Sai lầm thường gặp
Có nhiều phụ huynh cảm thấy lúng túng vì con khóc lóc ầm ĩ nơi công cộng, hay khi con mất kiểm soát cảm xúc, họ lại chọn cách xử lý sai lầm. Những phản ứng cảm xúc này không chỉ ảnh hưởng đến sự phát triển tâm lý của trẻ mà còn làm tâm trạng của cha mẹ trở nên nặng nề.
Một ví dụ điển hình là một người mẹ than vãn trong nhóm chat, gần đây con cô thường xuyên mất kiểm soát cảm xúc trước khi đi học hoặc khi ra ngoài, khóc không ngừng. Mỗi khi tình huống này xảy ra, cô đều cảm thấy cực kỳ bực bội, thậm chí sau khi mất kiên nhẫn còn la mắng con: “Không được khóc! Sao con không biết suy nghĩ vậy?”.
Phản ứng này tuy có thể tạm thời khiến trẻ im lặng, nhưng lại vô tình làm tổn thương lòng tự trọng và cảm giác an toàn của trẻ.
Khi xử lý cảm xúc của trẻ, có cha mẹ có chọn lấy bạo lực mà trị bạo lực, dùng đe dọa và phạt để kiểm soát cảm xúc của con; người thì dùng cách hối lộ hoặc dỗ dành, tránh cho con trải nghiệm cảm xúc tiêu cực; còn người thì chọn cách phớt lờ, coi như để con tự bình tĩnh lại. Tuy nhiên, những phương pháp này thường không thực sự giải quyết được vấn đề, mà còn dẫn đến việc cảm xúc của trẻ bị dồn nén và xuất hiện những hành vi xấu.
Cách xử lý phù hợp
Trước hết, cha mẹ cần hiểu rằng khóc là một cách tự nhiên để trẻ bộc lộ cảm xúc. Cảm xúc không có đúng sai, việc chấp nhận cảm xúc của trẻ mới là điều quan trọng.
Nhà tâm lý học Đức Carola Schuster chỉ ra rằng, khi đối diện với trẻ đang khóc, việc quản lý cảm xúc của cha mẹ đặc biệt quan trọng. Bình tĩnh lại, đưa ra sự chấp nhận và thấu hiểu với trẻ, mới giúp trẻ biểu đạt và xử lý cảm xúc tốt hơn.
Thứ hai, cha mẹ cần giúp trẻ làm rõ cảm xúc thông qua lắng nghe và đồng cảm. Ví dụ, khi trẻ khóc, cha mẹ thử hỏi: “Con có đang buồn không?”, câu hỏi giúp trẻ nhận ra cảm xúc của mình đã được hiểu, từ đó sẽ sẵn sàng hơn để bộc lộ cảm xúc thực sự bên trong. Lúc này, cha mẹ có thể hướng dẫn trẻ suy nghĩ về nguyên nhân sinh ra cảm xúc, chẳng hạn hỏi: “Hôm nay có chuyện gì làm con thấy không vui vậy?”.
Cuối cùng, khi cảm xúc của trẻ dần ổn định, cha mẹ nên giúp trẻ điều chỉnh nhận thức, hướng dẫn trẻ suy nghĩ về giải pháp. Ví dụ, cha mẹ có thể nói: “Mặc dù đồ chơi bị bạn làm hỏng, con cảm thấy tức giận, nhưng đánh nhau không giải quyết được vấn đề, chúng ta có thể nghĩ cách khác.” Sự hướng dẫn này giúp trẻ học cách xử lý cảm xúc đồng thời rèn luyện khả năng giải quyết vấn đề.
Nuôi dạy con cái là một công việc lâu dài, cha mẹ khi xử lý cảm xúc của con cần giữ sự kiên nhẫn và tình yêu thương. Thông qua giao tiếp và sự thấu hiểu hiệu quả, cha mẹ không chỉ giúp con quản lý cảm xúc tốt hơn mà còn có thể tăng cường mối quan hệ cha mẹ - con cái trong quá trình này.
Giáo dục cảm xúc là một phần quan trọng trong sự trưởng thành của trẻ, chỉ khi trẻ học cách thể hiện và xử lý cảm xúc một cách lành mạnh, chúng mới có thể đối mặt với những thử thách trong cuộc sống tương lai một cách tự tin.
Trẻ em lớn lên trong một môi trường tràn đầy tình yêu và cảm giác an toàn sẽ có khả năng xử lý cảm xúc tốt hơn. Điều này có nghĩa là, ngoài việc hỗ trợ khi trẻ bộc phát cảm xúc, sự quan tâm thường xuyên trong đời sống hàng ngày cũng không thể thiếu.
Chúng ta cần nhận ra rằng mỗi đứa trẻ có cách xử lý cảm xúc khác nhau. Do đó, cha mẹ cần dựa vào tính cách và nhu cầu của con, từ đó áp dụng những phương pháp khác nhau để giúp đỡ con. Điều này đòi hỏi cha mẹ dành nhiều thời gian và công sức, nhưng vì sự phát triển lành mạnh của con, tất cả đều xứng đáng.
