Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa công bố kế hoạch Vòm vàng (Golden Dome) trị giá 175 tỷ USD nhằm bảo vệ nước Mỹ khỏi các cuộc tấn công bằng tên lửa tầm xa, lấy cảm hứng từ hệ thống phòng thủ tên lửa nhiều tầng của Israel.
Phát biểu tại Phòng Bầu dục ngày 20/5, ông Trump cho biết hệ thống này sẽ triển khai vũ khí lên không gian – lần đầu tiên trong lịch sử Mỹ – và dự kiến “hoạt động đầy đủ” vào cuối nhiệm kỳ của ông vào đầu năm 2029.
Tuy nhiên, một quan chức Mỹ hiểu rõ chương trình cho biết tiến độ có thể chậm hơn.
Nguồn cảm hứng quan trọng cho kế hoạch của ông Trump là hệ thống phòng thủ tên lửa nhiều tầng của Israel, thường được gọi chung là “Vòm sắt” (Iron Dome).
Đây là lá chắn đã giúp Israel chống lại hàng nghìn quả rocket và tên lửa từ Iran cũng như các nhóm vũ trang đồng minh của Tehran, đặc biệt trong cuộc xung đột bùng phát từ sau cuộc tấn công của Hamas ngày 7/10/2023.
Hệ thống này được Israel phát triển trong nhiều thập niên với sự hỗ trợ đáng kể từ Mỹ. Nó có khả năng phát hiện đạn đạo đang bay đến và chỉ kích hoạt khi đầu đạn hướng về khu vực dân cư hoặc cơ sở hạ tầng trọng yếu.
Dù không đảm bảo tuyệt đối, các lãnh đạo Israel cho rằng hệ thống này đã ngăn chặn được thiệt hại nghiêm trọng và hàng nghìn thương vong.
Hệ thống phòng không đa tầng của Israel gồm:
- Arrow: Hệ thống đánh chặn tên lửa tầm xa, hoạt động ngoài bầu khí quyển, do Israel hợp tác phát triển với Mỹ. Nó được sử dụng để chặn tên lửa do Houthi tại Yemen và cả Iran phóng đi trong 2 đợt đối đầu trực tiếp vào năm ngoái.
- David’s Sling: Cũng do Israel và Mỹ phát triển, hệ thống này nhằm đánh chặn tên lửa tầm trung như loại mà nhóm Hezbollah ở Lebanon sở hữu. Nó đã được triển khai nhiều lần trong cuộc chiến với Hezbollah, trước khi 2 bên đạt được lệnh ngừng bắn năm ngoái.
- Iron Dome: Hệ thống chuyên đánh chặn rocket tầm ngắn, được triển khai từ đầu thập niên trước. Với sự hỗ trợ từ Mỹ, Iron Dome đã đánh chặn hàng nghìn rocket từ Hamas và Hezbollah. Israel cho biết hệ thống này đạt tỷ lệ đánh chặn thành công hơn 90%.
Với kế hoạch “Vòm vàng”, ông Trump đang tìm cách xây dựng một phiên bản tân tiến và toàn diện hơn của Israel – vươn tới không gian để tạo ra một lớp phòng thủ tên lửa mới cho nước Mỹ.
