Từ những lớp tập huấn về trí tuệ nhân tạo (AI) cho giáo viên đến các giờ học sinh động trong lớp, công nghệ đang dần trở thành “trợ lý” quen thuộc của người thầy. Quá trình ấy không chỉ mở ra phương pháp dạy học mới mà còn đặt ra yêu cầu để giáo viên thích ứng với môi trường giáo dục số.
Từ nghị quyết đến phong trào
Nghị quyết số 71-NQ/TW (Nghị quyết 71) của Bộ Chính trị đã khẳng định quyết tâm chính trị mạnh mẽ, xem việc đột phá phát triển giáo dục và đào tạo là “quốc sách hàng đầu”. Trong đó, “chuyển đổi số toàn diện, phổ cập và ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số, trí tuệ nhân tạo trong giáo dục và đào tạo” được xác định là nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm.
Chỉ trong thời gian ngắn sau khi Nghị quyết số 71 được ban hành, ngành Giáo dục Hưng Yên đã nhanh chóng cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết bằng nhiều hành động. Các kế hoạch về chuyển đổi số, ứng dụng AI trong quản lý, giảng dạy, kiểm tra, đánh giá được điều chỉnh, bổ sung để phù hợp với định hướng mới.
TS Nguyễn Viết Huy - Phó Trưởng phòng Giáo dục Phổ thông (Sở GD&ĐT Hưng Yên) cho biết, thực hiện Nghị quyết số 71 của Bộ Chính trị, thời gian qua Sở GD&ĐT Hưng Yên đã ban hành nhiều kế hoạch triển khai toàn ngành, trong đó ưu tiên thúc đẩy ứng dụng công nghệ thông tin và AI vào quản lý, giảng dạy, kiểm tra và đánh giá.
Theo đó, sở đã tổ chức nhiều lớp tập huấn và các buổi sinh hoạt chuyên đề chuyên môn với chủ đề chuyển đổi số và ứng dụng AI trong giáo dục cho tất cả cấp học. Giáo viên được nghiên cứu, bồi dưỡng và hướng dẫn thực hành sử dụng nhiều công cụ AI trong thiết kế bài giảng, xây dựng đề kiểm tra, đánh giá học sinh.
Các nội dung tập huấn không chỉ dừng lại ở lý thuyết mà còn hướng tới thực hành cụ thể như: Kỹ năng viết “Prompt”; câu lệnh giao tiếp với AI; chuyển văn bản và hình ảnh thành âm thanh, video; khai thác các nền tảng trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ giảng dạy…
Nhờ đó, phong trào ứng dụng AI vào giáo dục tại Hưng Yên đã lan tỏa mạnh mẽ, đến nay 100% giáo viên tham gia phong trào ứng dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo trong thiết kế bài giảng, góp phần nâng cao chất lượng dạy học.
“Qua quá trình kiểm tra chuyên môn tại các nhà trường, chúng tôi nhận thấy kết quả triển khai tương đối rõ ràng. Giáo viên đã chủ động hơn trong ứng dụng công nghệ, sáng tạo bài giảng và tổ chức các hoạt động học tập”, TS Huy cho biết.
Số liệu thống kê của Sở GD&ĐT Hưng Yên cho thấy quy mô triển khai khá lớn. Cụ thể, ở cấp THCS, đã có 961 tiết dạy thực hiện theo mô hình giáo dục STEM và 4.650 tiết dạy có ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Trong khi đó, ở cấp THPT, các nhà trường triển khai mạnh mẽ việc ứng dụng công nghệ trong dạy học. Toàn tỉnh có 501 tiết dạy STEM và 3.002 tiết dạy ứng dụng AI; đã tổ chức 2.464 chuyên đề chuyên môn cấp trường, 6.745 tiết dạy tham gia hội giảng và 2.815 tiết dạy thực hiện theo hình thức sinh hoạt chuyên môn dựa trên nghiên cứu bài học.
Theo Hiệu trưởng Trường THPT Mỹ Hào Nguyễn Thị Lệ Xuân, ở bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ trong ngành giáo dục, nhà trường đã chủ động triển khai nhiều hoạt động nhằm giúp giáo viên từng bước tiếp cận và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong dạy học.
Theo bà Xuân, từ đầu năm học đến nay, bên cạnh các lớp tập huấn do Sở GD&ĐT Hưng Yên tổ chức, nhà trường đã chủ động hai đợt tập huấn chuyên đề về ứng dụng AI nhằm hỗ trợ giáo viên sử dụng các công cụ công nghệ trong quá trình thiết kế bài giảng và tổ chức hoạt động dạy học. Đồng thời, trường phát động cuộc thi thiết kế tài nguyên học liệu e-learning bằng công nghệ AI, tạo cơ hội để giáo viên thể hiện năng lực sáng tạo và chia sẻ kinh nghiệm ứng dụng công nghệ trong giảng dạy.
