Sự phát triển của mạng xã hội cùng với nhiều trang âm nhạc trực tuyến mở ra là môi trường để nhạc chế có cơ hội phát triển mạnh mẽ. Thế nhưng, có những bản nhạc chế không thể chấp nhận được, kể cả với mục đích gì khi đi quá xa so với phạm vi cho phép.
Đủ loại nhạc chế
Gần đây là bản rap “Truyện Kiều” của một sinh viên ở Cần Thơ gây sốt cộng đồng mạng xã hội. Bản rap này đang được lan truyền với tốc độ chóng mặt trên Internet. Khen có, chê có nhưng không mấy ai đề cập tới việc một tác phẩm văn học kinh điển của nước nhà bị mang ra xuyên tạc, bóp méo.
Cùng với đó, dư luận rất bức xúc với bài “Quốc ca” thiêng liêng được đem ra để “chế” thành bài hát “Cen ca”, cụ thể, trong bài hát có đoạn: “Đoàn quân Việt Nam đi” được chế lời thành “Đoàn quân nhà Cen đi” (Cen được hiểu là ký hiệu của hệ thống siêu thị bất động sản); “Chung lòng cứu quốc” thành: “Chung lòng chốt chốt” (thể hiện quyết tâm chốt hợp đồng giao dịch)…
Thậm chí, mới đây, một gương mặt nhạc chế là Bùi Nhật Anh còn được tuyên dương trong chương trình “Cuộc sống thường ngày” trên kênh VTV1 của Đài Truyền hình vì ca khúc “Và tôi cũng yêu ăn” của tác giả trẻ này (chế tác lại từ bài hát “Và tôi cũng yêu em” của nhạc sĩ Đức Huy) được nhiều người yêu thích trên Internet.
Nhạc “chế” phần nhiều có nội dung mang tính hài hước nên sức lan tỏa rất nhanh, lan truyền từ Internet sang truyền hình. Các chương trình truyền hình thực tế như “Ơn giời cậu đây rồi”, “Bạn có thực tài”, “Bí mật đêm chủ nhật”… các danh hài sử dụng nhạc chế như một thứ gia vị giúp chương trình của mình thêm đậm đà. Sự xuất hiện vô tư của nhạc chế liên tục trên sóng truyền hình như hợp thức hóa, cổ súy cho một thể loại âm nhạc phi chính thống.
Điều đáng nói là những “thảm họa” âm nhạc thu hút vài trăm nghìn, có khi lên tới hàng triệu lượt người nghe này như một liều “thuốc độc” len lỏi, làm ảnh hưởng đến gu thẩm mỹ âm nhạc, đạo đức của giới trẻ.
Không thể nhẹ tay với nhạc chế
Chế nhạc là hành vi vi phạm pháp luật được quy định tại Khoản 5, Điều 28, Luật Sở hữu trí tuệ (sửa đổi năm 2009) và tại Điểm C, Khoản 1, Điều 131 Bộ luật Hình sự quy định: “Người nào sửa đổi bất hợp pháp nội dung của tác phẩm văn học, nghệ thuật, khoa học, báo chí, chương trình băng âm thanh, đĩa âm thanh, băng hình, đĩa hình thì bị phạt tiền từ 20 triệu đồng đến 200 triệu đồng hoặc cải tạo không giam giữ đến 2 năm”.
Nhạc “chế” hiện đang xâm lấn mạnh mẽ tới đời sống văn hóa tinh thần của con người, đồng thời làm khó khăn cho các cơ quan quản lý về âm nhạc trong khâu ngăn chặn, xử lý.
Mặc dù quy định, chỉ khi nào người “chế” nhạc đã xin phép và được sự đồng ý của tác giả thì mới được sử dụng nhạc chế. Thế nhưng, hầu hết các ca khúc “chế” lời hiện nay đều không xin phép tác giả.
Được biết thời gian qua, các cơ quan chức năng liên quan đã nhắc nhở và xử phạt hành chính 7 trang mạng trực tuyến khi cho đăng tải các ca khúc nhạc chế. Tuy nhiên, các cơ quan hữu quan cần đẩy mạnh tuyên truyền cho các tác giả về việc khi làm tác phẩm phái sinh từ các tác phẩm không thuộc quyền sở hữu thì phải xin phép tác giả trước khi thực hiện và xuất bản. Cần sự nhập cuộc quyết liệt để nhạc “chế” không còn tung hoành trên các trang mạng, lan tỏa trong đời sống xã hội.
