Thu hút thí sinh vào nhóm ngành đặc thù: Cần chính sách thu hút

GD&TĐ - Nông lâm nghiệp và thủy sản, dịch vụ xã hội, khoa học sự sống, môi trường và bảo vệ môi trường là nhóm ngành có tỷ lệ tuyển sinh thấp nhiều năm trở lại đây.
Sinh viên Khoa Nông nghiệp thủy sản Trường ĐH Trà Vinh trong một giờ học. 	Ảnh: TG
Sinh viên Khoa Nông nghiệp thủy sản Trường ĐH Trà Vinh trong một giờ học. Ảnh: TG

Dù nhân lực cho nhóm ngành trên rất khan hiếm nhưng số thí sinh đăng ký dự thi và theo học vẫn rất thấp so với nhu cầu. 

Cầu nhiều, cung chẳng bao nhiêu

Thực trạng nhiều ngành học trọng điểm cần nhân lực nhưng không tuyển được người học diễn ra từ vài năm nay. Dù các trường đã thực hiện nhiều giải pháp nhằm hút người học nhưng sự chuyển biến vẫn chưa nhiều. Theo PGS.TS Nguyễn Thu Thủy - Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, Bộ GD&ĐT, công tác tuyển sinh nhóm ngành trên hai năm trở lại đây đã có sự tăng trưởng tốt hơn nhưng vẫn thấp so với các ngành khác.

Năm 2020, 5 nhóm ngành là khoa học tự nhiên, nông lâm nghiệp và thủy sản, dịch vụ xã hội, khoa học sự sống, môi trường và bảo vệ môi trường có số lượng thí sinh nhập học thấp, với tỷ lệ tương ứng là 41,43%, 43,91%, 49,98%, 54,43% và 65,28%.

Năm học 2021 - 2022, dù điểm chuẩn nhóm các ngành trên duy trì ở mức thấp nhưng tỷ lệ thí sinh đăng ký xét tuyển cũng không tăng mạnh. Đơn cử, tại Trường ĐH Lâm nghiệp số lượng thí sinh đăng ký xét tuyển vào 26 ngành học có tăng (ở nhóm ngành không phải thế mạnh), nhưng nhóm ngành lâm học, lâm sinh, lâm nghiệp đô thị có số lượng thí sinh đăng ký xét tuyển tương đối ít. Tương tự, tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (ĐHQG Hà Nội) các nhóm ngành như: Chất lượng cao Địa chất học, địa chất học, chất lượng cao hải dương học, chất lượng cao khí tượng và khí hậu học… cũng không nhiều thí sinh đăng ký nhập học.

Theo ThS Nguyễn Hoàng Anh - chuyên gia kiểm định và tư vấn tuyển sinh, Hiệp hội GD nghề nghiệp TPHCM, nguyên nhân cơ bản khiến người học lựa chọn ngành này nằm ở 2 mấu chốt: Thiếu chính sách thu hút người học ở cấp vĩ mô. Người học có xu hướng lựa chọn các ngành thuộc khối kinh tế thay vì khối kỹ thuật đặc thù.

Nhìn nhận thực trạng trên, PGS.TS Nguyễn Đức Khoát - Trưởng phòng Đào tạo, Trường ĐH Mỏ - Địa chất cho biết: Những năm qua, để tạo sức hút nhóm ngành đặc thù nhà trường có chính sách trao học bổng và cam kết về đầu ra, nhưng vẫn không thu hút được người học.

“Tuy rất khó khăn và chật vật trong tuyển sinh và duy trì lớp nhưng nhà trường xác định các ngành khoa học cơ bản có vai trò quan trọng cho sự phát triển, vì thế vẫn cố duy trì bằng cách thu hẹp quy mô tuyển sinh (giới hạn với quy mô từ 20 - 30 chỉ tiêu/ngành). Điều này nhằm vừa duy trì đội ngũ cán bộ giảng viên, vừa đảm bảo khi nhu cầu thị trường thay đổi, vẫn có nguồn lực để đáp ứng”, PGS.TS Khoát nói.