“Có thể thấy AI đang tác động mạnh mẽ đến giáo dục, không chỉ trong cách dạy của giáo viên mà còn ở cách học của học sinh. Vì vậy, việc định hướng cho học sinh sử dụng AI đúng cách, hiệu quả để hỗ trợ học tập là điều rất quan trọng”, bà Xuân chia sẻ.
Theo lãnh đạo nhà trường, cùng với khuyến khích giáo viên ứng dụng công nghệ, nhà trường thường xuyên trao đổi, phân tích trong các buổi sinh hoạt chuyên môn để giáo viên hiểu rõ hơn về vai trò của AI trong giáo dục, từ đó sử dụng công nghệ như một công cụ hỗ trợ nâng cao chất lượng dạy học.
Chủ động thích ứng môi trường số
Cùng với làn sóng chuyển đổi số mạnh mẽ trong giáo dục, AI đang từng bước “bước vào” các lớp học, mang đến nhiều cách tiếp cận mới cho hoạt động dạy và học. Không chỉ hỗ trợ giáo viên quản lý lớp học và thiết kế bài giảng sinh động, AI còn giúp học sinh tiếp cận các phương pháp học tập cá nhân hóa, qua đó góp phần đổi mới phương pháp dạy học, hướng tới xây dựng môi trường giáo dục thông minh, sáng tạo và hiệu quả hơn.
Tại các nhà trường, việc ứng dụng AI không còn là khái niệm lý thuyết mà dần trở thành công cụ hỗ trợ quen thuộc từng tiết dạy. Cô Vũ Thị Bích Hạnh - giáo viên chủ nhiệm lớp 4A2, Trường Tiểu học Trần Lãm, phường Trần Lãm, nhận định phong trào ứng dụng công nghệ và AI trong giảng dạy được giáo viên hưởng ứng tích cực. Không những thế, việc đưa công nghệ vào lớp học giúp bài giảng trở nên sinh động và trực quan hơn. Giáo viên có thể sử dụng nhiều phần mềm để tổ chức hoạt động học tập, từ quản lý lớp học đến tạo nội dung bài giảng.
Trong lớp 4A2, cô Hạnh sử dụng phần mềm quản lý lớp học eClass để theo dõi quá trình học tập và rèn luyện của học sinh. Hệ thống cho phép giáo viên cập nhật kết quả hằng ngày, đồng thời phụ huynh có thể truy cập để theo dõi nhận xét và điểm số của con em mình.
“Nhiều công cụ AI được sử dụng để hỗ trợ bài giảng. Chẳng hạn, một số phần mềm như Suno, Gemini… có thể chuyển văn bản từ nội dung sách giáo khoa thành video, hình ảnh giúp bài học trở nên trực quan hơn và học sinh dễ ghi nhớ nội dung bài. Sau khi ứng dụng công nghệ vào tiết học, học sinh rất hào hứng, tự tin và tham gia hoạt động tích cực hơn”, cô Hạnh chia sẻ.
Không chỉ giáo viên, mà học sinh cũng cảm nhận rõ sự thay đổi trong cách học. Em Vũ Minh Khánh - học sinh lớp 4A2, Trường Tiểu học Trần Lãm, phường Trần Lãm cho hay, các tiết học có ứng dụng công nghệ giúp em hiểu bài nhanh hơn và hứng thú hơn với việc học.
“Chúng em được theo dõi quá trình học tập của mình trên phần mềm mỗi ngày. Khi được cô giáo khen hoặc bạn bè ghi nhận, chúng em rất vui và có thêm động lực để cố gắng học tốt hơn”, Khánh nói.
Ở một số trường THCS, giáo viên cũng tích cực áp dụng công nghệ vào giảng dạy. Tại Trường THCS Lê Quý Đôn (xã Lương Bằng), tiết dạy bài “Viết đoạn văn ghi lại cảm nghĩ về một bài thơ tự do” do cô Nguyễn Thị Ánh thực hiện đã gây ấn tượng mạnh khi kết hợp linh hoạt phương pháp dạy học tích cực với ứng dụng AI và công nghệ thông tin.
Trong giờ học, học sinh được tham gia thảo luận nhóm, xây dựng sản phẩm số như bài trình chiếu, sơ đồ tư duy hay video minh họa. Nhiều em còn sử dụng phần mềm Canva để thể hiện cảm nghĩ một cách sinh động.
Không khí lớp học trở nên sôi nổi khi học sinh chủ động trao đổi và trình bày ý tưởng. Theo Nguyễn Phúc Lâm - học sinh lớp 8C, em và các bạn đều hào hứng với tiết học được vận dụng công nghệ thông tin và AI, điều đó khiến môn Ngữ văn trở nên trực quan, dễ hiểu và giàu cảm hứng hơn.
