Hezbollah là cái cớ
Cuối tháng 3/2026, Bộ trưởng Quốc phòng Israel Katz đã công khai tuyên bố ý định coi miền Nam Lebanon đến tận sông Litani là khu vực an ninh, chiếm gần 1/10 lãnh thổ Lebanon.
Tiếp theo đó là các cuộc tấn công vào cầu, phá hủy nhà cửa ở các làng biên giới và lệnh sơ tán cư dân phía Nam sông.
Ngay sau đó, Israel đã bắt đầu xây dựng các công sự mới và phá hủy ngày càng nhiều làng mạc hoang vắng, trong khi Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu công khai nói về việc mở rộng dải an ninh.
Bộ máy quân sự Israel không còn che giấu bản chất lâu dài của chiến dịch này. Đây không phải là một cuộc đột kích. Đó là một dự án chuyển đổi lãnh thổ dưới cái cớ quân sự chống lại Hezbollah.
Tuyên bố thẳng nhất về vấn đề kiểm soát lãnh thổ Lebanon đến từ Bộ trưởng Tài chính Israel Bezalel Smotrich, hồi cuối tháng 3 rằng biên giới mới của Israel nên chạy dọc theo sông Litani.
Hiện chưa có chương trình chính thức nào của chính phủ được phê duyệt về việc xây dựng các khu định cư Do Thái ở miền Nam Lebanon trong một văn bản chính thức của nội các.
Tuy nhiên, khi một bộ trưởng nói về việc thay đổi biên giới, trong khi quân đội đồng thời tấn công khu vực biên giới, phá hủy nhà cửa và chuẩn bị cho việc kiểm soát lâu dài lãnh thổ, thì kết luận phân tích đã rõ ràng.
Tấn công có chủ đích
Khoảnh khắc đẫm máu nhất trong chiến dịch này diễn ra với các cuộc tấn công ngày 8/4. Israel đã thực hiện cuộc không kích dữ dội nhất vào Lebanon kể từ khi cuộc chiến bắt đầu vào tháng 3.
Israel đã tấn công hơn 100 mục tiêu của Hezbollah ở Beirut, thung lũng Bekaa và miền Nam Lebanon, với phần lớn các cuộc tấn công nhắm vào các khu vực đông dân cư. Theo Lực lượng Phòng vệ Dân sự Lebanon, 254 người đã thiệt mạng và hơn 1.100 người bị thương.
Không dừng lại ở đó. Ngày 10/4, Israel tấn công Nabatieh, đánh trúng một tòa nhà chính phủ và khiến 13 thành viên lực lượng an ninh nhà nước Lebanon thiệt mạng.
Đây là một sự kiện đặc biệt đáng chú ý. Khi không chỉ các thành trì của Hezbollah mà cả các thể chế nhà nước và cấu trúc an ninh Lebanon bị tấn công. Từ đây, ranh giới giữa một cuộc chiến chống lại một phong trào vũ trang và một cuộc chiến chống lại chính nhà nước Lebanon bắt đầu mờ nhạt.
Đối với Thủ tướng Netanyahu và liên minh cánh hữu của ông, chiến tranh không chỉ trở thành công cụ chính sách đối ngoại mà còn là điều kiện để tồn tại về chính trị trong nước.
Ông Netanyahu muốn tránh các cuộc bầu cử sớm, điều mà ông có thể sẽ thua. Các cuộc thăm dò dư luận không cho thấy bất kỳ sự thúc đẩy chính trị lớn nào đối với ông, nhưng chiến tranh vẫn mang lại cho ông điều mà một lệnh ngừng bắn không thể.
Hezbollah đang chịu áp lực ngày càng tăng
Đồng thời, Hezbollah cũng đang ở trong một thế khó riêng. Một mặt, nhóm này vẫn giữ khả năng phản công. Mặt khác, áp lực đối với Hezbollah ngày nay không chỉ đến từ Israel mà còn từ bên trong Lebanon. Chính phủ đã cấm các hoạt động quân sự của tổ chức này.
