Chiều 8/8, tiếp tục Chương trình Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội khoá XVI, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, các đại biểu thảo luận ở hội trường về dự án Luật Dầu khí (sửa đổi).
Thay mặt cơ quan chủ trì soạn thảo, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng cho biết, qua tổng hợp thảo luận ở tổ đã có 66 ý kiến và tại phiên thảo luận ở hội trường có 16 ý kiến của các đại biểu phát biểu. Nghiêm túc tiếp thu đầy đủ, toàn diện các ý kiến đóng góp.
Tăng cường phân cấp, phân quyền
Liên quan đến nhóm vấn đề phân cấp, phân quyền và vai trò của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam), Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng khẳng định, tinh thần xuyên suốt và nổi bật của dự thảo luật là tăng cường phân cấp, giao quyền, đơn giản hóa thủ tục nhằm khơi thông nguồn lực, đi đôi với tăng cường kiểm tra, giám sát, phù hợp với chủ trương của Đảng, thông lệ với công nghiệp dầu khí quốc tế và rút kinh nghiệm từ thực tiễn triển khai Luật Dầu khí năm 2022.
Mô hình này vận hành theo nguyên tắc đổi mới về quản trị cấp nào nắm rõ nhất về việc gì thì phải ra quyết định về việc đó.
Theo đó, mô hình quản lý Nhà nước sau khi được Quốc hội thông qua sẽ phân thành ba cấp cụ thể:
Cấp Chính phủ và Thủ tướng: Quyết định những vấn đề vĩ mô, quan trọng như phân lô dầu khí, ưu đãi đầu tư và các vấn đề về quốc phòng, an ninh, đối ngoại (quy định cụ thể tại các Điều 7, Điều 14, Điều 20, Điều 41).
Cấp cơ quan quản lý Nhà nước: Bộ Công Thương được phân công làm đầu mối, phối hợp cùng các bộ, ngành và địa phương thực hiện vai trò quản lý Nhà nước chuyên ngành; phê duyệt các nội dung như hợp đồng dầu khí, cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, quản lý tài nguyên trữ lượng và thực hiện kiểm tra, giám sát.
Cấp Petrovietnam: Với vai trò đại diện nước chủ nhà, được giao một số quyền trong ký kết, quản lý, theo dõi, giám sát các hoạt động dầu khí; phê duyệt các nội dung cụ thể, kỹ thuật thuộc thẩm quyền, tận dụng bộ máy tổ chức đã hoạt động hiệu quả hàng chục năm qua.
Đồng bộ với việc phân cấp, cơ chế tổ chức giám sát được thiết kế chặt chẽ, theo đó khoản 10 Điều 58 quy định Chính phủ chi tiết hóa việc tổ chức kiểm tra, giám sát dựa trên dữ liệu của Petrovietnam và các nhà thầu báo cáo, thực hiện kiểm toán dựa trên định hướng rủi ro; khoản 3 Điều 59 quy định rõ trách nhiệm của cơ quan đại diện chủ sở hữu vốn Nhà nước trong việc giám sát đầu tư, bảo toàn và phát triển vốn tại doanh nghiệp.
Chính sách ưu đãi và đầu tư trong hoạt động dầu khí
Giải trình ý kiến của các đại biểu về cơ chế ưu đãi, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng phân tích thực tế, các dự án dầu khí hiện nay ngày càng phải triển khai ở vùng sâu, nước sâu, xa bờ với điều kiện khó khăn, địa chất phức tạp, vốn đầu tư lớn, thời gian thu hồi vốn dài. Nhiều mỏ nhỏ, cận biên nếu áp dụng cơ chế thông thường sẽ không đủ điều kiện để nhà đầu tư triển khai, dẫn đến việc Nhà nước bỏ lỡ nguồn thu.
Do đó, Chương VI của dự thảo luật đã bổ sung các chính sách ưu đãi (như tại Điều 43) nhằm khuyến khích phát triển mỏ nhỏ cận biên ở khu vực nước sâu xa bờ.
Do việc gia tăng hệ số thu hồi dầu đòi hỏi nhà thầu phải đầu tư nguồn chi phí lớn cho nghiên cứu khoa học - kỹ thuật, luật lần này đã thiết kế các chính sách khuyến khích nhà đầu tư phát triển khoa học công nghệ, khai thác tận thu các cụm mỏ, lô dầu khí. Qua đó, giúp thu hút nhà đầu tư, gia tăng sản lượng khai thác, đóng góp cho ngân sách Nhà nước và nguồn năng lượng sơ cấp quốc gia.
Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng khẳng định phát triển dịch vụ kỹ thuật dầu khí công nghệ cao là điểm sáng thành công của Việt Nam so với các công ty dầu khí quốc gia trong khu vực, giúp chúng ta từng bước xuất khẩu dịch vụ ra thế giới.
Dự thảo Luật tại Điều 52 quy định khuyến khích phát triển, ứng dụng dịch vụ công nghệ cao nhằm nâng cao năng lực làm chủ công nghệ, nội địa hóa và gia tăng sức cạnh tranh. Các tiêu chí, điều kiện, ưu đãi cụ thể sẽ do Chính phủ quy định chi tiết để bảo đảm linh hoạt theo sự phát triển của khoa học công nghệ.
Ngoài ra, về an toàn dầu khí (Điều 8), dự thảo quy định gắn liền an toàn với an ninh quốc phòng - đặc thù quan trọng của hoạt động dầu khí trên biển. Đối với các dự án theo chuỗi đồng bộ có nhiều luật điều chỉnh (khoản 1, khoản 2 Điều 31), luật giao Chính phủ quy định chi tiết cơ chế phối hợp giữa các bộ, ngành và địa phương.
Phát biểu kết luận phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên ghi nhận đa số đại biểu Quốc hội thống nhất về sự cần thiết sửa đổi Luật Dầu khí, đồng thời đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, rà soát, chỉnh sửa hoàn thiện dự thảo Luật.
Phó Chủ tịch Quốc hội lưu ý một số nhiệm vụ trọng tâm, đó là tập trung vào các nội dung mới, bổ sung so với Luật Dầu khí năm 2022; bảo đảm phù hợp với thẩm quyền của Quốc hội, thống nhất với hệ thống pháp luật hiện hành và tương thích với các cam kết, điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên giao Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội khẩn trương tổng hợp đầy đủ ý kiến của các đại biểu Quốc hội phát biểu tại tổ, tại hội trường và ý kiến bằng văn bản để gửi đến Chính phủ và các cơ quan liên quan nghiên cứu, tiếp thu, giải trình.
Đồng thời, đề nghị Chính phủ chỉ đạo cơ quan chủ trì soạn thảo phối hợp chặt chẽ với Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính và các cơ quan liên quan khẩn trương tiếp thu thấu đáo các ý kiến đại biểu, báo cáo thẩm tra để hoàn thiện dự thảo Luật, trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến trước khi trình Quốc hội xem xét, thông qua vào cuối kỳ họp.
