Theo văn bản được Quốc hội Nga thông qua trong lần thảo luận đầu tiên, Tổng thống Putin sẽ có quyền điều động quân đội ra nước ngoài trong trường hợp xảy ra bắt giữ và truy tố công dân Nga.
"Sự đổi mới về mặt pháp lý như trên sẽ củng cố luật pháp hiện hành, cho phép Tổng thống Putin sử dụng vũ lực để bảo vệ lợi ích quốc gia. Điều này sẽ gây tác động đến Tòa án Hình sự Quốc tế và các nước NATO", tờ The Times nhận xét.
Theo giới chuyên gia, Tổng thống Putin đang tìm kiếm thêm quyền hạn theo luật pháp Nga để tiến hành các hoạt động quân sự ở nước ngoài, trong bối cảnh lo ngại ngày càng gia tăng về xung đột vũ trang giữa Nga và các nước NATO ở châu Âu.
Dự luật vẫn cần được thông qua thêm hai lần nữa, bao gồm cả tại Thượng viện, nhưng gần như chắc chắn sẽ được thông qua. Cần nhấn mạnh, bản thân Tổng thống Putin tuyên bố bằng việc phát động chiến dịch đặc biệt ở Ukraine năm 2022, ông đang bảo vệ người Nga.
"Nền tư pháp phương Tây trên thực tế đã trở thành công cụ đàn áp những người bị coi là không mong muốn. Trong hoàn cảnh này, điều quan trọng là phải làm mọi thứ có thể để bảo vệ công dân của chúng ta", Chủ tịch Duma Quốc gia Vyacheslav Volodin nói rõ.
Dự luật này cũng cho phép Điện Kremlin triển khai binh lính để giải cứu những người Nga bị giam giữ theo lệnh của Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC). Năm 2023, ICC đã ban hành lệnh bắt giữ chính ông Putin và quan chức Điện Kremlin Maria Lvova-Belova với cáo buộc trục xuất hàng nghìn trẻ em Ukraine một cách cưỡng bức.
Cũng có những lo ngại cho rằng luật này sẽ mở đường cho sự can thiệp quân sự của Nga vào sườn phía Đông của NATO, thử thách sức mạnh của Điều 5 trong thỏa thuận phòng thủ tập thể của Liên minh Bắc Đại Tây Dương. Thứ trưởng Bộ Quốc phòng kiêm Chủ tịch Quỹ Bảo vệ Tổ quốc Anna Tsivileva là đồng tác giả dự luật trên.
Một số quan chức phương Tây cảnh báo ông Putin có thể sẽ ra lệnh tấn công một quốc gia châu Âu khác trong vài năm tới, khi uy tín của Tổng thống Nga phần lớn dựa trên sự khẳng định không ngừng của Điện Kremlin rằng ông đang bảo vệ nước Nga khỏi các thế lực thù địch tìm cách nô dịch người dân và cướp bóc tài nguyên khổng lồ của họ.
Dự luật của Nga đã nhận được sự ủng hộ ngay sau khi người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov ám chỉ Nga sẵn sàng chấm dứt giai đoạn giao tranh của chiến dịch đặc biệt tại Ukraine nếu chiếm hoàn toàn phần còn lại của Donbass. Lực lượng vũ trang Ukraine hiện vẫn kiểm soát khoảng 20% khu vực này.
Ông Peskov không hề nhắc đến các khu vực Kherson và Zaporizhia của Ukraine, những vùng mà theo ông Putin đã được sáp nhập vào Nga và nơi giao tranh vẫn đang diễn ra từ năm 2022.
Một số nhà phân tích cảnh báo Nga có thể phát động một chiến dịch quân sự ở Estonia với lý do bảo vệ cộng đồng người Nga đông đảo tại quốc gia Baltic này. Estonia, một thành viên NATO từ năm 2004, giành được độc lập từ Nga ngay khi Liên Xô sụp đổ.
Là một cựu sĩ quan KGB, ông Putin luôn tìm cách thiết lập cơ sở pháp lý cho các hành động của mình, ít nhất là trong phạm vi nước Nga. Năm 2014, ông đã yêu cầu và nhận được sự cho phép từ Quốc hội để gửi quân đến Ukraine. Ngay sau đó, tiếp tục phát động các chiến dịch quân sự ở Crimea và phía Đông nước này.
Năm 2020, sau lời kêu gọi của Valentina Tereshkova - một nữ nghị sĩ Nga và cựu phi hành gia Liên Xô, ông đã ra lệnh tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý toàn quốc về các sửa đổi hiến pháp cho phép bản thân tiếp tục nắm quyền ít nhất đến năm 2036.
Dự luật này cũng có thể nhằm mục đích ngăn chặn việc tịch thu các tàu thuộc cái gọi là "Hạm đội bóng tối". Các nước châu Âu đã tăng cường nỗ lực tịch thu đội tàu chở dầu cũ kỹ mà Nga sử dụng để né tránh các lệnh trừng phạt đối với xuất khẩu dầu mỏ.
"Dường như mục đích của văn kiện này không phải trao thêm quyền lực cho Putin (ông đã có rất nhiều rồi), mà là để cảnh báo các quốc gia không thân thiện bằng hành động tiềm tàng của các cơ quan tình báo và Quân đội Nga", nhà báo đối lập Nga Farida Rustamova cho biết.
Ngày diễn ra phiên thảo luận lần thứ hai và thứ ba của dự luật vẫn chưa được ấn định. Nhưng mới đây Estonia gần đây đã từ bỏ kế hoạch bắt giữ các tàu chở dầu thuộc "Hạm đội bóng tối" của Nga vì lo ngại bị trả đũa. "Nguy cơ leo thang quân sự là quá cao" - Tư lệnh Hải quân Estonia Ivo Värk nói với Reuters.
