Để văn hóa đến với học sinh bằng trải nghiệm
Giáo dục văn hóa truyền thống cho học sinh không chỉ dừng lại ở việc giới thiệu phong tục, tập quán hay ý nghĩa những ngày lễ, Tết. Điều quan trọng là tạo cơ hội để các em trực tiếp tham gia, cảm nhận và hiểu được những giá trị văn hóa trong đời sống.
Tại Trường THCS Chiềng Sinh, xã Chiềng Sinh, tỉnh Điện Biên, cách tiếp cận này được thể hiện qua việc đưa các hoạt động văn hóa, sinh hoạt cộng đồng vào chương trình trải nghiệm. Từ hội chợ Xuân đến ngày Tết Trung thu, nhà trường chú trọng xây dựng môi trường giáo dục gần gũi, giúp học sinh vừa vui chơi, vừa rèn luyện kỹ năng và bồi dưỡng tình yêu quê hương.
Hội chợ Xuân với chủ đề “Xuân yêu thương” là một trong những hoạt động tiêu biểu. Không đơn thuần tái hiện không khí mua bán ngày Tết, hội chợ tạo không gian trải nghiệm, khuyến khích học sinh chủ động tham gia các hoạt động tập thể.
Các gian hàng được bố trí theo từng khối, lớp, để học sinh cùng giáo viên và phụ huynh chuẩn bị, trang trí, giới thiệu sản phẩm. Mỗi gian hàng trở thành một không gian thực hành, từ lựa chọn cách bài trí, sắp xếp hàng hóa đến giao tiếp, thuyết trình trước tập thể.
Việc trực tiếp giới thiệu sản phẩm giúp học sinh rèn sự tự tin, khả năng diễn đạt và tinh thần trách nhiệm. Những kỹ năng vốn khó hình thành đầy đủ qua bài giảng lý thuyết trở nên gần gũi khi các em được thực hành trong môi trường tập thể.
Theo thầy Trần Quang Điệp, Hiệu trưởng Trường THCS Chiềng Sinh, việc tổ chức sân chơi tập thể cần gắn với mục tiêu giáo dục kỹ năng sống và phát triển toàn diện. Thông qua quá trình chuẩn bị gian hàng, giao tiếp và hợp tác, học sinh có điều kiện phát huy tính chủ động, sáng tạo, đồng thời hình thành ý thức trách nhiệm với tập thể.
Từ cách tổ chức này, những hoạt động ngoài giờ học không chỉ mang ý nghĩa vui chơi mà còn trở thành một phần của quá trình giáo dục, giúp học sinh vận dụng kiến thức và hình thành những kỹ năng cần thiết trong cuộc sống.
Từ gian hàng 0 đồng đến bài học về tình người
Nếu các gian hàng trải nghiệm giúp học sinh rèn kỹ năng giao tiếp, hợp tác thì gian hàng 0 đồng trong Hội chợ Xuân mang đến một bài học khác: sự quan tâm, chia sẻ với những người có hoàn cảnh khó khăn.
Với sự chung tay của chính quyền địa phương, cán bộ, giáo viên, học sinh và phụ huynh, gian hàng được xây dựng nhằm hỗ trợ người dân, học sinh còn gặp khó khăn trên địa bàn xã Chiềng Sinh.
Những sản phẩm được huy động từ nguồn đóng góp, ủng hộ để trao đến người có nhu cầu thông qua hình thức nhận hàng miễn phí. Học sinh cũng tham gia các phần việc phù hợp như sắp xếp, trưng bày, hướng dẫn người đến nhận hàng.
Giá trị giáo dục của mô hình không nằm ở số lượng hay giá trị vật chất của những phần quà, mà ở việc giúp học sinh hiểu thêm ý nghĩa của sự sẻ chia. Qua những công việc cụ thể, các em được bồi dưỡng tinh thần tương thân tương ái, biết quan tâm đến những hoàn cảnh khác nhau trong cuộc sống.
Hoạt động còn cho thấy sự gắn kết giữa nhà trường và gia đình. Việc phụ huynh cùng giáo viên, học sinh chuẩn bị gian hàng, hỗ trợ sản phẩm tạo cơ hội để nhiều thế hệ cùng tham gia vào quá trình giáo dục.
Trong môi trường ấy, tinh thần trách nhiệm, ý thức hợp tác và sự quan tâm tới người khác được truyền tải bằng những hành động gần gũi. Đây cũng là những giá trị văn hóa tốt đẹp mà nhà trường hướng tới khi xây dựng môi trường học đường thân thiện, tích cực.
Giữ nhịp văn hóa truyền thống trong trường học
Cùng với Hội chợ Xuân, Trường THCS Chiềng Sinh còn chú trọng duy trì các hoạt động sinh hoạt gắn với những ngày lễ truyền thống, trong đó có Tết Trung thu.
Với chủ đề “Lồng đèn thắp sáng ước mơ”, chương trình Trung thu năm học 2025–2026 kết hợp các tiết mục văn nghệ, múa hát tập thể, trò chơi dân gian và sinh hoạt theo lớp. Những hoạt động được xây dựng phù hợp với từng lứa tuổi, tạo điều kiện để học sinh tham gia và tìm hiểu ý nghĩa ngày Tết truyền thống.
Trong các hoạt động tập thể, học sinh được tham gia biểu diễn những tiết mục gắn với hình ảnh quen thuộc của ngày Trung thu như đèn ông sao, trăng rằm, múa lân. Qua đó, các em có thêm cơ hội tiếp cận những biểu tượng văn hóa truyền thống bằng hình thức gần gũi, sinh động.
Không chỉ tạo sân chơi, nhà trường còn lồng ghép nội dung tuyên truyền về bảo vệ, chăm sóc trẻ em, phòng tránh tai nạn thương tích và giáo dục tinh thần tương thân tương ái. Hoạt động văn hóa vì thế được kết hợp với rèn luyện kỹ năng sống, góp phần xây dựng môi trường học đường an toàn, thân thiện.
Với học sinh vùng cao, việc duy trì những sân chơi như vậy có ý nghĩa thiết thực. Trường học không chỉ là nơi truyền đạt kiến thức mà còn tạo không gian để các em giao lưu, trải nghiệm, hiểu thêm về những giá trị truyền thống của quê hương, dân tộc.
Từ những hoạt động tại Trường THCS Chiềng Sinh có thể thấy, giáo dục văn hóa không nhất thiết phải bắt đầu từ các chương trình quy mô lớn. Một gian hàng nhỏ, một tiết mục văn nghệ hay hoạt động sẻ chia cũng có thể trở thành chất liệu để thầy cô bồi dưỡng cho học sinh lối sống nhân ái, tinh thần đoàn kết và ý thức trách nhiệm.
Khi gia đình, nhà trường và cộng đồng cùng đồng hành, những giá trị văn hóa không chỉ được truyền đạt bằng lời nói mà còn được nuôi dưỡng qua trải nghiệm. Đó là cách để học sinh thêm hiểu, thêm trân trọng và từng bước tiếp nối những nét đẹp trong đời sống văn hóa của quê hương Chiềng Sinh.
