Theo đó, Khánh Hòa định hướng phát triển hệ thống đô thị theo mô hình đa trung tâm, đa cực, gắn với yêu cầu phát triển xanh, thông minh và bền vững, phấn đấu đạt tiêu chí đô thị loại I, sớm trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030.
Phát triển mạng lưới 21 đô thị theo mô hình đa trung tâm, đa cực
Chương trình phát triển đô thị tỉnh giai đoạn 2026 - 2030 đặt mục tiêu xây dựng hệ thống đô thị phù hợp với quy hoạch tỉnh và định hướng phát triển đô thị quốc gia; nâng cao chất lượng các đô thị hiện hữu, đầu tư đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội theo tiêu chuẩn phân loại đô thị.
Tỉnh cũng sẽ hình thành các khu vực phát triển đô thị mới tại những địa bàn có tiềm năng, khai thác hiệu quả quỹ đất, tạo động lực thúc đẩy kinh tế - xã hội. Cùng với đó là đẩy mạnh chỉnh trang đô thị, cải thiện cảnh quan kiến trúc, không gian công cộng và môi trường sống; tăng khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu, thiên tai và nước biển dâng.
Đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng đô thị thông minh; nâng cao hiệu quả quản lý đô thị và chất lượng cung cấp dịch vụ công; phấn đấu xây dựng Khánh Hòa đạt đô thị loại I, sớm trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030.
Theo ông Nguyễn Thành Phú, Giám đốc Sở Xây dựng, hệ thống đô thị Khánh Hòa được định hướng phát triển theo mô hình mạng lưới đa trung tâm, đa cực, gắn với các vùng đô thị hóa, hành lang kinh tế và chuỗi đô thị ven biển. Không gian phát triển sẽ hình thành các khu đô thị ven sông, cụm đô thị, đồng thời tăng cường liên kết giữa đô thị và nông thôn.
Chương trình xác định định hướng phát triển 21 đô thị, gồm 5 đô thị định hướng loại II và 16 đô thị định hướng loại III, với chức năng được phân định theo lợi thế và vị trí địa lý.
Trong đó, Nha Trang được xác định là đô thị hạt nhân, trung tâm tổng hợp của tỉnh và vùng về hành chính, kinh tế, văn hóa, khoa học - công nghệ, giáo dục, y tế; đồng thời là trung tâm du lịch biển quốc gia và quốc tế, thương mại, tài chính và dịch vụ hàng hải.
Phan Rang giữ vai trò trung tâm đô thị phía nam, phát huy giá trị văn hóa Chăm, phát triển du lịch biển, nông nghiệp đặc thù, công nghiệp chế biến và năng lượng tái tạo. Cam Ranh được định hướng trở thành đô thị cảng biển - sân bay - du lịch, đầu mối giao thông quốc tế, phát triển dịch vụ cảng biển, logistics và nghỉ dưỡng, gắn với nhiệm vụ quốc phòng, an ninh.
Trong khi đó, Cam Lâm được định hướng là đô thị sân bay, trung tâm kinh tế, thương mại - tài chính, đổi mới sáng tạo và công nghệ xanh, thông minh, có khả năng kết nối quốc tế. Ninh Hòa phát triển theo hướng đô thị công nghiệp - cảng biển - logistics, trung tâm dịch vụ hậu cần gắn với khu vực Nam Vân Phong.
Đối với 16 đô thị định hướng loại III, tỉnh tổ chức theo các nhóm chức năng, gắn với không gian phát triển phía đông và phía tây.
Ở phía tây, 4 đô thị Khánh Vĩnh, Khánh Sơn, Lâm Sơn và Tân Sơn giữ vai trò trung tâm hành chính, văn hóa, dịch vụ công cộng, hỗ trợ khu vực nông thôn. Các địa phương này được định hướng khai thác lợi thế sinh thái, nông - lâm nghiệp và giá trị văn hóa đặc trưng, tăng cường kết nối với các đô thị động lực.
Tại phía đông, 12 đô thị gồm Diên Khánh, Vạn Ninh, Đại Lãnh, Ninh Phước, Trường Sa, Vạn Thắng, Tu Bông, Cà Ná, Vĩnh Hải, Thuận Bắc, Thuận Nam và Bác Ái Đông sẽ đảm nhiệm vai trò liên kết, bổ trợ các trung tâm động lực và kinh tế nội vùng. Định hướng phát triển tập trung vào hạ tầng, dịch vụ, du lịch, công nghiệp, năng lượng, kinh tế biển, đảo; đồng thời hình thành các chức năng chuyên biệt về du lịch sinh thái biển, cảng biển và logistics.
Hướng tới đô thị xanh, thông minh, bền vững
Theo ông Lữ Thanh Hải, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh, Chương trình phát triển đô thị giai đoạn 2026 - 2030 đặt ra yêu cầu mang tính nguyên tắc là phát triển đô thị theo hướng tăng trưởng xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu.
Các nhiệm vụ, giải pháp và nguồn lực thực hiện Chương trình phát triển đô thị tỉnh giai đoạn 2026 - 2030 được triển khai dựa trên cơ sở 6 đột phá phát triển tỉnh đã được xác định.
Cụ thể: Tăng cường đầu tư cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số là động lực trung tâm của tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững trong giai đoạn phát triển mới; phát triển đồng bộ hệ thống kết cấu hạ tầng chiến lược, tập trung đầu tư kết cấu hạ tầng giao thông, hạ tầng số, hạ tầng hỗ trợ khu kinh tế, khu công nghiệp.
Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đặc biệt là nguồn nhân lực chất lượng cao; giải quyết dứt điểm các dự án kéo dài, chậm tiến độ và kém hiệu quả; cải cách và nâng cao chất lượng, hiệu quả đầu tư công; tập trung phát triển kinh tế vào các lĩnh vực tỉnh có lợi thế cạnh tranh và tiềm năng tăng trưởng mạnh trong tương lai.
Chương trình phát triển đô thị tỉnh giai đoạn 2026 - 2030 được tỉnh triển khai thực hiện phù hợp với đơn vị hành chính và tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp. Dự kiến nhu cầu vốn phát triển đô thị tỉnh khoảng 1,3 triệu tỷ đồng sẽ được huy động đa dạng từ nguồn vốn (vốn ODA, FDI, PPP và xã hội hóa) để ưu tiên đầu tư công cho hạ tầng trọng điểm, khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai và các cơ chế, chính sách đặc thù.
Đồng thời, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranh, chuẩn bị quỹ đất, hạ tầng và nguồn nhân lực để thu hút đầu tư, bảo đảm phát triển đô thị bền vững.