Ngoại trưởng Abbas Araghchi công bố kế hoạch 7 ngày mở lại Eo biển Hormuz và cho biết việc triển khai sẽ bắt đầu ngay nếu Mỹ chấp nhận các điều kiện của Iran.
Phát biểu tại cuộc họp báo ở trụ sở Liên Hợp Quốc tại New York hôm 25/9, nhà ngoại giao hàng đầu Iran cho biết thời hạn 7 ngày sẽ bắt đầu sau khi Mỹ chấp nhận kế hoạch.
Ông Araghchi cho biết, Iran tin rằng quá trình có thể hoàn tất trong 4 hoặc 5 ngày nếu các biện pháp cần thiết được thực hiện.
Theo Ngoại trưởng Iran, theo trình tự được đề xuất, eo biển Hormuz sẽ được mở lại vào ngày 25/9, sau đó Mỹ sẽ ký thỏa thuận cuối cùng ngày 26/9.
Ông cho biết những biện pháp Mỹ cần thực hiện đã được thông báo cho phía Mỹ và được nêu trong khuôn khổ bản ghi nhớ thỏa thuận do Pakistan làm trung gian.
Iran đóng cửa tuyến hàng hải trọng yếu này sau khi Mỹ và Israel phát động đợt tấn công mới vào Iran vào ngày 28/2 mà nước này cho là vô cớ.
Iran và Mỹ đã nhất trí về thời gian mở lại eo biển Hormuz trong 60 ngày, theo bản ghi nhớ thỏa thuận hồi tháng 6, nhưng Iran cho rằng những vi phạm của Mỹ buộc họ tái áp đặt việc đóng cửa.
“Nếu phía Mỹ có sự nghiêm túc cần thiết, điều này sẽ xảy ra và eo biển Hormuz sẽ được mở lại”, ông Araghchi nói.
Quan chức Iran cho biết, nước này vẫn cam kết bảo đảm hoạt động hàng hải an toàn và an ninh, nhưng khẳng định an ninh hàng hải không thể được khôi phục bằng các hành động gây hấn quân sự, đe dọa, phong tỏa hoặc sức ép kinh tế tiếp diễn, đồng thời viện dẫn nhiều biện pháp gây sức ép mà Mỹ đang áp dụng với Iran.
“Eo biển Hormuz vẫn mở đến ngày 28/2/2026”, ông nói, đồng thời cho rằng tình trạng mất an ninh trên tuyến đường thủy này và gián đoạn hoạt động hàng hải là kết quả trực tiếp từ các hành động gây hấn của Mỹ và Israel.
Quan chức Iran nhắc lại, theo Điều 5 của bản ghi nhớ, Iran cam kết thiết lập các cơ chế cần thiết nhằm tạo điều kiện cho tàu thuyền qua lại an toàn, đồng thời cho biết Cộng hòa Hồi giáo Iran ngay lập tức bắt đầu các cuộc đàm phán kỹ thuật với Oman để thực hiện cam kết và khôi phục hoạt động hàng hải về mức trước chiến tranh.
“Trong vòng 2 tuần kể từ khi bản ghi nhớ được triển khai, hoạt động hàng hải đã trở lại khoảng 60% so với mức trước chiến tranh”, ông nói.
Tuy nhiên, ông cho rằng, những hành động gây hấn quân sự đơn phương tiếp theo của Mỹ cùng các biện pháp gây hấn khác đã vi phạm và khiến việc thực hiện bản ghi nhớ bị đình trệ.
Ông Araghchi cho biết, Iran tiếp tục khẳng định cam kết với luật pháp quốc tế, Hiến chương Liên Hợp Quốc và ngoại giao, đồng thời viện dẫn các cuộc đàm phán dẫn tới thỏa thuận hạt nhân năm 2015 giữa Iran và các nước trên thế giới, cũng như những nỗ lực ngoại giao của nước này trong 2 năm qua.
Ông lên án Mỹ và Israel theo đuổi “gây hấn, đe dọa, ám sát, chiến tranh kinh tế và sự coi thường trắng trợn” luật pháp quốc tế cùng Hiến chương Liên Hợp Quốc.
Theo ông, đợt gây hấn mới nhất của Mỹ và Israel nhằm vào Iran đã khiến hơn 5.000 người thiệt mạng, trong đó có hàng trăm phụ nữ và trẻ em. Ông dẫn các cuộc tấn công nhằm vào khu dân cư, trường học, bệnh viện, cơ sở năng lượng, địa điểm thể thao và văn hóa, cơ sở hạ tầng giao thông cùng các mục tiêu dân sự khác.
Ông Araghchi cũng lên án Mỹ sử dụng việc tước đoạt các nguồn lực kinh tế như một công cụ gây sức ép chính trị.
Về những cáo buộc nhằm vào chương trình năng lượng hạt nhân của Iran, ông Araghchi cho rằng các cáo buộc này mang động cơ chính trị.
Ông bác bỏ tuyên bố Iran đang “ở bên bờ” sở hữu vũ khí hạt nhân và gọi đây là một “lời nói dối lớn”, đồng thời cho biết Cộng hòa Hồi giáo Iran là thành viên Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân từ năm 1970 và chịu sự giám sát rộng rãi của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) trong nhiều thập kỷ.
Đề cập đến các hành động gây hấn của Mỹ nhằm vào các cơ sở hạt nhân của Iran, ông cho rằng Mỹ không thể tuyên bố bảo vệ việc không phổ biến vũ khí hạt nhân trong khi tấn công các cơ sở hạt nhân hòa bình đang chịu sự giám sát của IAEA.
Ông kết luận bằng việc đặt trách nhiệm về bước đi tiếp theo lên Mỹ.
“Lựa chọn giờ thuộc về Mỹ. Iran sẽ không chấp nhận cưỡng ép, đe dọa hoặc hăm dọa và sẽ không từ bỏ các quyền chủ quyền của mình dưới sức ép”, ông nói.
Theo quan chức Iran, “Liên Hợp Quốc được thành lập để ngăn "luật rừng" thay thế luật pháp quốc tế. Hiến chương Liên Hợp Quốc không phải là thứ có thể tùy chọn. Chủ quyền không phải là thứ có điều kiện. Ngoại giao không có nghĩa là đầu hàng. Và hòa bình không thể được xây dựng bằng những lời đe dọa hủy diệt”.
Ông cũng đề cập đến những lời đe dọa mà Tổng thống Mỹ Donald Trump nhiều lần đưa ra nhằm vào Cộng hòa Hồi giáo Iran.
