Lý do cho sự lão hóa sinh học nhanh hơn vẫn chưa rõ ràng, nhưng chế độ ăn uống không lành mạnh, lối sống ít vận động và tiếp xúc với các chất gây ung thư có thể là những yếu tố góp phần.
Thế hệ trẻ đang già đi về mặt sinh học nhanh hơn các thế hệ trước, điều này có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng đối với sức khỏe.
Một nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí Nature Medicine vào ngày 22/6 cho thấy, sự lão hóa tế bào nhanh chóng có thể giải thích tại sao một số loại ung thư đã gia tăng mạnh ở các thế hệ trẻ trong thập kỷ qua.
Các nhà nghiên cứu từ Trường Đại học Y Washington ở St. Louis cho biết, ung thư có thể phát triển khi tổn thương di truyền tích lũy trong tế bào. Khi ADN bị tổn thương, nó có thể truyền các chỉ dẫn sai lệch, dẫn đến sự trục trặc trong quá trình phân chia tế bào. Sự gián đoạn đó có thể dẫn đến ung thư. Loại tổn thương này thường thấy khi con người già đi.
Ketan Thanki, bác sĩ phẫu thuật đại trực tràng chuyên về các bệnh lành tính và ác tính của đại tràng, trực tràng và hậu môn tại Viện Ung thư Todd MemorialCare thuộc Trung tâm Y tế Long Beach ở California, cho biết nghiên cứu mới cung cấp thông tin có giá trị.
“Nghiên cứu cho thấy rằng, bằng cách sử dụng các dấu hiệu tuổi sinh học đã được xác định, chúng ta có bằng chứng cho thấy các thế hệ trẻ đang già đi nhanh hơn các thế hệ trước,” ông nói với Healthline.
“Nghiên cứu không chỉ ra chính xác lý do tại sao nhưng chỉ ra các yếu tố mà các nghiên cứu đã gợi ý trong nhiều năm,” Thanki nói với Healthline.
Tại sao người trẻ lại già đi nhanh hơn?
Các nhà nghiên cứu đã trích dẫn một nghiên cứu năm 2021 có xác định một số yếu tố góp phần vào quá trình lão hóa sinh học nhanh hơn. Những yếu tố này bao gồm:
- Béo phì và rối loạn chuyển hóa
- Chế độ ăn uống không lành mạnh
- Thời gian ngồi lâu
- Rối loạn nhịp sinh học
- Tiếp xúc với hóa chất trong môi trường.
Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu lưu ý rằng cần có thêm các nghiên cứu để xác định lý do tại sao quá trình lão hóa sinh học lại tăng tốc ở các thế hệ trẻ hơn.
“Cần phải hiểu rõ hơn về mối liên hệ giữa sự khác biệt thế hệ trong quá trình lão hóa nhanh và ung thư khởi phát sớm”, các tác giả nghiên cứu viết.
“Câu hỏi này rất quan trọng vì ung thư khởi phát sớm cho thấy hiệu ứng nhóm sinh mạnh mẽ, với các thế hệ gần đây hơn có nguy cơ cao hơn khi họ già đi”, họ tiếp tục.
Các thế hệ trẻ có “khoảng cách tuổi tác” lớn hơn
Để đưa ra kết quả nghiên cứu, các nhà nghiên cứu đã xem xét dữ liệu về ba thế hệ những người được liệt kê trong hai ngân hàng dữ liệu.
Họ đã nghiên cứu các dấu hiệu sinh học trong máu của hơn 150.000 người trưởng thành trong Ngân hàng Sinh học Vương quốc Anh, so sánh những người sinh vào đầu những năm 1950 với những người sinh vào cuối những năm 1960 và đầu những năm 1970.
Các nhà nghiên cứu cũng đã xem xét dữ liệu sức khỏe từ hơn 10.000 người trưởng thành trong chương trình nghiên cứu All of Us của Hoa Kỳ, bao gồm những người sinh từ năm 1965 trở đi. Các nhà nghiên cứu đã so sánh những người sinh vào những năm 1960 với những người sinh vào những năm 1990.
Chỉ số chính mà họ sử dụng là PhenoAge, một thước đo lão hóa sinh học dựa trên tuổi tác và 9 dấu ấn sinh học trong máu.
Nhóm nghiên cứu đã sử dụng chỉ số này để tính điểm “khoảng cách tuổi” nhằm ước tính xem một người trông già hơn hay trẻ hơn về mặt sinh học so với tuổi thật của họ.
Họ nhận thấy rằng các thế hệ trẻ hơn trông già hơn về mặt sinh học so với các thế hệ trước ở cùng độ tuổi.
Những người sinh ra ở Vương quốc Anh trong khoảng thời gian từ năm 1965 đến năm 1974 có khoảng cách tuổi trung bình được chuẩn hóa theo phương pháp PhenoAge cao hơn 23% so với những người sinh ra trong khoảng thời gian từ năm 1950 đến năm 1954.
Tương tự, tại Hoa Kỳ, những người sinh ra trong những năm 1990 có khoảng cách tuổi trung bình được chuẩn hóa cao hơn 92% so với những người sinh ra trong khoảng thời gian từ năm 1965 đến năm 1969.
