Rộn ràng không gian văn hóa, di sản từ Đông sang Tây
Ngày 13/11, theo thông tin từ Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Ngãi, các đơn vị đang khẩn trương hoàn tất công tác chuẩn bị Ngày Văn hóa Việt Nam gắn với Ngày hội Đại đoàn kết dân tộc năm 2026, với nhiều hoạt động văn hóa đặc sắc được tổ chức tại cả khu vực phía Đông và phía Tây của tỉnh.
Điểm nhấn của chuỗi hoạt động là lễ khai mạc Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết các dân tộc tỉnh Quảng Ngãi, diễn ra lúc 19h30 phút ngày 18/11 tại Trung tâm Hội nghị và Triển lãm tỉnh, phường Cẩm Thành, và được truyền hình trực tiếp trên sóng QNgTV.
Trong chương trình, tỉnh sẽ công bố quyết định công nhận đưa 4 di sản vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, gồm: Nghề dệt truyền thống của người Gié-Triêng; Lễ cầu mưa của người Hrê; Lễ ăn Than (Cha K’chiah) của người Gié-Triêng và Lễ hội Cầu ngư Sa Huỳnh. Đây là những giá trị văn hóa tiêu biểu gắn với đời sống, tín ngưỡng và tập quán của các cộng đồng dân tộc trên địa bàn tỉnh.
Cũng trong ngày 18/11, vào lúc 8h, tỉnh Quảng Ngãi tổ chức khởi công sửa chữa, cải tạo Khu lưu niệm Thủ tướng Phạm Văn Đồng. Hoạt động nằm trong chuỗi sự kiện, góp phần gắn kết việc bảo tồn, phát huy giá trị di sản với giáo dục truyền thống và tri ân lịch sử.
Tại khu vực phía Đông, từ ngày 19-24/11, Bảo tàng Tổng hợp tỉnh (số 99 Lê Trung Đình, phường Cẩm Thành) tổ chức trưng bày, giới thiệu các giá trị di sản văn hóa tiêu biểu, nghề thủ công truyền thống, văn hóa cồng chiêng và sản phẩm đặc trưng của địa phương.
Người dân, du khách có dịp tìm hiểu chuyên đề “Bí mật từ lòng đất”, tham quan 6 bộ sưu tập của các nhà sưu tập thuộc Hội Di sản Quảng Ngãi, khám phá không gian văn hóa cồng chiêng các dân tộc và tìm hiểu về 9 con tàu đắm. Các hoạt động được tổ chức kết hợp tham quan, trải nghiệm, tìm hiểu di sản dành cho người dân và học sinh.
Nhiều nghề truyền thống, sản phẩm văn hóa đặc trưng cũng được trình diễn, giới thiệu trực tiếp như nghề rèn truyền thống của người T’Dra; đàn nước của người Ca Dong ở xã Sơn Tây Thượng; nghề làm mạch nha; nghề làm nước mắm ở xã Long Phụng; gốm Mỹ Thiện; bánh lá đót của người Gié-Triêng; bánh thuẫn và nghề làm rượu cần của người Hrê.
Không dừng lại ở hoạt động trưng bày, từ ngày 19-24/11, các chương trình biểu diễn nghệ thuật được tổ chức hằng đêm với những chủ đề gắn với bản sắc văn hóa địa phương.
Nội dung gồm trình diễn cồng chiêng, xoang, đàn hát dân ca, nhạc cụ truyền thống, đấu chiêng; hát bả trạo, sắc bùa và phần hội của Lễ hội Cầu ngư. Mỗi đêm có một chủ đề riêng: “Âm vang đại ngàn”, “Sắc màu văn hóa quê hương”, “Hồn Biển Quảng Ngãi”, “Hương quê xứ Quảng”, “Âm thanh nguồn cội” và “Quảng Ngãi bản hòa ca”.
Cùng với đó, triển lãm tranh cổ động tấm lớn về văn hóa, con người Việt Nam và bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc diễn ra từ ngày 17-25/11 tại các tuyến đường trung tâm phường Cẩm Thành. Triển lãm ảnh nghệ thuật với chủ đề “Sắc màu Di sản Quảng Ngãi - Khát vọng vươn mình” và bộ ảnh đạt giải tại Cuộc thi “Quảng Ngãi hạnh phúc - Happy Quangngai 2026” được tổ chức từ ngày 18-24/11 tại Bảo tàng Tổng hợp tỉnh.
Ở khu vực phía Tây, phường Kon Tum là địa điểm diễn ra nhiều hoạt động trình diễn, giao lưu văn hóa. Từ ngày 19-23/11, Liên hoan cồng chiêng, xoang và trình diễn các loại hình nghệ thuật liên quan được tổ chức tại Bảo tàng Tổng hợp tỉnh và phố đi bộ phường Kon Tum.
Nội dung liên hoan gồm: trình diễn cồng chiêng, xoang truyền thống; hòa tấu nhạc cụ dân tộc; dân ca kết hợp nhạc cụ; giới thiệu, tái hiện phần hội hoặc loại hình nghệ thuật tiêu biểu trong sinh hoạt văn hóa truyền thống. Các câu lạc bộ nghệ thuật bài chòi cũng được mời tham gia trình diễn trong không gian văn hóa cồng chiêng.
