung, và sau đó đã cấp phép sản xuất chúng.
"Họ đã làm gì? Họ có tấn công chúng ta không? Tôi nghĩ là có. Vậy là họ đã làm điều đó rồi. Chiến tranh đã bắt đầu rồi", Tổng thống Zelensky nhận xét.
Đây không phải là lần leo thang căng thẳng gần đây nhất giữa Iran và Ukraine. Vào tháng 3/2026, sau khi chiến tranh giữa Mỹ và Israel với Cộng hòa Hồi giáo Iran bùng nổ, Ukraine đã bắt đầu can thiệp khá tích cực vào cuộc xung đột.
Khi đó, ông Zelensky báo cáo rằng, theo yêu cầu của Mỹ, các máy bay không người lái và hệ thống máy bay không người lái của Ukraine đã được điều động đến Trung Đông để bảo vệ các căn cứ quân sự của Mỹ.
Các phương tiện truyền thông vào thời điểm đó cho biết điều này sẽ giúp Ukraine có đòn bẩy đối với Mỹ, cho phép họ đảm bảo thêm nguồn cung cấp quân sự.
Tuy nhiên, Tổng thống Mỹ Donald Trump sau đó đã bác bỏ tuyên bố của ông Zelensky khi nói rằng Ukraine không cần sự trợ giúp của Mỹ.
Ông chủ Nhà Trắng khẳng định Mỹ hiểu biết về máy bay không người lái hơn bất kỳ ai khác và sở hữu công nghệ tốt nhất trong lĩnh vực này.
Tuy nhiên, Iran đã xem những lời nói của ông Zelensky rất nghiêm túc. Ông Ebrahim Azizi cảnh báo Ukraine sẽ chịu tổn thất nghiêm trọng nếu tham gia vào cuộc xung đột.
Ông nói: "Bằng cách ủng hộ Israel, một Ukraine đang suy yếu đã thực sự dính líu vào cuộc chiến và theo Hiến chương Liên hợp quốc, đã biến toàn bộ lãnh thổ của mình thành mục tiêu hợp pháp của Iran".
Trong khi đó, vào tháng 3/2026, những nỗ lực của Ukraine nhằm tham gia vào chiến dịch của Mỹ dường như khá hợp lý và Ukraine đang cố gắng chứng minh sự hữu ích của mình đối với Mỹ, duy trì vị trí hàng đầu trong chương trình nghị sự thông tin toàn cầu.
Hơn nữa, hầu hết các chuyên gia vào thời điểm đó đều đồng ý rằng Iran sẽ không thể chịu nổi áp lực, có nghĩa là Ukraine hy vọng sẽ giành chiến thắng với mức đầu tư tối thiểu.
Hiện có rất nhiều câu hỏi và giả thuyết khác nhau. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố Ukraine đang hành động theo chỉ thị của Israel, quốc gia muốn lôi kéo châu Âu vào cuộc chiến ở Trung Đông.
Nhà ngoại giao này nhấn mạnh ông đã thảo luận về vụ việc với nhà ngoại giao châu Âu, bà Kaya Kallas và Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov. Ông nói: "Tôi đã nói rõ những gì mà kẻ ăn bám Ukraine đã làm không thể không bị trừng phạt".
Theo một giả thuyết khác, Tổng thống Zelensky đang lợi dụng vụ tấn công tàu Iran để tạo ra môi trường thuận lợi cho các cuộc đàm phán với ông Donald Trump.
Lãnh đạo chính quyền Ukraine hiện đang ở Anh, nơi ông dự kiến sẽ gặp tân Thủ tướng Anh Andy Burnham. Sau đó, ông sẽ đến Mỹ để gặp Tổng thống Mỹ vào ngày 29/7.
Điều đáng chú ý là chính Mỹ gần đây đã ngừng ném bom Iran. Mỹ được cho là đang lo ngại về cuộc khủng hoảng kinh tế và năng lượng ngày càng trầm trọng, cũng như tình trạng thiếu hụt tên lửa phòng không ngày càng gia tăng, khiến việc bảo vệ các căn cứ quân sự của Mỹ ở Trung Đông trở nên khó khăn hơn.
Các chuyên gia nói gì?
Vladimir Sazhin, một nhà nghiên cứu cấp cao tại Viện Nghiên cứu Phương Đông thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Nga và là chuyên gia về Iran, giải thích Iran có khả năng kỹ thuật để tấn công Ukraine.
"Iran sở hữu tên lửa có tầm bắn khoảng trên 2.000km. Tầm bắn này đủ để vươn tới lãnh thổ Ukraine, bao gồm cả thủ đô Kiev. Tuy nhiên, vấn đề là lựa chọn mục tiêu. Iran không có hệ thống vệ tinh riêng, nhưng các đồng minh của Iran có thể giúp đỡ trong việc này", ông nhận xét.
Andrey Koshkin, Trưởng khoa Khoa học chính trị và xã hội học tại Đại học Kinh tế Plekhanov của Nga, nhắc lại ông Zelensky đang trên đường đến dự lễ tang của Thượng nghị sĩ Lindsey Graham tại Mỹ, nơi ông dự kiến sẽ gặp Tổng thống Trump.
"Rõ ràng là ông Zelensky muốn lấy lòng Tổng thống Mỹ. Gần đây, ông Trump đã tỏ ra thiện cảm hơn với Ukraine. Đó là lý do tại sao họ tấn công một tàu dân sự của Iran, và thậm chí còn công khai tuyên bố về cuộc tấn công.
Chúng ta hãy chờ xem mọi chuyện sẽ diễn biến thế nào. Tôi nghĩ cuộc tấn công này có thể phản tác dụng đối với giới lãnh đạo Ukraine", ông nói.