Nguy cơ ung thư khởi phát sớm
Sử dụng một tập hợp con của dữ liệu, các nhà nghiên cứu đã xem xét liệu điểm số khoảng cách tuổi tác có liên quan đến nguy cơ ung thư hay không.
Họ phát hiện ra rằng những người có điểm số khoảng cách tuổi tác cao hơn có nhiều khả năng mắc ung thư trước tuổi 55. Điều này đặc biệt đúng với ung thư phổi, ung thư về hệ tiêu hóa và ung thư tử cung.
Các nhà nghiên cứu cho biết thêm rằng mỗi lần điểm số khoảng cách tuổi tác tăng lên sẽ làm tăng nguy cơ mắc ung thư khối đặc khởi phát sớm lên 8%. Mối liên hệ mạnh nhất là đối với ung thư phổi, trong đó nguy cơ tăng lên đến 57%.
Họ báo cáo rằng mối liên hệ này vẫn tồn tại ngay cả sau khi kiểm soát các yếu tố như:
- Hút thuốc
- Béo phì
- Chiều dài telomere
- Khuynh hướng di truyền.
Thanki cho biết xu hướng này đáng lo ngại. “Các bệnh liên quan đến tuổi tác — những bệnh mà trước đây chúng ta thường liên kết với người già — sẽ ngày càng phổ biến hơn ở những người trẻ tuổi", ông nói; “Ngoài gánh nặng đối với chất lượng cuộc sống cá nhân, điều này sẽ dẫn đến chi phí chăm sóc sức khỏe cao hơn cho xã hội và thậm chí có thể làm giảm tuổi thọ".
Thanki nói thêm rằng, cần phải có những thay đổi trong cách tiếp cận chăm sóc sức khỏe.
“Chúng ta đang phải đối mặt với những thách thức về lâm sàng và chẩn đoán ở người trẻ tuổi, có nghĩa là nếu chúng ta không thay đổi cách thức và chất lượng sàng lọc, chúng ta sẽ bỏ sót nhiều trường hợp hơn và thấy nhiều bệnh nhân mắc bệnh ở giai đoạn nặng hơn”, Thanki nói.
Tỷ lệ mắc ung thư gia tăng ở người trẻ
Trong những năm gần đây, đã có nhiều báo cáo ghi nhận sự gia tăng tỷ lệ mắc ung thư ở người trẻ tuổi.
Một nghiên cứu năm 2023 báo cáo rằng, tỷ lệ mắc ung thư khởi phát sớm đã tăng 79% trên toàn cầu từ năm 1990 đến năm 2019.
Một nghiên cứu năm 2025 lưu ý rằng tại Úc, Canada, Vương quốc Anh và Hoa Kỳ, những người sinh vào những năm 1990 có nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng khởi phát sớm cao gấp ít nhất bốn lần so với những người sinh vào những năm 1960.
Vào tháng 1/2026, Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ (ACS) báo cáo rằng ung thư đại trực tràng hiện là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu do ung thư ở những người dưới 50 tuổi tại Hoa Kỳ.
Sự gia tăng này diễn ra bất chấp thực tế là tỷ lệ tử vong do ung thư nói chung đã giảm 44% trong ba thập kỷ qua đối với nhóm tuổi này. Ngoài ra, tỷ lệ mắc ung thư ở những người trên 50 tuổi cũng đang giảm.
Các chuyên gia cho biết có một số yếu tố có thể gây ra sự gia tăng nguy cơ ung thư ở người trẻ tuổi. Chúng bao gồm:
- Tỷ lệ béo phì cao hơn
- Tiêu thụ nhiều thực phẩm chế biến sẵn và thực phẩm chứa nhiều đường tinh luyện
- Thiếu hoạt động thể chất
- Chu kì giấc ngủ không đều đặn
- Tiếp xúc với các hóa chất gây ung thư.
Có những thói quen sinh hoạt mà người trẻ tuổi có thể áp dụng để giúp giảm nguy cơ ung thư. Chúng bao gồm:
- Chế độ ăn uống cân bằng, lành mạnh với thực phẩm chế biến tối thiểu
- Tập thể dục nhịp điệu và rèn luyện sức mạnh thường xuyên
- Hạn chế uống rượu
- Tránh sử dụng thuốc lá.
Các chuyên gia cho biết tầm soát là một trong những công cụ hiệu quả nhất để chống lại ung thư vì hầu hết các loại ung thư đều có thể điều trị được nếu phát hiện sớm.
“Chúng ta thực sự cần bắt đầu suy nghĩ lại về lối sống của mình", Thanki nói: “Việc tiêu thụ thực phẩm chế biến sẵn, rượu và các chất độc hại trong môi trường, mức độ hoạt động thể chất hoặc mức độ không hoạt động, và những gì chúng ta coi là mức độ mỡ cơ thể lành mạnh đều cần phải được điều chỉnh".
“Các biện pháp can thiệp tốt nhất thường là những biện pháp đơn giản nhất, mặc dù không nhất thiết là dễ dàng nhất", ông nói thêm.
