Mỗi người một vẻ trên con đường đến với thi ca nhưng hai người thầy xứ Huế vẫn gặp nhau ở nguồn cảm xúc thi hứng, từ lúc còn trẻ đến nay đã nghỉ hưu, đều xuất phát từ tình yêu đối với cuộc sống, với tuổi học trò.
“Thi sĩ của tuổi học trò”
Có duyên nợ với thơ từ khi còn là cậu học trò cấp 2, đến nay Mai Văn Hoan vẫn chung thủy với “nàng”. Với 12 tập thơ, 6 tập tiểu luận, một tập tản văn, tự truyện được xuất bản; nhiều truyện ngắn, bài nghiên cứu, cảm nhận văn chương xuất hiện trên báo, tên tuổi của thầy giáo dạy chuyên Văn ở Trường THPT chuyên Quốc Học Huế này từ lâu đã trở nên quen thuộc được bạn đọc đón nhận nồng nhiệt, nhất là tuổi trẻ.
“Vừa là nhà giáo vừa là nhà thơ, anh nghĩ gì về hai thiên chức đó?”. Vẫn lời nói ấm áp, chậm rãi và truyền cảm như lúc giảng văn trên lớp, Mai Văn Hoan chia sẻ: “Tôi nghĩ nhà giáo và nhà thơ có chung một thiên chức là kỹ sư tâm hồn nhưng mỗi “nhà” thực hiện theo một cách.
Với một số người thì đôi bên khó lòng hòa hợp vì một nhà thì nghiêm túc, mẫu mực, mô phạm; một nhà thì lãng tử, mơ mộng, phóng khoáng, tài tử. Riêng tôi, nhờ làm thơ mà chất nhà giáo không đến nỗi khô cứng. Và ngược lại, nhờ dạy học mà tôi không đến nỗi quá buông tuồng, phóng đãng…”.
Lật lại những trang thơ mà Mai Văn Hoan đã “trình làng”, người yêu thơ sẽ bắt gặp vô số những vần thơ viết về tuổi học trò. Hơn 30 năm đứng trên bục giảng, có lẽ anh luôn đặc biệt ưu ái đến cái tuổi hay mộng mơ trong trái tim thơ của mình. Vì thế, không lạ gì, bạn đọc gọi anh là “thi sĩ của tuổi học trò”.
Tôi nhớ có lần ngồi bàn chuyện thơ văn trong phòng hội đồng giáo viên trường Quốc Học, anh nở nụ cười có vẻ tâm đắc khi nghe tôi gọi anh như thế. Anh bảo, “được làm nhà thơ của tuổi học trò là phước lộc trời ban, là vinh dự cho tôi. Tuổi học trò nói riêng và tuổi trẻ nói chung là cái tuổi đẹp nhất mỗi đời người…”.
Và tôi biết, thơ của anh xưa nay luôn chiếm được cảm tình của các bạn trẻ yêu thơ. Hằng năm vào dịp 20/11, ngày Tết cổ truyền, bao cánh thư, tấm thiệp, đóa hoa với những lời chúc mừng, kính trọng và lòng biết ơn, mến mộ khắp nơi gửi về.
Đó là nguồn động viên lớn để anh càng thấy cuộc sống này đẹp và đáng yêu biết mấy để anh lại càng say mê hơn khi đến với nàng thơ:“Nữ sinh Đồng Khánh ngày xưa/ Xui hoàng hôn tím trang thơ học trò/ Nữ sinh Đồng Khánh qua đò/ Xui dòng Hương cất giọng hò xa xôi/ Nữ sinh Đồng Khánh dạo chơi/ Phấn thông vàng rải ngát trời Thiên An…” (Trích ‘Nữ sinh Đồng Khánh)
Năm 2009, thầy giáo Mai Văn Hoan đến tuổi nghỉ hưu lại càng viết sung sức, sáng tác, nghiên cứu…; là cộng tác thường xuyên của nhiều tờ báo. Thỉnh thoảng thầy có những buổi nói chuyện thơ, đời sống văn chương cho các em học sinh, sinh viên các trường.
Nguồn cảm xúc vô tận từ học trò
Tốt nghiệp Trường Sư phạm Quy Nhơn, Nguyễn Bồn trở thành giáo viên Toán nhiều nơi trên đất Huế. Dạy Toán nhưng anh lại rất mê thơ. Bao nhiêu năm đứng trên bục giảng là bấy nhiêu năm anh say làm thơ. Anh bảo, “đến với thơ ca tâm hồn con người như trẻ lại. Tôi khó hình dung được cuộc sống của mình sẽ như thế nào khi không có chút thú làm thơ”.