Thu hút thí sinh vào nhóm ngành đặc thù: Cần chính sách thu hút ảnh 1
Nhiều ngành học thuộc nhóm khoa học cơ bản việc làm khá đa dạng với nhiều cơ hội phát triển. Ảnh: TG

Đào tạo theo hướng đặt hàng

Thực tế, lựa chọn ngành học là quyền của người học và xu hướng người học chọn ngành “hot” theo các chuyên gia tuyển sinh sẽ khó thay đổi. Vì vậy, để duy trì hoạt động, nhiều cơ sở đào tạo có ngành học đặc thù (không có sức hút với thí sinh) phải tự thay đổi, cân bằng hoạt động đào tạo bằng việc mở thêm các ngành học thuộc nhóm ngành khác theo nhu cầu xã hội để nuôi những ngành ít thí sinh đăng ký.

Để tiếp tục tạo thêm sức hút các nhóm ngành đặc thù trong mùa tuyển sinh 2022 - 2023, nhiều trường ngoài việc duy trì chính sách đãi ngộ lớn cho thí sinh (học bổng, cam kết việc làm) thì xu hướng đào tạo theo địa chỉ, đào tạo theo đơn đặt hàng của địa phương, doanh nghiệp đang được đẩy mạnh.

TS Tô Văn Phương - Trưởng phòng Đào tạo, Trường ĐH Nha Trang chia sẻ: Những ngành khó tuyển ở trường thực tế đều thuộc nhóm phát triển kinh tế biển. “Tuy nhiên, những khó khăn và thách thức trong tuyển sinh của nhóm ngành trên không chỉ đến từ định kiến, xu hướng chọn ngành, mà một phần nguyên nhân đến từ khái niệm công việc học sinh nghĩ mình phải làm sau khi ra trường. Vì vậy, nhà trường đang đẩy mạnh đào tạo theo đơn đặt hàng. Ba năm qua, trường đã kết hợp với Chi cục Thủy sản các tỉnh để tính toán nhu cầu nhân lực nhóm ngành khai thác thủy sản, quản lý thủy sản, khoa học thủy sản trong 5 - 10 năm tới, cũng như xây dựng và thực hiện chính sách hỗ trợ nơi ở, chi phí sinh hoạt để thúc đẩy người học”, TS Phương thông tin.

Để giải quyết bài toán thiếu hụt người học ở các ngành đặc thù, PGS.TS Đinh Xuân Thành - Trưởng khoa Địa chất, Trường ĐH Khoa học Tự nhiên (ĐHQG Hà Nội) cho rằng: Các trường đại học cần chủ động hơn trong việc mở rộng liên kết với doanh nghiệp và các đối tác sử dụng lao động, từng bước đổi mới và kết hợp đào tạo chuyên sâu, cơ bản với mô hình đào tạo theo định hướng việc làm để đáp ứng tốt hơn nhu cầu xã hội.

NGND.GS.TS Trần Văn Chứ - Hiệu trưởng Trường ĐH Lâm nghiệp thì cho rằng, để tạo sức hút và duy trì được hoạt động đào tạo nhân lực cho xã hội, nhà trường đã linh hoạt và thực hiện đồng bộ rất nhiều giải pháp (nâng cao chất lượng đào tạo, tuyên truyền, học bổng, cam kết đầu ra việc làm) nhiều năm qua. Tuy nhiên, để giải quyết bài toán này, ở cấp vĩ mô, cần có cơ chế đặt hàng đào tạo với các ngành học đặc thù. Trong đó, việc xây dựng chính sách hỗ trợ tài chính cho người học và đảm bảo việc làm phù hợp sau khi tốt nghiệp là không thể thiếu.

“Với địa bàn hoạt động trên phạm vi 42% diện tích lãnh thổ và gắn sinh kế của hơn 25 triệu đồng bào vùng miền núi, nhu cầu nguồn nhân lực ngành lâm nghiệp cả về số lượng và chất lượng rất lớn. Sự sụt giảm về nguồn tuyển sinh và chất lượng nguồn tuyển đã và đang gióng lên hồi chuông báo động về lực lượng chuyên gia có chất lượng phục vụ cho ngành trong 10 năm tới.

Do đó, Chính phủ và các bộ ngành trong đó có Bộ GD&ĐT ngoài việc tiếp tục triển khai các chính sách liên quan đến giáo dục, đào tạo hiện có, xây dựng và triển khai chính sách mang tính chất vĩ mô, cần nghiên cứu xây dựng đề án đào tạo nguồn nhân lực một số lĩnh vực trọng điểm phục vụ chiến lược phát triển kinh tế, xã hội quốc gia và của vùng nông thôn miền núi, hải đảo. Chỉ có như vậy mới thu hút được người học, tiến tới là người học có chất lượng và việc “khát nhân lực” mới dần được giải quyết”, GS.TS Trần Văn Chứ nhấn mạnh.

