Điểm sáng đào tạo nghề gắn với tạo việc làm
Từ một vùng quê còn nhiều khó khăn của xã Yên Trạch (Thái Nguyên), Hợp tác xã (HTX) Nông nghiệp Tiên Phong đang trở thành điểm sáng trong việc đào tạo nghề gắn với tạo việc làm cho lao động nông thôn, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số. Không chỉ giúp người dân có thu nhập ổn định, mô hình còn mở ra hướng phát triển kinh tế bền vững từ cây dược liệu bản địa.
Sinh ra trong một gia đình người Tày, anh Nguyễn Quốc Hoàng, Giám đốc HTX Nông nghiệp Tiên Phong, từng có công việc ổn định sau khi tốt nghiệp ngành Kỹ thuật máy tính, Trường Đại học Kỹ thuật Công nghiệp (Đại học Thái Nguyên). Thế nhưng, thay vì gắn bó với thành phố, anh lựa chọn trở về quê hương để khởi nghiệp từ nông nghiệp.
"Điều tôi trăn trở nhất là tại sao nhiều người trẻ ở quê phải đi làm ăn xa, trong khi quê hương vẫn còn nhiều tiềm năng chưa được khai thác. Tôi luôn nghĩ phải làm điều gì đó để bà con có việc làm ngay tại địa phương", anh Hoàng chia sẻ.
Những ngày đầu, HTX chỉ có vài thành viên với diện tích trồng dược liệu nhỏ lẻ. Thiếu kinh nghiệm, thiếu vốn, những vụ trồng đầu tiên không đạt hiệu quả khiến nhiều người muốn bỏ cuộc. Không nản chí, anh Hoàng tiếp tục học hỏi kỹ thuật trồng dược liệu, theo học Trung cấp Y học cổ truyền để bổ sung kiến thức chuyên môn, đồng thời nghiên cứu thị trường nhằm tìm hướng đi phù hợp.
Sau quá trình khảo sát, anh quyết định lựa chọn cây mướp đắng rừng để phát triển vùng nguyên liệu theo hướng hữu cơ. Thành công từ mô hình thử nghiệm đã tạo động lực để HTX mở rộng diện tích, đầu tư nhà xưởng chế biến và từng bước hình thành chuỗi sản xuất khép kín từ trồng, chế biến đến tiêu thụ.
Theo anh Hoàng, điều quan trọng nhất không phải là mở rộng diện tích mà là tạo việc làm lâu dài cho người dân.
"Muốn người dân gắn bó thì phải giúp họ có nghề và có thu nhập ổn định. Vì vậy, HTX luôn ưu tiên tuyển lao động tại chỗ rồi đào tạo từ đầu. Người chưa biết sẽ được hướng dẫn từng công đoạn, từ kỹ thuật trồng, chăm sóc, thu hái đến sơ chế, chế biến và đóng gói sản phẩm. Sau khi thành thạo, họ hoàn toàn có thể tự phát triển vùng nguyên liệu của gia đình hoặc trở thành lao động kỹ thuật của HTX", anh Hoàng cho biết.
Gắn đào tạo nghề với phát triển mô hình sản xuất
Hiện nay, HTX có 15 thành viên chính thức và tạo việc làm thường xuyên cho gần 20 lao động địa phương, phần lớn là đồng bào dân tộc thiểu số. Ngoài mức thu nhập bình quân khoảng 6 triệu đồng/người/tháng, người lao động còn được tham gia các lớp tập huấn về sản xuất hữu cơ, an toàn thực phẩm, kỹ năng bán hàng trực tuyến và ứng dụng công nghệ số trong tiêu thụ sản phẩm.
Là một trong những lao động gắn bó với HTX từ những ngày đầu, chị Dương Thị Vỹ, người dân tộc Tày, cho biết trước đây gia đình chủ yếu làm nông nghiệp nhỏ lẻ, thu nhập bấp bênh.
"Khi tham gia HTX, tôi được hướng dẫn kỹ thuật trồng và chăm sóc cây dược liệu, sau đó được đào tạo thêm về sơ chế, đóng gói sản phẩm. Bây giờ tôi có việc làm ổn định, thu nhập đều hàng tháng nên cuộc sống gia đình cũng đỡ vất vả hơn", chị Vỹ chia sẻ.
Không chỉ đào tạo nghề trong sản xuất, HTX còn mở rộng sang các lĩnh vực chế biến sâu và phát triển thương mại điện tử. Nhà xưởng được đầu tư máy sấy, máy nghiền, máy đóng trà túi lọc, máy nấu cao... giúp tạo thêm nhiều vị trí việc làm trong khâu chế biến, kiểm soát chất lượng và đóng gói sản phẩm.
Đặc biệt, người lao động trẻ còn được hướng dẫn cách quảng bá sản phẩm trên Facebook, TikTok, Zalo và các sàn thương mại điện tử. Nhờ đó, nhiều người đã tiếp cận được kỹ năng kinh doanh hiện đại, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Theo anh Nguyễn Quốc Hoàng, đào tạo nghề chỉ thực sự hiệu quả khi gắn với nhu cầu sản xuất và thị trường lao động.
"Nếu chỉ dạy nghề mà không có nơi để người dân làm việc thì hiệu quả sẽ không cao. Chúng tôi đào tạo đến đâu, bố trí việc làm đến đó. Khi người lao động có thu nhập ổn định, họ sẽ yên tâm gắn bó với quê hương, không còn phải rời đi tìm việc ở các khu công nghiệp", anh Hoàng nói.
Thực tế từ HTX Tiên Phong cho thấy, việc gắn đào tạo nghề với phát triển mô hình sản xuất và chuỗi giá trị hàng hóa không chỉ giúp giải quyết việc làm cho lao động nông thôn mà còn góp phần nâng cao thu nhập, phát huy lợi thế cây dược liệu bản địa và xây dựng kinh tế nông thôn theo hướng bền vững.
Từ câu chuyện của một kỹ sư công nghệ trở về quê khởi nghiệp, mô hình của HTX Tiên Phong đang khẳng định rằng, khi đào tạo nghề đi đôi với tạo việc làm, người lao động không chỉ có sinh kế ổn định mà còn có cơ hội làm giàu ngay trên chính mảnh đất quê hương mình.