Làm thơ, ngồi với bạn bè sau những giờ lên lớp để bàn chuyện thi ca, đọc cho nhau nghe những vần thơ còn “nóng hổi” dường như đã trở thành chất men trong cuộc sống của anh. Với 10 tập thơ đã in như “Thuở biết yêu người”, “Cánh diều mơ ước”, “Bóng mùa”, “Giấc mơ chữ”… và gần đây nhất là “Cứ thế mà trôi” (2024) bút danh Nguyễn Thiền Nghi đã trở nên quen thuộc với độc giả. Đồng nghiệp ít khi gọi anh là thầy Bồn mà gọi là Nguyễn Thiền Nghi…
Đọc thơ anh, nhà thơ Ngô Minh nhận xét: “Thơ Nguyễn Thiền Nghi là những khúc tình miên man lãng đãng buổi ban đầu. Dường như anh không cố tình làm thơ mà chỉ mượn thơ để giãi bày tình yêu của mình…”. Nhà thơ Ngàn Thương thì cho rằng bằng tâm thế trầm tĩnh, tự tin của người từng trải, anh đã chuyển tải qua lăng kính thơ những cảm xúc nhạy bén bằng sự liên tưởng thú vị, thi thoảng, ta bắt gặp những từ ngữ rất riêng, bàng bạc.
“Thơ Nguyễn Thiền Nghi đa phần không vần, nhưng vẫn có nhịp điệu, lẫn trong ngôn từ cũ – mới để rồi thăng hoa, lan tỏa, đồng vọng đến với người đọc. Nhiều bài, mới đọc qua, cảm thấy ngỡ ngàng, bởi cách dùng chữ, hiển lộ phần nào tính cách trầm lặng, bình dị, không phô trương, ồn ào. Sự khiêm tốn, chân tình, thân ái, hòa đồng với bạn bè, có lẽ là sợi dây nối kết, cho thơ thêm nguồn vui sống”, nhà thơ Ngàn Thương nhấn mạnh.
Có thể thấy, trong thơ Nguyễn Thiền Nghi không chỉ tình đời, tình người bàng bạc lấp lánh mà còn dễ thương biết mấy tình yêu anh dành cho tuổi thơ. Trong các tập thơ đã xuất bản, anh dành trọn tập “Cánh diều mơ ước” để nói về và tặng cho thiếu nhi.
Đọc tập thơ này, nhiều người cứ ngỡ tác giả hãy còn ở cái tuổi xuân xanh nhưng kỳ thực anh viết ở cái tuổi tóc đã pha sương khói, thế mà lạ thay âm hưởng thơ, lời thơ bồng bềnh như mặt trăng, lao xao như tiếng gió, tươi trẻ như nắng bình minh, ngọt ngào như lời ru của mẹ, lung linh như sương đọng trên cành, trong trẻo, hồn nhiên như lời trẻ nhỏ…
Có phải chính tình yêu tuổi thơ và sự gần gũi, tiếp xúc hằng ngày với đàn em thân yêu đã làm cho tâm hồn anh trẻ mãi không già! Thầy Bồn bộc bạch: “Cảm ơn các em - những học sinh hồn nhiên, thơ ngây đã tạo cho tôi nguồn cảm xúc vô tận. Các em chính là nhân vật trữ tình trong những vần thơ của tôi”.
Và anh đọc bài thơ đặc biệt tâm đắc - “Nôi mẹ”: “Lao xao vạn cánh cò bay/ Ca dao mẹ thổi nôi mây nhẹ nhàng/ Trôi trong bóng mẹ mơ màng/ Có trăm con gió vỗ vàng nắng bay/ Mẹ ơi, con nhớ từng ngày/ Mồ hôi áo mẹ, con say giấc nồng”.
Hơn 10 năm nghỉ hưu, cũng chừng ấy thời gian Nguyễn Thiền Nghi lặng lẽ dành tình yêu vào khoảng trời thi ca giữa những lo lắng thường nhật. Trái tim đa cảm luôn rung động trước cuộc đời. Những vần thơ anh chạm miền xúc cảm để ta lại càng thấy lòng bình yên dù cuộc sống còn đó bao nỗi lo.
