Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học là một chủ trương lớn, đòi hỏi sự chuyển biến không chỉ trong dạy và học mà cả hoạt động quản lý, điều hành và tổ chức các hoạt động giáo dục. Khi tiếng Anh được xác định là ngôn ngữ sử dụng thường xuyên hơn trong môi trường học đường, người đứng đầu nhà trường không thể đứng ngoài quá trình chuyển đổi ấy.
Tại Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, Bộ Chính trị đã nhấn mạnh nhiệm vụ tăng cường dạy và học ngoại ngữ, từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học; nâng chuẩn tiếng Anh cho giáo viên, học sinh, đồng thời tăng cường giảng dạy các môn học bằng tiếng Anh ở những nơi có điều kiện. Nghị quyết cũng đặt yêu cầu đẩy mạnh hợp tác, hội nhập quốc tế sâu rộng trong giáo dục và đào tạo. Những định hướng này cho thấy ngoại ngữ ngày càng trở thành năng lực cần thiết để tiếp cận tri thức, mở rộng cơ hội hợp tác và phát triển nguồn nhân lực.
Cụ thể hóa chủ trương này, Quyết định số 2371/QĐ-TTg ngày 27/10/2025 của Thủ tướng Chính phủ xác định mục tiêu đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai không chỉ dừng ở việc dạy và học môn tiếng Anh, mà còn mở rộng sang dạy học bằng tiếng Anh, giao tiếp, quản lý và các hoạt động giáo dục. Theo đó, tiếng Anh từng bước được sử dụng thường xuyên, hiệu quả trong các hoạt động của nhà trường, thay vì chỉ giới hạn trong một môn học.
Bởi vậy, quy định về năng lực sử dụng tiếng Anh của lãnh đạo nhà trường tại Thông tư số 94/2026/TT-BGDĐT của Bộ GD&ĐT là cần thiết, đặc biệt khi đặt trong yêu cầu đổi mới quản trị và phát triển nhà trường trong giai đoạn mới. Cụ thể, theo thông tư này, để đạt Mức độ 1 trong triển khai Đề án “Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học”, cơ sở giáo dục phổ thông phải có ít nhất một lãnh đạo (Hiệu trưởng hoặc Phó Hiệu trưởng) có năng lực sử dụng tiếng Anh để làm việc trực tiếp với người nước ngoài. Ở Mức độ 3, yêu cầu này nâng lên ít nhất hai lãnh đạo nhà trường.
Đây là đòi hỏi về năng lực quản trị, khả năng hội nhập và vai trò dẫn dắt của người đứng đầu trong quá trình xây dựng môi trường sử dụng tiếng Anh ở nhà trường. Không thể kỳ vọng học sinh mạnh dạn sử dụng tiếng Anh trong giao tiếp, học tập nếu chính môi trường quản lý nhà trường chưa có sự hiện diện tương xứng của ngôn ngữ này.
Người đứng đầu không nhất thiết phải là người giỏi tiếng Anh nhất, nhưng cần có khả năng sử dụng ngôn ngữ để kết nối, điều hành và tạo động lực cho sự thay đổi. Năng lực ấy cũng thể hiện tinh thần học tập suốt đời, sự chủ động thích ứng trước những yêu cầu mới của giáo dục.
Tuy nhiên, cần nhìn nhận đúng nội dung Thông tư 94/2026/TT-BGDĐT để tránh những cách hiểu chưa chính xác. Văn bản không yêu cầu tất cả hiệu trưởng, phó hiệu trưởng đều phải sử dụng thành thạo tiếng Anh; cũng không ấn định một mức chứng chỉ hay trình độ cụ thể cho tiêu chí này. Trọng tâm là năng lực sử dụng trong công việc, không phải bằng cấp ngoại ngữ. Đây cũng chỉ là tiêu chí đánh giá mức độ triển khai Đề án của cơ sở giáo dục, không phải một quy định bổ nhiệm mới đối với toàn bộ đội ngũ cán bộ quản lý…
Dẫu vậy, khó khăn cần nhìn nhận là nhiều cán bộ quản lý khả năng sử dụng tiếng Anh còn hạn chế. Áp lực điều hành cùng cơ hội tiếp xúc với người nước ngoài còn ít càng khiến việc thực hành khó khăn. Chênh lệch về điều kiện kinh tế - xã hội, đội ngũ và môi trường giao tiếp giữa các vùng miền cũng cần được tính đến. Vì vậy, bên cạnh nỗ lực tự học, ngành Giáo dục và địa phương cần tổ chức bồi dưỡng phù hợp, bố trí thời gian, kinh phí và tạo môi trường thực hành thường xuyên.
Có thể nói, sự chuyển đổi trong hành trình đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học cần được dẫn dắt từ chính người đứng đầu, bằng nhận thức, hành động và khả năng thích ứng. Khi hiệu trưởng, phó hiệu trưởng sẵn sàng học hỏi, sử dụng tiếng Anh và tạo dựng môi trường thực hành, chủ trương lớn mới có thêm điều kiện đi vào đời sống học đường.