12.000 giờ cao điểm gọi tên đồng đội: Những cuộc đoàn tụ còn dang dở

GD&TĐ - Sau 58 năm hy sinh trên đất bạn Lào, hài cốt liệt sĩ Nguyễn Thành Nhiên đã được đưa về quê hương.

Con cháu trong gia đình thành kính dâng hương trước Bảng ghi danh các Anh hùng liệt sĩ, tưởng nhớ những người đã hy sinh vì Tổ quốc.
Con cháu trong gia đình thành kính dâng hương trước Bảng ghi danh các Anh hùng liệt sĩ, tưởng nhớ những người đã hy sinh vì Tổ quốc.

Đâu đó, nhiều gia đình vẫn đau đáu nỗi mong chờ, chưa biết người thân đang yên nghỉ nơi nào.

Bao lần hy vọng rồi thất vọng

Tháng 11/2019, ông Đỗ Xuân Mạnh (SN 1955) nhận được thông tin từ một cựu chiến binh: Tại Nghĩa trang Liệt sĩ A1, Điện Biên, có một người lính mang tên Nhiên. Từ Đà Nẵng, ông Mạnh ra Hà Nội rồi lên Điện Biên với hy vọng tìm được người anh vợ đã hy sinh hơn nửa thế kỷ trước.

Tuy nhiên, người được nhắc đến là Trần Công Nhiên, sinh trước anh vợ ông một năm, quê ở Thanh Hóa. Chuyến đi dài kết thúc trong thất vọng.

Với ông Mạnh, đây không phải lần đầu hy vọng được nhen lên rồi vụt tắt. Là người đứng đơn tìm kiếm liệt sĩ trong gia đình, ông đã liên hệ nhiều cơ quan, dò hỏi đồng đội cũ, thậm chí tìm đến cả những phương cách mang yếu tố tâm linh. Nhưng năm tháng trôi qua, nơi an nghỉ của người anh vợ vẫn chưa được xác định.

Theo hồ sơ quân đội, liệt sĩ Nguyễn Thành Nhiên sinh năm 1944, quê thôn Lại Ốc, nay thuộc xã Nghĩa Trụ, tỉnh Hưng Yên. Ông nhập ngũ ngày 5/4/1963, cấp bậc Chuẩn úy, thuộc C70 Tình nguyện, Quân khu Tây Bắc. Ngày 6/2/1968, khi thực hiện nhiệm vụ trên đất bạn Lào, ông hy sinh ở tuổi 24.

Trước ngày nhập ngũ, Nguyễn Thành Nhiên chưa lập gia đình, mới có người yêu. Người lính trẻ ra đi khi những dự định riêng còn chưa kịp thành hình. Nỗi đau mất mát tiếp tục đè nặng lên gia đình khi người em trai ông Nhiên là Nguyễn Thanh Bình (sinh năm 1954) cũng nhập ngũ, hy sinh tại chiến trường Bình Thuận. Đến nay, gia đình vẫn chưa tìm được phần mộ của ông.

Sau chuyến đi không thành năm 2019, ông Mạnh vẫn bền bỉ tìm kiếm. Tháng 10/2025, ông tiếp tục gửi đơn đến cơ quan chính sách thuộc Cục Chính trị Quân khu 2. Đó là lá đơn cuối cùng ông gửi trước khi gia đình nhận được tin về người thân.

12000-gio-cao-diem-1.jpg
Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà trò chuyện với ông Đỗ Xuân Mạnh (áo cộc tay).

Sau 58 năm, người thân được trở về

Tháng 4/2026, tin báo từ lực lượng chức năng đã khép lại hành trình tìm kiếm kéo dài gần sáu thập kỷ: liệt sĩ Nguyễn Thành Nhiên được tìm thấy trên đất bạn Lào. Theo ông Đỗ Xuân Mạnh, cả gia đình vui mừng đến rơi nước mắt. Sau nhiều chuyến đi không có kết quả và bao năm chờ đợi, cuối cùng gia đình cũng nhận được tin tức về người thân.

