PGS.TS Vũ Đức Lập và hành trình bền bỉ cống hiến cho giáo dục nghề nghiệp

GD&TĐ - Là nhà giáo tiêu biểu năm 2026, PGS.TS Vũ Đức Lập ghi dấu ấn qua NCKH, đổi mới đào tạo và hành trình phát triển Trường CĐ Bách Nghệ Hải Phòng.

PGS.TS Vũ Đức Lập nhận Bằng khen của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT tại lễ tuyên dương giáo viên tiêu biểu năm 2026.
PGS.TS Vũ Đức Lập nhận Bằng khen của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT tại lễ tuyên dương giáo viên tiêu biểu năm 2026.

Được Bộ GD&ĐT lựa chọn, vinh danh là Nhà giáo tiêu biểu năm 2026, PGS.TS Vũ Đức Lập – Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng quản trị, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Bách Nghệ Hải Phòng là một trong những gương mặt nhà giáo có nhiều đóng góp cho giáo dục nghề nghiệp, nghiên cứu khoa học và đào tạo nguồn nhân lực hàng hải, đóng tàu, kinh tế, logistics và công nghệ. Phía sau danh hiệu cao quý ấy là hành trình hơn nửa thế kỷ học tập, rèn luyện, lao động và cống hiến.

Từ người lính trở thành nhà giáo

Con đường đến với nghề giáo của PGS.TS Vũ Đức Lập không bắt đầu ngay từ giảng đường. Trước khi trở thành nhà giáo, ông từng có những năm tháng trong quân ngũ, trải qua môi trường rèn luyện với kỷ luật và tinh thần trách nhiệm của người lính.

Giai đoạn 1973–1976, ông tham gia quân đội, đảm nhiệm cương vị Trung đội trưởng. Sau khi bị thương và được chứng nhận thương binh bậc 3/4, ông xuất ngũ, tiếp tục con đường học tập tại Khoa Vật lý, Trường Đại học Tổng hợp từ năm 1976 đến năm 1981.

Năm 1981, ông bắt đầu công tác giảng dạy tại tổ môn Vật lý, Trường Đại học Hàng hải Việt Nam. Từ nền tảng chuyên môn này, niềm say mê với lĩnh vực hàng hải đưa ông đến với chương trình đào tạo văn bằng thứ hai ngành Điều khiển tàu biển. Sau đó, ông tham gia giảng dạy tại cả Khoa Điện và Khoa Điều khiển tàu biển.

Việc học tập và giảng dạy ở những lĩnh vực chuyên môn khác nhau giúp ông có thêm góc nhìn về yêu cầu của ngành hàng hải. Ở lĩnh vực này, kiến thức kỹ thuật không thể chỉ nằm trên trang giáo trình mà phải được kiểm chứng qua khả năng vận hành, tính chính xác và yêu cầu an toàn trong thực tế.

Có lẽ từ những trải nghiệm ấy, quan niệm về đào tạo nghề của ông dần được định hình: người học không chỉ cần nắm nguyên lý mà còn phải biết thao tác, làm chủ thiết bị và xử lý những tình huống có thể gặp trong công việc. Đó cũng là cách tiếp cận ông kiên trì theo đuổi trong suốt quá trình công tác.

Năm 2001, bên cạnh công việc giảng dạy tại Trường Đại học Hàng hải Việt Nam, ông tham gia xây dựng, phát triển Trường Dân lập Bách Nghệ Hải Phòng, tiền thân của Trường Cao đẳng Bách Nghệ Hải Phòng, trên cương vị Phó Hiệu trưởng. Đến năm 2009, ông đảm nhiệm các trọng trách Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Hiệu trưởng nhà trường.

Từ giảng viên chuyên ngành vật lý, hàng hải đến người đứng đầu một cơ sở giáo dục nghề nghiệp, ở mỗi vị trí, ông vẫn dành sự quan tâm đặc biệt cho chuyên môn và tính thực tiễn của hoạt động đào tạo.

