Tăng thực hành, thu hẹp khoảng cách với sản xuất
Phát triển giáo dục nghề nghiệp tại vùng nghèo, vùng khó khăn không chỉ đặt ra yêu cầu mở rộng cơ hội học nghề mà quan trọng hơn là bảo đảm chất lượng đào tạo, giúp người học có kỹ năng và tìm được việc làm sau tốt nghiệp. Tại Phú Thọ, một số cơ sở giáo dục nghề nghiệp đang tập trung đổi mới chương trình, tăng thực hành và gắn đào tạo với nhu cầu doanh nghiệp.
Tại Trường Cao đẳng Cơ điện và Nông lâm Phú Thọ (xã Thanh Ba), chương trình đào tạo được định kỳ rà soát, cập nhật, bổ sung theo quy định, đồng thời tiếp thu công nghệ và ý kiến từ doanh nghiệp. Nội dung, phương pháp đánh giá người học được điều chỉnh theo hướng tiếp cận yêu cầu của thị trường lao động.
Nhà giáo ưu tú, Thạc sĩ Lê Đức Vũ - Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Cơ điện và Nông lâm Phú Thọ cho biết, một trong những định hướng của trường là xây dựng chương trình theo năng lực thực hiện, trên cơ sở chuẩn đầu ra; đồng thời cập nhật công nghệ từ doanh nghiệp và thị trường lao động.
Đáng chú ý, tỷ lệ thời gian đào tạo thực hành trong chương trình đạt từ 65 - 70%, trong đó thực hành tại doanh nghiệp chiếm 20 - 25%. Doanh nghiệp, người sử dụng lao động cũng tham gia đánh giá kết quả học tập.
Việc tăng thực hành không đơn thuần là thay đổi tỷ lệ giữa lý thuyết và thực hành. Quan trọng hơn, người học được đưa gần hơn với môi trường sản xuất, từng bước hình thành kỹ năng nghề, tác phong và khả năng thích ứng với công việc.
Qua trải nghiệm thực tế, thực tập sản xuất và thực tập tốt nghiệp, học sinh, sinh viên được tiếp cận môi trường làm việc công nghiệp, rèn tác phong, thái độ, tích lũy kỹ năng và tiếp xúc trực tiếp với nhà tuyển dụng. Đây là cơ sở để nâng khả năng thích ứng với yêu cầu việc làm sau tốt nghiệp.
Tuy nhiên, đối với giáo dục nghề nghiệp vùng khó khăn, đổi mới chương trình và chuẩn đầu ra phải đi cùng các điều kiện bảo đảm chất lượng. Cơ sở vật chất, thiết bị thực hành, năng lực đội ngũ giáo viên và mức độ tham gia của doanh nghiệp đều tác động trực tiếp đến hiệu quả đào tạo.
Gắn doanh nghiệp để mở rộng cơ hội việc làm
Liên kết doanh nghiệp là một khâu quan trọng để đưa đào tạo nghề gần hơn với nhu cầu sử dụng lao động. Với người học vùng khó, sự kết nối này còn tạo điều kiện tiếp cận môi trường sản xuất, nhà tuyển dụng và cơ hội việc làm sau khi tốt nghiệp.
Trường Trung cấp nghề Dân tộc nội trú Phú Thọ (xã Thanh Sơn) đã ký kết hợp tác với nhiều doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh, song số doanh nghiệp trực tiếp tham gia xây dựng chương trình và đào tạo theo đơn đặt hàng còn hạn chế.
Bà Đinh Thị Minh Thức - Phó Hiệu trưởng phụ trách Trường Trung cấp nghề Dân tộc nội trú Phú Thọ cho biết, giai đoạn tới, nhà trường xác định tiếp tục đổi mới toàn diện hoạt động đào tạo theo hướng gắn với nhu cầu thị trường lao động.
Theo đó, trường dự kiến tăng thời lượng thực hành lên khoảng 70 - 75%; cập nhật công nghệ mới, kỹ năng số vào từng ngành nghề. Nhà trường đồng thời mở rộng hợp tác với doanh nghiệp trong xây dựng chương trình, tiếp nhận học sinh thực tập và tuyển dụng sau tốt nghiệp, phấn đấu mỗi ngành nghề đều có doanh nghiệp đồng hành.
Cùng với đó, trường tiếp tục đầu tư thiết bị thực hành hiện đại; ứng dụng chuyển đổi số, phần mềm mô phỏng và học liệu số trong giảng dạy. Giáo viên được tăng cường đào tạo, bồi dưỡng, tham gia thực tế sản xuất tại doanh nghiệp để cập nhật công nghệ, từng bước thu hẹp khoảng cách giữa điều kiện đào tạo với yêu cầu sản xuất.
Đây là hướng đi nhằm giải quyết đồng thời nhiều khâu của quá trình đào tạo: từ chương trình, thiết bị, đội ngũ đến thực hành và kết nối việc làm. Khi doanh nghiệp tham gia sâu hơn, yêu cầu của thị trường lao động có thể được phản ánh trực tiếp vào quá trình đào tạo, giúp người học chuẩn bị tốt hơn trước khi bước vào thị trường lao động.
Đối với người lao động thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo và người có thu nhập thấp, mục tiêu của đào tạo nghề là trang bị năng lực nghề nghiệp gắn với cơ hội việc làm. Vì vậy, quá trình đào tạo trường bám nhu cầu tuyển dụng, tạo điều kiện để người học thực tập, tiếp xúc doanh nghiệp và nâng khả năng tìm việc sau tốt nghiệp.
Với đặc thù đào tạo học sinh dân tộc thiểu số và học sinh vùng khó, bà Đinh Thị Minh Thức - Phó Hiệu trưởng phụ trách Trường Trung cấp nghề Dân tộc nội trú Phú Thọ cho rằng, mỗi học sinh tốt nghiệp có việc làm ổn định cũng là góp phần giúp một gia đình vươn lên thoát nghèo.
Từ thực tiễn tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp cho thấy, nâng chất đào tạo ở vùng nghèo, vùng khó cần được nhìn từ kết quả đầu ra. Đó không chỉ là người học hoàn thành chương trình mà quan trọng hơn là có kỹ năng, khả năng thích ứng và cơ hội việc làm.
Đồng bộ chương trình, chuẩn đầu ra, thiết bị, đội ngũ với tăng cường liên kết doanh nghiệp sẽ góp phần thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và sản xuất. Khi đào tạo nghề gắn chặt hơn với việc làm, người lao động vùng khó có thêm điều kiện tạo sinh kế, nâng thu nhập và hướng tới giảm nghèo bền vững.