Đội Quy tập, Cục Chính trị Quân khu 2, cho biết hài cốt liệt sĩ Nguyễn Thành Nhiên được quy tập lúc 10 giờ 30 phút ngày 30/4/2026 tại khu vực Pạc Nua, nay là bản Hát Pôn, huyện Mường Khoa, tỉnh Phông Sa Lỳ, Lào. Để xác định vị trí, lực lượng chức năng đã nhiều lần tổ chức tìm kiếm, đối chiếu sơ đồ mộ chí, hồ sơ lưu trữ và thông tin nhân chứng. Trong đó, ông Thào Mau, 65 tuổi, cư trú tại khu vực Pạc Nua, là người cung cấp thông tin quan trọng.

Sau 58 năm, dấu tích vật chất còn lại rất hạn chế. Theo hồ sơ, hài cốt đã tiêu hết, hiện vật còn lại là tăng ni lông. Vì vậy, tài liệu lịch sử và thông tin nhân chứng có ý nghĩa quan trọng trong quá trình xác minh, tìm kiếm.

Ngày 27/5/2026, tại Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Tông Khao, tỉnh Điện Biên tổ chức lễ truy điệu, an táng trọng thể 9 hài cốt liệt sĩ quân tình nguyện Việt Nam hy sinh tại Lào, được quy tập trong mùa khô 2025-2026. Trong số này, liệt sĩ Nguyễn Thành Nhiên là trường hợp xác định được danh tính, quê quán. Sau lễ truy điệu tại Điện Biên, hài cốt liệt sĩ được đưa về địa phương để an táng theo nghi lễ.

Ông Đỗ Xuân Mạnh trực tiếp lên Điện Biên đón nhận và dự lễ truy điệu người anh vợ mà gia đình đã tìm kiếm suốt nhiều thập kỷ. Gần bảy năm trước, ông từng đến mảnh đất này với hy vọng tìm được người thân nhưng phải trở về trong thất vọng. Lần trở lại này, mong mỏi của gia đình cuối cùng đã thành hiện thực.

Liệt sĩ Nguyễn Thành Nhiên hy sinh khi mới 24 tuổi. Đến ngày đón nhận tin ông được tìm thấy, người em rể bền bỉ đi tìm đã bước qua tuổi 70. Người mẹ từng mong mỏi hai con trở về không còn cơ hội chứng kiến ngày đoàn tụ. Nhưng tâm nguyện của cụ vẫn được con cháu gìn giữ và tiếp tục thực hiện. Niềm vui ấy vẫn chưa trọn vẹn. Liệt sĩ Nguyễn Thành Nhiên đã trở về quê hương, nhưng phần mộ người em trai Nguyễn Thanh Bình vẫn chưa được tìm thấy.

12000-gio-cao-diem-2.jpg
Ông Đỗ Xuân Mạnh (mặc quân phục, đội mũ tai bèo) cùng đại diện lực lượng chức năng và thân nhân thực hiện nghi thức đón nhận hài cốt liệt sĩ Nguyễn Thành Nhiên tại Điện Biên, sau 58 năm hy sinh trên đất bạn Lào.

Mong ngày đồng đội được gọi đúng tên

Mẹ của hai liệt sĩ Nguyễn Thành Nhiên và Nguyễn Thanh Bình là cụ Đỗ Thị Doãn, sinh năm 1924. Theo lời ông Mạnh, khi còn sống, cụ luôn căn dặn con cháu cố gắng tìm kiếm, đưa các con trở về. Mong mỏi của người mẹ là tìm được cả hai con; nếu không thể, tìm được một người cũng đã là điều vô cùng quý giá. Lời dặn ấy trở thành tâm nguyện của những người thân còn ở lại.

Không phải người lính nào được quy tập cũng có thể trở về cùng danh tính. Trong hồ sơ tìm kiếm, quy tập giai đoạn 2 mùa khô 2024-2025 của Đội Quy tập Quân khu 2, bên cạnh những trường hợp có đầy đủ thông tin, vẫn còn những trường hợp chưa xác định được tên tuổi.