Không chỉ ở các môn học truyền thống, việc ứng dụng AI còn mở ra nhiều cơ hội đổi mới trong dạy học ngoại ngữ. Cô Bùi Thị Ngọc Anh - giáo viên môn Tiếng Anh, Trường Tiểu học Trần Cao, xã Quang Hưng cho rằng, việc ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo mang lại nhiều thay đổi tích cực trong giảng dạy. Với những môn học cần môi trường tương tác như tiếng Anh, AI là công cụ hữu ích. “AI giúp giáo viên tạo ra nhiều hình thức học tập sinh động, hỗ trợ học sinh luyện tập thường xuyên và chủ động hơn trong quá trình học”, cô Anh chia sẻ.
Sau khi tham gia các lớp tập huấn của ngành Giáo dục, giáo viên đã thử nghiệm nhiều cách đưa AI vào bài giảng như thiết kế trò chơi học tập, sáng tác nhạc học tiếng Anh hoặc tạo video minh họa.
“Trước đây nếu muốn tự thiết kế trò chơi cho học sinh thì giáo viên phải mất nhiều thời gian. Nhưng với AI, chỉ cần đưa ra yêu cầu là có thể tạo ra trò chơi luyện tập để học sinh vừa chơi vừa học”, cô Anh cho biết.
Nhà trường cũng được đầu tư một số thiết bị như các bộ iPad phục vụ dạy học. Nhờ đó giáo viên có thể tổ chức hoạt động học tập theo nhóm, giúp học sinh trực tiếp thao tác trên thiết bị. Tuy nhiên, việc ứng dụng AI trong giảng dạy còn một số khó khăn như nhiều công cụ yêu cầu trả phí hoặc giáo viên phải dành nhiều thời gian tìm hiểu để lựa chọn ứng dụng phù hợp.
Theo cô Anh, AI nên được xem như “trợ lý” hỗ trợ giáo viên, nhưng người thầy vẫn quyết định cách tổ chức bài học. “Giáo viên cần xác định rõ mục tiêu sử dụng AI để làm gì, chẳng hạn hỗ trợ soạn bài, tạo trò chơi hay thiết kế video. Khi đã xác định rõ mục tiêu thì mới lựa chọn công cụ phù hợp”, cô Anh chia sẻ.
Hướng tới nền giáo dục thông minh
Theo Kế hoạch số 09-KH/TU của Tỉnh ủy Hưng Yên, chuyển đổi số toàn diện và ứng dụng mạnh mẽ trí tuệ nhân tạo trong giáo dục là một trong những giải pháp trọng tâm nhằm hiện thực hóa Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị.
Tỉnh đặt mục tiêu đẩy mạnh chuyển đổi số trong giáo dục, đặc biệt ở cấp THPT; thí điểm mô hình trường trung học phổ thông chuyển đổi số toàn diện và từng bước nhân rộng trên toàn tỉnh. Hưng Yên phấn đấu đến năm 2030, có 100% trường THPT hoàn thành chuyển đổi số theo hướng toàn diện và bền vững.
Phó Trưởng phòng Giáo dục Phổ thông, Sở GD&ĐT Hưng Yên Nguyễn Viết Huy cho biết, thời gian tới, ngành Giáo dục Hưng Yên sẽ tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng AI trong thiết kế bài giảng và tổ chức dạy học ở các cấp học. Đồng thời, sở dự kiến phát động các cuộc thi thiết kế bài giảng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong toàn tỉnh nhằm lan tỏa các mô hình hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục.
“Mục tiêu của chúng tôi là từng bước nâng cao chất lượng giáo dục, phấn đấu đưa Hưng Yên vào nhóm các địa phương có chất lượng giáo dục đứng trong top đầu cả nước”, TS Huy nhấn mạnh.
Thực tế cho thấy trí tuệ nhân tạo đang mang đến luồng sinh khí mới cho ngành Giáo dục Hưng Yên. Tuy nhiên, để AI thực sự trở thành “cánh tay đắc lực” của giáo viên, ngành Giáo dục cần tiếp tục đầu tư hạ tầng công nghệ, nâng cao năng lực số cho đội ngũ nhà giáo và xây dựng nguyên tắc sử dụng AI an toàn, hiệu quả.
Quan trọng hơn, trong hành trình chuyển đổi ấy, giáo viên vẫn là nhân tố trung tâm - những người từng bước làm chủ công nghệ để biến lớp học truyền thống thành lớp học số sinh động, sáng tạo và giàu cảm hứng cho học sinh trong kỷ nguyên số.
TS Nguyễn Viết Huy - Phó Trưởng phòng Giáo dục Phổ thông (Sở GD&ĐT Hưng Yên): Khó khăn chủ yếu hiện nay liên quan đến yếu tố kỹ thuật, đặc biệt việc sử dụng các phần mềm AI có bản quyền. Một số công cụ miễn phí còn hạn chế về tính năng, trong khi các phần mềm có bản quyền lại đòi hỏi chi phí nhất định. Trước thực tế đó, sở GD&ĐT đã chủ động hướng dẫn các nhà trường lựa chọn, sử dụng các công cụ phù hợp, đồng thời tổ chức tập huấn theo hướng “cầm tay chỉ việc” để giáo viên dễ dàng tiếp cận.