Một trong những hoạt động đáng chú ý là lễ hội đường phố diễn ra từ 16h-18h ngày 22/11. Các đoàn tập kết, khai mạc tại Công viên Nguyễn Huệ, diễu hành qua đường Trần Phú, Bạch Đằng và kết thúc tại Công viên Giọt nước.
Những màn trình diễn cồng chiêng, xoang, đấu chiêng, múa trống, múa roi, dân ca, dân vũ, bài chòi, trang phục dân tộc và sản phẩm thủ công mỹ nghệ sẽ góp phần đưa sắc màu văn hóa truyền thống đến với không gian đô thị.
Cùng ngày, lúc 20h, chương trình thời trang thực cảnh “Sắc thổ cẩm - Hồn đại ngàn” được tổ chức tại Phố đêm, giới thiệu trang phục truyền thống gắn với đời sống văn hóa cộng đồng.
Từ ngày 20-24/11, Phố đêm Đăk Bla tổ chức không gian văn hóa, ẩm thực, sản phẩm đặc trưng, giới thiệu nhạc cụ, trang phục dân tộc, sản phẩm thủ công mỹ nghệ, OCOP, sản phẩm du lịch và quà tặng địa phương. Các hoạt động thể thao truyền thống như kéo co, đẩy gậy, đi cà kheo diễn ra từ ngày 20-22/11 tại Nhà thi đấu tổng hợp phường Kon Tum.
Liên hoan cồng chiêng và trình diễn trang phục truyền thống dành cho thanh thiếu niên được tổ chức từ ngày 20-23/11 tại Nhà rông Kon Klor, do UBND phường Kon Tum chủ trì, phối hợp với các địa phương và đơn vị liên quan.
Khép lại chuỗi hoạt động là Đêm hội cồng chiêng với chủ đề “Âm vang đại ngàn - Hẹn ngày gặp lại”, diễn ra lúc 19h30 phút ngày 23/11 tại Sân vận động tỉnh, phường Kon Tum, được truyền hình trực tiếp trên sóng VTV8.
Chương trình lấy di sản cồng chiêng làm trọng tâm, đồng thời gắn với nội dung công bố việc xếp hạng Di tích lịch sử Nhà ngục Kon Tum là di tích quốc gia đặc biệt.
Lan tỏa giá trị truyền thống về từng khu dân cư
Không chỉ tập trung vào các hoạt động cấp tỉnh, chuỗi sự kiện còn hướng đến đưa văn hóa, di sản về từng thôn, tổ dân phố và khu dân cư. Theo kế hoạch triển khai, các địa phương tổ chức giao lưu, trình diễn cồng chiêng, múa xoang, dân ca, dân vũ, trang phục truyền thống; giới thiệu nghề dệt, đan lát, nhạc cụ, ẩm thực, sản phẩm OCOP và sản phẩm đặc trưng.
Các hoạt động đọc sách, tìm hiểu lịch sử, trải nghiệm di sản dành cho học sinh; gặp mặt, tri ân nghệ nhân, người có uy tín; thành lập, củng cố câu lạc bộ văn hóa cộng đồng cũng được khuyến khích triển khai. Một số địa phương chú trọng truyền dạy tiếng nói, nghề truyền thống, nhạc cụ và tổ chức sinh hoạt văn hóa phù hợp với điều kiện thực tế.
Để chuẩn bị cho hàng loạt chương trình và sự kiện này, vừa qua, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Quảng Ngãi Y Ngọc chủ trì cuộc họp nghe báo cáo công tác chuẩn bị tổ chức Ngày Văn hóa Việt Nam gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026 trên địa bàn tỉnh.
Theo đó, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Quảng Ngãi yêu cầu các sở, ngành, địa phương khẩn trương hoàn thiện kế hoạch, kịch bản và phân công nhiệm vụ cụ thể. Công tác tuyên truyền cần đẩy mạnh tại các cơ quan, công sở và khu dân cư; huy động các đoàn thể, người dân cùng tham gia.
Các địa phương chỉnh trang đường phố, vệ sinh môi trường, bổ sung hệ thống chiếu sáng, tạo cảnh quan sạch đẹp, khang trang. Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch phối hợp với các đơn vị rà soát nội dung, thời gian, địa điểm tổ chức từng hoạt động.
Các chương trình trình diễn, giới thiệu văn hóa, ẩm thực phải được chuẩn bị chu đáo, có người thuyết minh để đại biểu và người dân hiểu hơn về bản sắc văn hóa các dân tộc.
Đặc biệt, giao ngành giáo dục, các địa phương xây dựng kế hoạch đưa học sinh, đoàn viên tham quan, trải nghiệm hoạt động văn hóa, di sản ở cả phía Đông và phía Tây của tỉnh.
Công tác bảo đảm an ninh trật tự, an toàn giao thông, y tế và an toàn thực phẩm phải được triển khai chặt chẽ, đảm bảo...