Tại bản Sinh Chạ Lơn, tỉnh Luông Nậm Thà và bản Cừu Lắc Khăm, tỉnh U Đôm Xay, lực lượng chức năng đã quy tập nhiều hài cốt liệt sĩ. Tuy nhiên, tại thời điểm lập hồ sơ, một số trường hợp mới chỉ xác định được địa điểm, thời gian tìm thấy và những dấu tích còn lại.

Người lính đã được đưa ra khỏi chiến trường, nhưng danh tính vẫn chưa thể xác định. Ở một miền quê nào đó, có thể người thân vẫn đang lần tìm tin tức, chưa biết người mình mong ngóng đã được đưa về đất nước. Với thân nhân, khoảng cách giữa một phần mộ có tên và một phần mộ chưa rõ danh tính không chỉ nằm ở những dòng hồ sơ, mà còn là khoảng cách giữa ngày được đón người thân trở về và những năm tháng tiếp tục chờ đợi.

Những ký ức của đồng đội, thông tin được gia đình lưu giữ hay tài liệu lịch sử chưa được đối chiếu đầy đủ đều có thể mở thêm hướng tìm kiếm. Với những người lính trở về từ chiến tranh, hành trình tìm kiếm đồng đội cũng mang theo những nỗi niềm riêng.

Thương binh Lê Quang Khánh, sinh năm 1947, hiện sinh sống tại Điện Biên, từng làm nhiệm vụ trên đất bạn Lào từ năm 1966 đến cuối năm 1971. Hơn nửa thế kỷ trôi qua, ông vẫn giữ thói quen đến nghĩa trang thắp hương cho đồng đội vài lần mỗi năm.

Đặc biệt, những ngày giáp Tết, ông lại đến thắp hương, trong tâm tưởng mời những người đồng đội đã khuất về ăn Tết cùng gia đình. Đó là cách người lính trở về gìn giữ tình đồng đội với những người đã nằm lại.

Chiến tranh đã lùi xa, cuộc sống hôm nay đổi khác, nhưng những gương mặt đồng đội năm xưa vẫn hiện diện trong ký ức người cựu binh. Có người đã được tìm thấy, xác định danh tính và đưa về quê hương. Cũng có người vẫn chưa rõ tên tuổi, chưa biết người thân đang ở đâu. Với ông Khánh và những người lính từng đi qua chiến tranh, mong mỏi tìm được nơi đồng đội yên nghỉ cũng luôn đau đáu.

Mỗi trường hợp được tìm thấy, xác định đúng danh tính không chỉ đem lại niềm vui cho một gia đình, mà còn là sự đáp đền tình cảm của những người từng cùng nhau đi qua chiến tranh.

12000-gio-cao-diem-4.jpg
Cựu binh Lê Quang Khánh đến Nghĩa trang Liệt sĩ Tông Khao thắp hương tưởng nhớ đồng đội.

Hành trình tìm kiếm vẫn tiếp nối

Trao đổi với Báo Giáo dục và Thời đại, ông Nguyễn Văn Đoạt - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Điện Biên, Trưởng Ban Chỉ đạo 515 tỉnh, nhấn mạnh, một chuyển biến quan trọng của Chiến dịch “500 ngày đêm” là huy động được sự tham gia tích cực của nhân dân, cựu chiến binh, nhân chứng lịch sử và thân nhân liệt sĩ. Nhiều thông tin dù rất nhỏ, nhưng khi được tập hợp, kiểm chứng và kết nối với dữ liệu hiện có, có thể trở thành những căn cứ quý giá phục vụ công tác xác minh.

Ngày 23/10/2026, ông Mai Khắc Tài, trú tại xã Gia Hanh, tỉnh Hà Tĩnh, làm đơn đề nghị các cơ quan chức năng hỗ trợ tìm kiếm phần mộ liệt sĩ Mai Khắc Võ, người bác ruột hy sinh trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Theo thông tin gia đình cung cấp, liệt sĩ Mai Khắc Võ sinh tháng 10/1930, quê xã Khánh Lộc, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh cũ. Năm 1949, ông tham gia bộ đội địa phương; đến năm 1950 nhập ngũ chính quy, thuộc Đại đoàn 312, Trung đoàn 165, Tiểu đoàn 115, Đại đội 64.