Khi nghiên cứu bắt đầu từ yêu cầu của người học

Một trong những công trình thể hiện rõ quan niệm khoa học gắn với thực tiễn của PGS.TS Vũ Đức Lập là đề tài “Thiết kế, chế tạo các hệ thống tàu, thuyền bằng vật liệu composite phục vụ đào tạo trong các trường cao đẳng, đại học liên quan đến lĩnh vực hàng hải”.

Công trình xuất phát từ yêu cầu cụ thể của đào tạo hàng hải. Sinh viên, sĩ quan, thủy thủ và thuyền viên không chỉ cần nắm kiến thức lý thuyết mà còn phải nhận biết, vận hành, khai thác các hệ thống và thiết bị trên tàu. Với những thiết bị liên quan đến cứu sinh, cứu hộ và an toàn hàng hải, cơ hội quan sát, thực hành trên mô hình trực quan càng có ý nghĩa đối với quá trình học tập.

Từ yêu cầu đó, ông cùng các cộng sự tại Trường Cao đẳng Bách Nghệ Hải Phòng nghiên cứu, thiết kế và chế tạo nhiều hệ thống, thiết bị phục vụ đào tạo. Nhóm nghiên cứu sử dụng các vật liệu như composite, polymer, xi măng lưới thép để thay thế một số vật liệu truyền thống; đồng thời chủ động thiết kế, gia công sản phẩm từ những loại vật tư có thể tìm kiếm trên thị trường.

Các sản phẩm được phát triển phục vụ nhiều nội dung huấn luyện, từ hệ thống phóng xuồng cứu sinh, xuồng cứu sinh dạng kín, xuồng dạng hở, ca nô đến tàu, thuyền bằng vật liệu xi măng lưới thép, phao cứu sinh tự thổi, cần cẩu và hệ thống cứu hỏa trên tàu.

Điều đáng chú ý ở công trình không chỉ là việc tạo ra các mô hình, thiết bị, mà còn ở cách những sản phẩm ấy đưa kiến thức chuyên ngành đến gần hơn với người học. Thay vì chỉ hình dung qua hình ảnh hay mô tả trong tài liệu, học viên có thể quan sát cấu tạo, tìm hiểu nguyên lý hoạt động, thực hành thao tác và làm quen với quy trình vận hành thiết bị.

Công trình đạt Giải Nhì tại Giải thưởng Sáng tạo Khoa học – Công nghệ Việt Nam (VIFOTEC) năm 2022, được lựa chọn công bố trong Sách vàng Sáng tạo Việt Nam năm 2023. Nhóm tác giả cũng được Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng tặng Bằng khen; riêng PGS.TS Vũ Đức Lập được Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam tặng Bằng Lao động sáng tạo năm 2022.

Đằng sau những ghi nhận ấy là sự phối hợp của đội ngũ cán bộ, giảng viên và nhân sự kỹ thuật của nhà trường. Với ông, nghiên cứu khoa học không tách rời công việc đào tạo, mà cần bắt đầu từ những yêu cầu cụ thể của dạy và học, hướng đến những sản phẩm có thể phục vụ trực tiếp cho người học.

pgs-lap.jpg
PGS.TS Vũ Đức Lập phát biểu tại một hội thảo khoa học tổ chức dịp kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam.

Dẫn dắt nhà trường bằng chuyên môn và tinh thần đổi mới

Trường Cao đẳng Bách Nghệ Hải Phòng được thành lập năm 2001. Từ những ngày đầu quy mô còn khiêm tốn, nhà trường từng bước mở rộng hoạt động đào tạo, phát triển đội ngũ, đầu tư cơ sở vật chất và đa dạng hóa ngành nghề. Hiện nay, quy mô đào tạo bình quân hằng năm đạt khoảng 4.000–5.000 học sinh, sinh viên ở các trình độ sơ cấp, trung cấp và cao đẳng; với 43 lĩnh vực ngành nghề và đội ngũ gần 200 cán bộ, giáo viên, nhân viên.

Trong quá trình phát triển ấy, PGS.TS Vũ Đức Lập cùng tập thể lãnh đạo nhà trường kiên trì định hướng lấy chất lượng đào tạo và cơ hội việc làm của người học làm mục tiêu quan trọng. Với đặc thù giáo dục nghề nghiệp, nhà trường cần gắn kết chương trình đào tạo với yêu cầu của từng ngành nghề, đồng thời duy trì mối quan hệ với doanh nghiệp để hoạt động đào tạo gần hơn với thực tế sản xuất, kinh doanh.

