Trường học quy mô lớn đòi hỏi năng lực quản trị cao

Yêu cầu cao từ năng lực quản trị đến quy tụ cán bộ, giáo viên

Theo phương án sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục của xã vùng cao Chiêu Lưu (Nghệ An), 3 trường gồm: Trường Phổ thông DTBT Tiểu học Chiêu Lưu 1, Trường Tiểu học Chiêu Lưu 2 và Trường Phổ thông DTBT THCS Chiêu Lưu sẽ sáp nhập thành Trường liên cấp DTBT Tiểu học và THCS Chiêu Lưu.

Ông Đào Công Quang, Hiệu trưởng Trường Phổ thông DTBT Tiểu học Chiêu Lưu 1, cho biết hiện 3 trường có 9 cán bộ quản lý, gồm 3 hiệu trưởng và 6 phó hiệu trưởng. Sau sáp nhập, dự kiến chỉ còn 1 hiệu trưởng và 2 phó hiệu trưởng phụ trách hai cấp học. Số cán bộ quản lý dôi dư sẽ được bố trí trở lại giảng dạy hoặc theo phương án phù hợp.

Theo ông Quang, trường sau sáp nhập không chỉ có quy mô lớn hơn về lớp, học sinh mà còn mang đặc thù liên cấp, có học sinh dân tộc thiểu số và tổ chức bán trú. Nhiều học sinh nhà xa ăn, ở tại trường cả tuần nên công tác quản lý không chỉ dừng ở dạy học mà còn bao gồm chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục toàn diện và bảo đảm an toàn.

“Hiệu trưởng phải có khả năng bao quát, phân công công việc, ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, điều hành. Đồng thời có khả năng quy tụ được cán bộ, giáo viên, nhân viên cùng xây dựng nhà trường”, ông Quang chia sẻ.

Tại xã Đô Lương, việc sắp xếp mạng lưới trường lớp cũng được triển khai theo hướng tinh gọn, tập trung nguồn lực. Năm học 2025-2026, xã quản lý 26 cơ sở giáo dục với 375 lớp, 12.985 học sinh từ mầm non đến THCS; 23/26 trường đạt chuẩn quốc gia mức độ 1, trong đó 13 trường đạt mức độ 2.

Địa phương đã đầu tư mạnh cho cơ sở vật chất, với 12 trường được xây dựng phòng học, phòng chức năng hiện đại, tổng kinh phí gần 400 tỷ đồng; 11 trường được mở rộng khuôn viên. Tuy nhiên, mạng lưới vẫn còn phân tán, một số trường quy mô nhỏ và tồn tại điểm trường lẻ. Vì vậy, Đô Lương xác định sắp xếp mạng lưới là nhiệm vụ trọng tâm nhằm tập trung nguồn lực, mở rộng không gian học tập và nâng cao hiệu quả đầu tư.

Giai đoạn 2025-2030, địa phương tham mưu sắp xếp hệ thống còn 4 trường mầm non, 5 trường tiểu học và 4 trường THCS; đến giai đoạn 2030-2031 dự kiến xóa bỏ hoàn toàn các điểm trường lẻ. Tổng nhu cầu vốn đầu tư cơ sở vật chất giai đoạn 2025-2030 được xác định trên 377,578 tỷ đồng.

Song song với sắp xếp mạng lưới, Đô Lương xác định nâng cao năng lực quản trị là yếu tố then chốt. UBND xã đã tham mưu Sở GD&ĐT ban hành bộ hướng dẫn chuẩn hóa quy trình “Quản trị trường học” phù hợp mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; tổ chức cho cán bộ quản lý tham quan, học tập kinh nghiệm tại một số trường ở Hà Nội; đồng thời thành lập Hội đồng tư vấn giáo dục gồm lãnh đạo chính quyền, cán bộ quản lý và các nhà giáo giàu kinh nghiệm.

Ông Nguyễn Tất Tây, Phó Chủ tịch UBND xã Đô Lương, cho biết định hướng của địa phương là chuyển từ “quản lý hành chính” sang “quản trị hiện đại”. Theo đó, tăng ứng dụng công nghệ trong điều hành, tuyển sinh, học bạ điện tử và hoạt động chuyên môn; đồng thời nâng cao tính công khai, minh bạch và huy động nguồn lực xã hội cho giáo dục. Địa phương cũng kiến nghị sớm có hướng dẫn cụ thể về bố trí, sắp xếp cán bộ quản lý sau sáp nhập, bảo đảm lựa chọn dựa trên năng lực, kinh nghiệm và yêu cầu quản trị của từng trường, đồng thời hài hòa, nhân văn trong tổ chức lại đội ngũ.

