Tại buổi làm việc với ngành Giáo dục về công tác chuẩn bị năm học mới 2026-2027 và kết quả triển khai thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu chấn chỉnh bệnh thành tích, đồng thời nhấn mạnh: “Mọi chính sách giáo dục phải được đo bằng sự tiến bộ, hạnh phúc và tương lai của người học”.
Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu trong cuộc làm việc chiều 8/7 với Bộ GD&ĐT và một số bộ, ngành đề nghị xác định khắc phục bệnh thành tích là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của năm học mới.
Trong đó, cần rà soát cơ chế đánh giá học sinh, giáo viên, nhà trường, đồng thời xem xét các quy định về thi cử, tuyển sinh, thi học sinh giỏi, hướng tới giảm áp lực điểm số, phòng ngừa gian lận, tiêu cực.
Tại Hội nghị Giám đốc Sở GD&ĐT năm 2026, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh yêu cầu xác định những thước đo cụ thể về kết quả thực chất, hướng tới “học thật, thi thật, nhân tài thật và giá trị thật”, qua đó củng cố niềm tin của phụ huynh và xã hội vào chất lượng giáo dục, công tác đánh giá, kiểm tra, thi cử. Tinh thần này thể hiện rõ trong đề xuất của Bộ GD&ĐT về chủ đề năm học 2026-2027: “Đổi mới tư duy, chuyển biến mạnh mẽ, kết quả thực chất”.
Đáng chú ý, Chỉ thị số 31/CT-TTg ngày 5/8/2026 của Thủ tướng Chính phủ về thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm năm học 2026-2027 yêu cầu tăng cường kỷ cương, nâng cao trách nhiệm thực thi nhiệm vụ; xây dựng văn hóa trung thực, liêm chính, thực chất; có giải pháp cụ thể để khắc phục bệnh thành tích trong dạy, học và kiểm tra, đánh giá; không chạy theo tỷ lệ lên lớp, tỷ lệ tốt nghiệp, bảo đảm đánh giá thực chất năng lực người học.
Như vậy, yêu cầu đặt ra không chỉ là hạn chế những biểu hiện của bệnh thành tích, mà sâu hơn là thay đổi cách xác định và đo lường chất lượng giáo dục: từ những con số dễ nhìn thấy sang năng lực, sự tiến bộ thực chất của người học và niềm tin mà giáo dục tạo dựng trong xã hội.
Từ những yêu cầu trên, nhiều nhà giáo đặt vấn đề phải trả kiểm tra, đánh giá về đúng chức năng giáo dục: đánh giá để biết học sinh đang ở đâu, đã làm được gì, còn hạn chế gì và cần được hỗ trợ như thế nào để tiến bộ, không phải vì đạt được điểm số đẹp. Một lớp học có tỷ lệ khá giỏi thấp chưa chắc chất lượng thấp nếu học sinh có xuất phát điểm hạn chế nhưng đã tiến bộ rõ rệt.
Tất nhiên, điểm số vẫn cần thiết, các tỷ lệ vẫn có giá trị trong quản lý, nhưng chúng chỉ nên là thông tin để “đọc” chất lượng, không thể trở thành mục tiêu mà giáo viên, nhà trường đạt bằng mọi giá.
Về lâu dài, khắc phục bệnh thành tích đòi hỏi thay đổi cách quản lý và nhìn nhận chất lượng giáo dục. Tỷ lệ cao hay bảng điểm đẹp không thể là thước đo duy nhất của một nhà trường tốt.
Quan trọng hơn là chất lượng được phản ánh trung thực; học sinh chưa đạt được nhận diện để kịp thời hỗ trợ, học sinh có năng lực được tạo điều kiện phát triển và mỗi em đều có cơ hội tiến bộ từ điểm xuất phát của mình.
Khi sự tiến bộ của người học trở thành một căn cứ quan trọng để đánh giá chất lượng, giáo dục mới có thể từng bước thoát khỏi áp lực thành tích, hướng tới những giá trị thực chất và bền vững.