Nhà trường đã ký kết hợp tác với nhiều trường đại học của Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan nhằm giao lưu, trao đổi kinh nghiệm và tạo điều kiện để cán bộ, giáo viên học tập nâng cao trình độ. Bên cạnh đó là mối liên kết với các doanh nghiệp trong lĩnh vực hàng hải và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài như LG Electronics Việt Nam, Panasonic.

Trên cương vị Hiệu trưởng, ông quan tâm đến công tác quản trị, tổ chức đào tạo, quản lý người học và xây dựng hệ thống bảo đảm chất lượng. Việc phát triển đội ngũ nhà giáo cũng được chú trọng thông qua khuyến khích nâng cao trình độ chuyên môn, đổi mới phương pháp giảng dạy, tham gia nghiên cứu khoa học và tăng cường hoạt động thực hành.

Tinh thần ấy còn thể hiện trong việc khuyến khích giảng viên nghiên cứu, sáng tạo các thiết bị đào tạo tự làm. Những sản phẩm không chỉ phục vụ hoạt động dạy và học mà còn tạo cơ hội để đội ngũ phát huy năng lực chuyên môn, chủ động giải quyết những yêu cầu đặt ra trong thực tiễn đào tạo. Qua các kỳ Hội thi thiết bị đào tạo tự làm toàn quốc, nhà trường đã đạt nhiều giải thưởng, trong đó có 3 giải Nhất tại kỳ thi năm 2022; năm 2025 tiếp tục giành 1 giải Nhất, 1 giải Nhì và 1 giải Ba.

Những kết quả ấy trước hết là thành quả của tập thể cán bộ, giảng viên và người lao động. Vai trò của người đứng đầu được thể hiện qua việc định hướng, khuyến khích tinh thần sáng tạo và tạo điều kiện để các ý tưởng chuyên môn được nghiên cứu, thử nghiệm, phát triển thành sản phẩm cụ thể.

Trong bối cảnh chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo, ông cũng quan tâm đến việc đưa công nghệ vào quản trị, đào tạo và phát triển nhà trường. Các đơn vị, trong đó có Trung tâm Đào tạo từ xa và Chuyển đổi số, được tạo điều kiện triển khai nhiệm vụ ứng dụng công nghệ, phát triển phương thức đào tạo linh hoạt, từng bước xây dựng môi trường giáo dục số.

Cùng với công tác quản lý, trên cương vị Bí thư Đảng ủy, ông quan tâm xây dựng tổ chức Đảng, phát huy tinh thần đoàn kết, dân chủ và trách nhiệm trong đội ngũ. Đảng bộ Trường Cao đẳng Bách Nghệ Hải Phòng đạt danh hiệu trong sạch, vững mạnh, tiêu biểu 5 năm liên tiếp, từ năm 2021 đến năm 2025.

Được Bộ GD&ĐT lựa chọn, vinh danh là Nhà giáo tiêu biểu năm 2026 là sự ghi nhận đối với hành trình cống hiến của PGS.TS Vũ Đức Lập. Nhưng những dấu ấn trong sự nghiệp của ông không chỉ nằm ở học hàm, học vị hay các giải thưởng, mà còn ở công trình nghiên cứu phục vụ đào tạo, sự trưởng thành của đội ngũ và quá trình phát triển của ngôi trường ông đã gắn bó.

Từ giảng đường đến công tác quản lý, từ nghiên cứu khoa học đến xây dựng môi trường đào tạo nghề, ông vẫn kiên trì với một quan niệm: tri thức cần đi cùng thực hành, nghiên cứu cần xuất phát từ nhu cầu thực tế và mỗi đổi mới phải hướng đến hiệu quả đào tạo. Đó cũng là cách người thầy thể hiện trách nhiệm với nghề, với người học và với sự phát triển của giáo dục nghề nghiệp.

Tin tiêu điểm

Đừng bỏ lỡ