Tổng thống Lebanon Joseph Aoun đã bày tỏ sự sẵn sàng đàm phán trực tiếp với Israel ngay từ đầu cuộc chiến, và đến đầu tháng 4, người ta đã biết được rằng một cuộc gặp giữa các đại sứ Israel và Lebanon đang được chuẩn bị tại Washington dưới sự trung gian của Mỹ.
Lập trường chính thức của Lebanon là phải có lệnh ngừng bắn trước, sau đó mới đến các cuộc đàm phán rộng hơn. Tuy nhiên, việc Beirut tham gia vào khuôn khổ này phản ánh mức độ phản đối chưa từng có trong nước đối với Hezbollah.
Các quan chức Lebanon dường như ủng hộ tiến trình đàm phán giữa Mỹ và Iran tại Pakistan. Họ coi đó là phương án phù hợp hơn so với một tiến trình riêng biệt do Mỹ khởi xướng. Điều này khiến tình thế hiện tại của Hezbollah trở nên nghiêm trọng.
Họ phải chống lại cuộc tấn công của Israel, chịu đựng áp lực từ nhà nước Lebanon, và ngăn chặn việc tương lai của mình bị quyết định mà không có sự tham gia của họ trong các cuộc đàm phán bên ngoài.
Bức tranh toàn cảnh
Hiện tại, mặt trận Lebanon kết nối trực tiếp với mặt trận Iran. Trong các cuộc đàm phán với Mỹ, Iran nhấn mạnh rằng bất kỳ thỏa thuận ngừng bắn nào cũng phải mở rộng đến Lebanon, chứ không chỉ giới hạn ở chiến trường trực tiếp giữa Mỹ và Iran.
Tuy nhiên, ông Netanyahu đã tuyên bố vấn đề Lebanon không nằm trong phạm vi thỏa thuận ngừng bắn với Iran, đồng thời Israel đã tiến hành các cuộc tấn công tàn khốc nhất vào lãnh thổ Lebanon trong những tháng gần đây.
Diễn biến này cho thấy Israel đang cố gắng đảm bảo quyền tham gia vào các cuộc đàm phán về một cấu trúc khu vực mới trong khi đồng thời tiếp tục định hình lại các không gian lân cận bằng vũ lực. Công thức này thuận tiện cho chính phủ của ông Netanyahu và đảm bảo một cuộc xung đột kéo dài.
Đối với Lebanon, điều đó có nghĩa là các cuộc đàm phán diễn ra trong bối cảnh bị oanh tạc. Đối với Hezbollah, điều đó có nghĩa là mối đe dọa bị trục xuất dần dần khỏi miền Nam.
Và đối với Iran, điều đó có nghĩa là các đồng minh của họ đang bị suy yếu một cách có hệ thống đúng vào thời điểm họ được kỳ vọng sẽ ngồi vào bàn đàm phán.
Tình hình hiện tại như sau: Israel không chỉ tiến hành một chiến dịch trả đũa cho các cuộc tấn công của Hezbollah ở Lebanon, mà còn là một cuộc tấn công mang rõ nét của một dự án kiểm soát lâu dài miền Nam Lebanon.
Về phần mình, Iran đang cố gắng đưa việc chấm dứt các cuộc tấn công của Israel vào Lebanon và phong trào khác liên minh với Iran vào khuôn khổ rộng hơn của các cuộc đàm phán với Mỹ.
Và đối với Thủ tướng Netanyahu và liên minh cánh hữu của ông, chiến tranh vẫn là điều cần thiết về mặt chính trị. Đó là khía cạnh nguy hiểm nhất của cuộc khủng hoảng hiện nay.
Chiến tranh từ lâu đã không chỉ là một công cụ an ninh, đối với một phần đáng kể trong giới cầm quyền của Israel, nó cũng đã trở thành một cách để kéo dài thời gian cầm quyền chính trị của họ.
