Hội giảng nhà giáo giáo dục nghề nghiệp về bản chất là hoạt động nghề nghiệp, tạo môi trường để nhà giáo thể hiện, trao đổi, chia sẻ phương pháp giảng dạy, kỹ năng thực hành nghề nghiệp và kinh nghiệm tổ chức dạy học; qua đó góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ và chất lượng đào tạo.
Hiện nay, Hội giảng nhà giáo giáo dục nghề nghiệp được quy định tại Thông tư số 19/2020/TT-BLĐTBXH ngày 30/12/2020 (Thông tư 19). Qua thực tiễn tổ chức ở các cấp, Hội giảng đã tạo môi trường trao đổi chuyên môn, chia sẻ kinh nghiệm, phương pháp giảng dạy, khai thác thiết bị và tổ chức hoạt động dạy học; đồng thời phát hiện, tôn vinh, lan tỏa những mô hình, giải pháp, thực hành tốt trong đội ngũ nhà giáo giáo dục nghề nghiệp.
Tuy nhiên, trong bối cảnh mới, một số quy định của Thông tư 19 cần được điều chỉnh theo hướng thiết thực, linh hoạt, giảm tính hành chính, tăng quyền chủ động của cơ sở và phát huy vai trò của các hiệp hội nghề nghiệp.
Một vấn đề được đặt ra là mô hình Hội giảng theo nhiều cấp, gồm cấp cơ sở, cấp tỉnh, cấp bộ và cấp toàn quốc. Cách tổ chức này phù hợp với giai đoạn trước, nhưng trong điều kiện tăng cường phân cấp, tự chủ của cơ sở, việc duy trì Hội giảng cấp toàn quốc làm phát sinh thêm yêu cầu về tổ chức, nhân lực, thời gian và kinh phí, trong khi mục tiêu chủ yếu của Hội giảng vẫn là phát triển năng lực chuyên môn, nghiệp vụ, trao đổi và chia sẻ kinh nghiệm dạy học.
Việc tổ chức theo các cấp, theo kỳ và gắn với lựa chọn, tham gia ở cấp tiếp theo cũng có thể làm tăng tính thi đua, cạnh tranh, áp lực chuẩn bị, tổ chức. Trong khi đó, yêu cầu phát triển đội ngũ hiện nay đặt trọng tâm vào nâng cao năng lực thực hiện hoạt động dạy học, chia sẻ kinh nghiệm và cải tiến phương pháp giảng dạy.
Chu kỳ tổ chức được quy định tương đối cụ thể giữa các cấp cũng có thể làm giảm tính linh hoạt của cơ sở trong lựa chọn thời điểm phù hợp với kế hoạch chuyên môn, nhu cầu phát triển đội ngũ và điều kiện thực tế. Chủ yếu gắn kết quả với cơ cấu giải thưởng và xếp giải có thể khiến việc ghi nhận phụ thuộc vào cơ cấu giải thưởng, trong khi chất lượng bài trình giảng cần được xem xét trên cơ sở mức độ đáp ứng các yêu cầu chuyên môn…
Thực tế đó đặt ra yêu cầu cần thiết thay thế Thông tư 19 bằng quy định mới phù hợp với Luật Nhà giáo, Luật Giáo dục nghề nghiệp và mô hình quản lý hiện hành; đồng thời đổi mới Hội giảng theo hướng tự nguyện, thiết thực, linh hoạt, tăng quyền chủ động của cơ sở và hiệp hội nghề nghiệp, giảm tính hành chính, tính thi đua, tập trung vào phát triển năng lực chuyên môn, chia sẻ kinh nghiệm và nâng cao chất lượng dạy học.
Mới đây, Bộ GD&ĐT đã công bố dự thảo Thông tư quy định Hội giảng nhà giáo giáo dục nghề nghiệp, thay thế Thông tư số 19. Khắc phục những vấn đề phát sinh, dự thảo không quy định chu kỳ bắt buộc, không áp đặt chỉ tiêu tham gia hay thủ tục hành chính để nhà giáo được tham gia, ghi nhận kết quả. Trọng tâm được chuyển từ thi, xếp hạng, trao giải sang phát triển chuyên môn, trao đổi, bình giảng, nhận xét và rút kinh nghiệm.
Các tiêu chí đánh giá tập trung vào chuẩn bị bài, năng lực chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm, phương pháp và công nghệ dạy học, đánh giá người học, quản lý thời gian, giao tiếp sư phạm; khuyến khích ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, mô phỏng và học liệu số. Nguyên tắc đánh giá độc lập, khách quan, công bằng, minh bạch, chính xác được bổ sung.
Dự thảo cũng phân định việc nhận xét, phản hồi, trao đổi chuyên môn và đề nghị xem xét lại kết quả trong quá trình Hội giảng với khiếu nại, tố cáo theo pháp luật; không đặt thủ tục hành chính để công nhận hoặc công nhận lại kết quả, phù hợp với tính chất của một hoạt động chuyên môn và bảo đảm quyền của nhà giáo…
Có thể thấy, những đổi mới được đề xuất hướng Hội giảng trở về đúng bản chất của một hoạt động nghề nghiệp, lấy sự chuyển biến thực chất về năng lực nhà giáo và chất lượng dạy học làm mục tiêu, thay vì chạy theo thành tích hay giải thưởng.
