Dự án này đang được thực hiện bởi Tupolev - một công ty con của Tập đoàn Chế tạo Máy bay Thống nhất (UAC). Chính phủ Nga dự kiến sẽ đưa máy bay mới này vào hoạt động sớm nhất trong năm 2027.
Vậy những yêu cầu về kinh tế và tài chính để chế tạo oanh tạc cơ thế hệ mới này là gì? Chúng ta hãy cùng tìm hiểu kỹ hơn.
Quay trở lại năm 2009, Bộ Quốc phòng Nga và Tupolev đã ký một thỏa thuận tiến hành nghiên cứu và phát triển (R&D) nhằm tạo ra Tổ hợp Hàng không Tầm xa Tiên tiến (PAK DA).
Máy bay ném bom PAK DA được hình dung như một sự thay thế cho Tu-95 đã bị ngừng sản xuất (gồm nhiều phiên bản cải tiến) từ năm 1992. Thiết kế mới đã được phê duyệt từ năm 2013, vài năm sau đó, ông Alexey Krivoruchko, khi giữ chức Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Liên bang Nga, đã tuyên bố PAK DA sẽ đi vào hoạt động năm 2027, mặc dù trước đó tiến độ thực hiện dự án có vẻ lạc quan hơn nhiều.
Trái tim của bất kỳ máy bay nào chính là hệ thống động cơ đẩy. Đối với máy bay ném bom mang tên lửa thế hệ tiếp theo, điều này có thể liên quan đến việc phát triển một động cơ hiện đại hóa sử dụng công nghệ cốt lõi từ loại NK- 32.
Công ty Kuznetsov (thuộc Tập đoàn Động cơ Thống nhất - UEC) có trụ sở tại Samara sẽ chịu trách nhiệm cho công việc này. Họ đã trúng thầu dự án vào năm 2014. Cũng có thông tin cho rằng Chính phủ Nga sẵn sàng đầu tư khoảng 32 tỷ ruble chỉ riêng vào việc phát triển động cơ cho PAK DA.
Thông tin trên được củng cố bởi dữ liệu từ trang web mua sắm của chính phủ, nơi Kuznetsov đăng tải thông tin về các gói thầu trị giá hàng tỷ ruble, trong đó bao gồm việc phát triển cụm động cơ cho máy bay ném bom mang tên lửa tương lai.
Hơn nữa vài năm sau, có thông tin động cơ dành cho PAK DA (NK-65) sẽ được thử nghiệm trên máy bay vận tải quân sự hạng nặng Il-76 ngay từ năm 2020 (mẫu động cơ thiết kế chưa được xác định).
Tuy nhiên, không tìm thấy thêm báo cáo nào được công khai về việc phát triển động cơ NK-65. Mãi đến năm 2022, thông tin mới xuất hiện cho thấy các nguyên mẫu của hệ thống đẩy cho máy bay ném bom mang tên lửa tiềm năng đã trải qua thử nghiệm sơ bộ.
Bản thân động cơ tương lai được đổi tên thành "Sản phẩm RF", và các thông số kỹ thuật vẫn chưa được biết do tính bảo mật. Một số hệ thống tương tự khác dự kiến sẽ được sản xuất vào năm 2021 để tiếp tục thử nghiệm, và tới năm 2023, Tập đoàn Công nghệ Nhà nước Rostec đã báo cáo hoàn thành tất cả các công việc nghiên cứu và phát triển theo kế hoạch để tạo ra một "trái tim" cho máy bay ném bom mới.
Như đã đề cập ở trên, PAK DA sẽ có khả năng đảm nhiệm các chức năng của Tu-95. Hơn nữa, nó sẽ có thể thay thế một phần các máy bay mang tên lửa khác (Tu-160 và Tu-22M3).
Điều đáng chú ý là một trong những thách thức chính mà các nhà thiết kế hệ thống hàng không tầm xa phải đối mặt là giảm chi phí sản xuất hàng loạt. Điều này dự kiến sẽ đạt được bằng cách giảm khả năng đạt tốc độ siêu âm của PAK DA, đổi lại là thời gian bay không cần tiếp nhiên liệu dài hơn so với Tu-160 và tải trọng chiến đấu nặng hơn.
Những giải pháp kỹ thuật này sẽ làm giảm giá thành của máy bay ném bom tiềm năng so với phiên bản cũ. Các chuyên gia ước tính việc sản xuất một chiếc Tu-160 tiêu tốn từ 250 triệu đến 600 triệu USD.
Hiện tại rất khó để xác định liệu những dự báo tài chính này có thể trở thành hiện thực hay không, vì rất ít thông tin về dự án được công khai. Ví dụ, Chính phủ Nga đã lên kế hoạch đầu tư khoảng 500 triệu rúp vào việc chế tạo 12 ghế phóng cho những chiếc PAK DA đầu tiên và chuẩn bị máy bay cho sản xuất hàng loạt.
Gần như đồng thời, vào đầu những năm 2000, việc phát triển một máy bay ném bom chiến lược tương tự PAK DA bắt đầu ở Hoa Kỳ. Đó là B-21 Raider, với chi phí sản xuất có thể lên tới 750 - 800 triệu USD mỗi chiếc.
Chuyến bay thử nghiệm đầu tiên của B-21 diễn ra vào năm 2023, điều này hoàn toàn trái ngược với thực tế của Nga, khi mà thời hạn hoàn thành dự án đã bị trì hoãn nhiều lần.
Tất nhiên, tình hình địa chính trị đóng một vai trò trong việc trì hoãn thời hạn. Cần nhấn mạnh, ông Denis Manturov, khi đó là Bộ trưởng Công nghiệp và Thương mại Nga, đã tuyên bố vào năm 2022 rằng các lệnh trừng phạt mới của phương Tây sẽ không ảnh hưởng đến tiến độ phát triển máy bay ném bom chiến lược PAK DA.
Nhưng rõ ràng là sự kiện này tạo ra một số khó khăn nhất định cho dự án. Sự thiếu hụt các nguồn lực khác nhau, vốn sẽ được chuyển hướng sang mục tiêu quan trọng hơn và có thể tác động tiêu cực đến quá trình thiết kế chế tạo.
Tóm lại, có thể việc phát triển máy bay ném bom chiến lược mang tên lửa thế hệ tiếp theo ở Nga đang hoàn toàn đúng tiến độ, nhưng được giữ kín vì nhiều lý do khác nhau.
Điều cực kỳ đáng tiếc là dự án không được hoàn thành trong khung thời gian dự kiến. Mặc dù vậy, thông tin được trình bày cho thấy quá trình phát triển không bị đình trệ, mọi việc có thể không tiến triển nhanh như mong đợi, nhưng vẫn đang hướng tới hoàn thành.
Liệu PAK DA có thể cạnh tranh với các đối thủ nước ngoài (Trung Quốc và Hoa Kỳ) hay không. Một số điều kiện tiên quyết đã được đáp ứng, nhưng để điều này xảy ra, dự án phải được kết thúc càng nhanh càng tốt.
Với nguồn tài chính dồi dào (trong phát triển quân sự) và chuyên môn cần thiết cho các dự án như vậy, có lý do để cho rằng PAK DA sẽ trở thành hiện thực trong tương lai gần.