Chọn đúng người, tạo đồng thuận trong đội ngũ

Nghệ An dự kiến giảm khoảng 47% đầu mối cơ sở giáo dục công lập, thuộc nhóm địa phương có tỷ lệ sắp xếp cao trong cả nước. Theo dự thảo hướng dẫn của Sở GD&ĐT Nghệ An, việc bố trí cán bộ quản lý sau sáp nhập thực hiện trên cơ sở ưu tiên sử dụng đội ngũ hiện có, đồng thời bảo đảm tiêu chuẩn, điều kiện chức danh và yêu cầu thực tế của đơn vị mới.

Với chức danh hiệu trưởng, nguồn nhân sự được xem xét trước hết là hiệu trưởng các cơ sở giáo dục trước sáp nhập; tiếp đó là hiệu trưởng các cơ sở khác trên địa bàn, phó hiệu trưởng từng giữ chức hiệu trưởng hoặc từng làm công tác quản lý giáo dục cấp huyện.

Người được lựa chọn phải đáp ứng tiêu chuẩn chức danh, có đủ thời gian công tác để đảm nhiệm ít nhất một nhiệm kỳ 60 tháng tính từ ngày 1/8/2026 và được đánh giá hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên trong 3 năm gần nhất. Nếu có nhiều người cùng đủ điều kiện, dự thảo ưu tiên người có kết quả quản lý nổi bật trong nhiệm kỳ trước, thể hiện qua chất lượng giáo dục, phát triển đội ngũ, tăng cường cơ sở vật chất, thực hiện quy chế dân chủ, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và thành tích, khen thưởng.

Đối với phó hiệu trưởng, sau khi xác định hiệu trưởng, nhân sự còn lại được xem xét, trong đó ưu tiên hiệu trưởng trước sáp nhập chưa được bố trí chức danh hiệu trưởng tại đơn vị mới, sau đó đến các phó hiệu trưởng. Người được lựa chọn phải đáp ứng tiêu chuẩn chức danh, có ít nhất 36 tháng công tác tính từ ngày 1/8/2026 và được đánh giá hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên trong 3 năm gần nhất. Nếu có nhiều người đủ điều kiện, ưu tiên người có năng lực nổi bật ở lĩnh vực được phân công.

Theo ông Nguyễn Văn Khoa, Giám đốc Sở GD&ĐT Nghệ An, việc sắp xếp mạng lưới trường học sẽ tác động đến đội ngũ cán bộ quản lý và nhân viên hành chính. Theo rà soát sơ bộ, sau khi giảm đầu mối trường học, toàn tỉnh dự kiến giảm khoảng 1.005 cán bộ quản lý.

Việc giải quyết đội ngũ dôi dư sẽ được thực hiện theo hướng hài hòa giữa yêu cầu tinh gọn và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của cán bộ. Những cán bộ còn đủ điều kiện, có chuyên môn sẽ được bố trí trở lại giảng dạy; một số người có năng lực quản lý có thể được điều động về bộ phận Văn hóa - Xã hội của xã, phường để tham mưu quản lý nhà nước về giáo dục. Trường hợp có nguyện vọng nghỉ theo chế độ sẽ được giải quyết đúng quy định, bảo đảm quyền lợi.

Liên quan đến lựa chọn cán bộ quản lý, ông Thái Văn Thành, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An, nhấn mạnh đây là một trong những nhiệm vụ quan trọng khi sắp xếp mạng lưới trường lớp. Ngành Giáo dục và chính quyền địa phương phải phối hợp chặt chẽ xây dựng tiêu chí, tiêu chuẩn, nguyên tắc lựa chọn người đứng đầu rõ ràng, công khai, minh bạch, khách quan và phù hợp thực tiễn. Việc lựa chọn cán bộ quản lý “đúng người, đúng chức danh” hướng tới mục tiêu vận hành nhà trường hiệu quả, phát huy năng lực đội ngũ và nâng cao chất lượng giáo dục.

Đặc biệt, cần tính toán kỹ tại các địa bàn đặc thù, đặc biệt là đối với 10 xã biên giới, trường nội trú liên cấp có quy mô học sinh khoảng 1.000-2.000 em. Quy mô này đòi hỏi cán bộ quản lý phải có năng lực tổ chức bộ máy, điều hành và quản trị nhà trường ở mức cao.

Cùng với lựa chọn cán bộ, ông Thành lưu ý phải làm tốt công tác chính trị tư tưởng trong đội ngũ nhà giáo. Sau sắp xếp, có thể xảy ra trường hợp hiệu trưởng xuống làm hiệu phó, hiệu phó trở thành tổ trưởng chuyên môn hoặc trở lại vị trí giáo viên, dễ phát sinh tâm tư.

Vì vậy, ngành Giáo dục và chính quyền địa phương cần tuyên truyền, giải thích rõ mục tiêu của việc sắp xếp, tạo sự đồng thuận để đội ngũ “tâm phục, khẩu phục”. Khi những người có năng lực, uy tín được đặt vào vị trí phù hợp và nhận được sự đồng lòng của tập thể, các nhà trường sau sắp xếp sẽ có nền tảng để vận hành hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển nguồn nhân lực của Nghệ An.