Gia đình chỉ biết ông hy sinh tại chiến trường Điện Biên Phủ, khu vực đồi Him Lam, dưới chân đồi Độc Lập. Tuy nhiên, hơn bảy thập kỷ trôi qua, vị trí phần mộ của ông vẫn chưa được xác định. Cha mẹ liệt sĩ đã qua đời. Người em trai của liệt sĩ, cũng là cha ông Tài, nay cũng không còn. Hành trình tìm kiếm được tiếp nối bởi những người cháu, thế hệ sinh ra sau chiến tranh và chưa từng gặp mặt người bác đã hy sinh.

Trong đơn gửi các cơ quan chức năng, ông Tài mong muốn tìm được hài cốt liệt sĩ, đưa về quê an táng để gia đình thuận tiện chăm sóc, thờ cúng. Đây cũng là di nguyện người cha gửi gắm trước khi qua đời. Gia đình hiện vẫn lưu giữ Bằng “Tổ quốc ghi công” mang tên liệt sĩ Mai Khắc Võ, được ký năm 2015, ghi nhận sự hy sinh của ông trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Theo ông Trần Đức Huy - Phó Giám đốc Trung tâm Việc làm - Người có công, Sở Nội vụ tỉnh Điện Biên, qua kiểm tra hồ sơ quản lý của đơn vị, hiện chưa có thông tin về liệt sĩ mang tên Mai Khắc Võ.

Dù vậy, gia đình chưa từ bỏ hy vọng. Cuối tháng 10/2026, nhiều người thân dự định lên Điện Biên tìm kiếm, xác minh thông tin. Một số thành viên trong gia đình sẽ từ TPHCM bay ra Bắc, sau đó tiếp tục hành trình đến Điện Biên. Những giấy tờ còn lưu giữ chưa đủ để xác định vị trí phần mộ, nhưng gia đình vẫn muốn trực tiếp đến chiến trường xưa, lần tìm thêm manh mối về người bác đã hy sinh.

12000-gio-cao-diem-5.jpg
Hơn 20 năm gắn bó với công việc quản trang, bà Nguyễn Thị Miến lặng lẽ chăm sóc các phần mộ liệt sĩ, mong mỏi các anh sớm được xác định danh tính.

Hành trình của gia đình ông Mai Khắc Tài có nét tương đồng với cuộc tìm kiếm mà ông Đỗ Xuân Mạnh từng trải qua: bắt đầu từ những thông tin ít ỏi, mang theo hy vọng tìm lại người thân sau nhiều thập kỷ. Tuy nhiên, chưa ai biết chuyến đi của gia đình ông Tài sẽ đem lại kết quả ra sao. Trước mắt, họ vẫn tiếp tục hành trình, thực hiện tâm nguyện mà người cha đã gửi gắm.

Một gia đình đã đón được người anh trở về sau 58 năm, nhưng người em vẫn chưa tìm thấy. Một gia đình khác đang chuẩn bị lên đường, mang theo những giấy tờ cũ và di nguyện của người cha. Chiến tranh đã lùi xa, những người trực tiếp mong ngóng tin con, tin anh lần lượt qua đời. Nhưng nỗi chờ đợi vẫn được các thế hệ sau tiếp nối qua những lá đơn, những chuyến đi và hy vọng tìm lại người thân.

Với nhiều gia đình, chiến tranh đã kết thúc, nhưng hành trình tìm kiếm người thân vẫn chưa thể khép lại.

Tin tiêu điểm

Đừng bỏ lỡ

Cảnh quan đảo Padar đẹp như thế giới thần tiên. Ảnh: Atlasobscura.com

Đảo cát hồng hiếm gặp

GD&TĐ - Nếu bình chọn những bãi biển lãng mạn nhất thế giới, Padar - hòn đảo với bãi cát hồng mơ màng - chắc chắn đứng đầu.

Arsenal thoát hiểm trước Newcastle

Arsenal thoát hiểm trước Newcastle

GD&TĐ - Tiền đạo Noni Madueke ghi bàn gỡ 2-2, cứu Arsenal khỏi thất bại trước Newcastle ở vòng 11 Ngoại hạng Anh rạng sáng 22/11 (giờ Hà Nội).