“Các ngành thuộc lĩnh vực khoa học cơ bản cần được xem là đào tạo không chỉ đáp ứng nhu cầu xã hội mà còn đáp ứng nhu cầu phát triển bền vững của quốc gia, góp phần vào sự phát triển chung của đất nước. Vì vậy, ngoài nỗ lực từ các trường, Nhà nước cũng cần xây dựng được các chính sách đặc thù trong đào tạo nhân lực nhằm gia tăng sức hút với thí sinh”, PGS.TS  Đinh Xuân Thành nói. 
Khởi tố vụ án FPV Trade chiếm đoạt tài sản

Khởi tố vụ án FPV Trade chiếm đoạt tài sản

GD&TĐ -  Báo Giáo dục và Thời đại kiên trì phản ánh các dấu hiệu vi phạm của FVP Trade trong thời gian qua. Sàn này là một sàn giao dịch tập trung vào ngoại hối, kim loại, hàng hóa, chỉ số, tiền điện tử; chưa được cấp phép tại Việt Nam.
Giờ học của cô trò Trường THPT Phạm Hồng Thái (Ba Đình, Hà Nội). Ảnh: NTCC

Không thể chậm trễ đổi mới dạy học Ngữ văn

GD&TĐ - Đa số giáo viên đều đồng thuận, ủng hộ chủ trương đổi mới phương pháp giảng dạy và kiểm tra, đánh giá môn Ngữ văn ở trường phổ thông mà Bộ GD&ĐT vừa hướng dẫn. Tuy nhiên, để việc triển khai đạt hiệu quả tối đa cần sự đồng bộ trên phạm vi cả nước, bảo đảm công bằng với tất cả học sinh.
Hiện trường vụ tai nạn.

Hà Tĩnh: Tai nạn liên hoàn, phụ xe khách tử vong

GD&TĐ - Đang lưu thông trên QL1A, đoạn tránh thành phố Hà Tĩnh, chiếc xe giường nằm đã va chạm liên hoàn với xe đầu kéo và ô tô con khiến một người tử vong, hàng chục hành khách hoảng loạn.
Tục cải táng được xem là “chuyển nhà mới” cho người đã khuất. Ảnh minh họa.

Tục cải táng của người Việt có từ khi nào?

GD&TĐ - Theo các chuyên gia lịch sử, thời kỳ văn hóa Đông Sơn, người Việt chưa có tục lệ cải táng người chết. Các dấu vết khảo cổ như mộ thuyền cho thấy, người Việt thời đó chỉ chôn người chết một lần vĩnh viễn.
Hồ Hoài Anh, Hồng Đăng đã về Việt Nam

Hồ Hoài Anh, Hồng Đăng đã về Việt Nam

GD&TĐ - Ông Tạ Quang Đông - Thứ trưởng Bộ Văn hóa , Thể thao và Du lịch cho biết hai nghệ sĩ vướng cáo buộc hiếp dâm tại Tây Ban Nha đã về Việt Nam vào chiều qua 7/8.
Thủ tướng Phạm Minh Chính phát biểu khai mạc phiên họp. Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Thủ tướng chủ trì phiên họp thứ 3, Ủy ban quốc gia về chuyển đổi số

GD&TĐ - Sáng 8/8, tại Trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Chủ tịch Ủy ban Quốc gia về chuyển đổi số chủ trì Phiên họp thứ ba của Ủy ban để đánh giá kết quả chuyển đổi số 6 tháng đầu năm 2022 và xác định những hướng giải pháp, nhiệm vụ chuyển đổi số thời gian tới.
Trung Quốc tuyên bố mong muốn giảm bớt áp lực cho học sinh và phụ huynh. Ảnh: Supchina

Giáo viên Trung Quốc phải làm việc quá sức

GD&TĐ - Một cuộc khảo sát gần đây ở Trung Quốc cho thấy, kỳ vọng của phụ huynh với quá trình học tập của con cái vẫn ở mức cao, bất chấp lệnh cấm gia sư vì lợi nhuận. Trong khi đó, giáo viên phải làm việc nhiều hơn nhưng không phải ai cũng nhận được thù lao tương xứng.