Đổi mới giờ Văn từ khát vọng không để học trò vùng khó tụt lại
Là một trong 100 nhà giáo trẻ tiêu biểu cấp Trung ương năm 2026 do Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh công bố, cô giáo Nguyễn Ngọc Anh (SN 1992), Bí thư Chi đoàn giáo viên, Chủ tịch Hội Liên hiệp Thanh niên Trường THPT Kim Xuyên, xã Hồng Sơn là đại diện duy nhất của tỉnh Tuyên Quang được tuyên dương.
Danh hiệu đến với cô ngay trước thềm Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, trở thành dấu mốc đáng nhớ trong hành trình gắn bó với nghề.
Về công tác tại Trường THPT Kim Xuyên, điều khiến nữ giáo viên trăn trở là làm thế nào để mỗi giờ học Ngữ văn thực sự cuốn hút, khơi dậy niềm yêu thích học tập ở học sinh, nhất là những em có hoàn cảnh gia đình còn nhiều khó khăn.
Theo cô, xã hội đang biến chuyển mạnh mẽ, yêu cầu của thời đại không cho phép người thầy và học sinh đứng ngoài quá trình chuyển đổi số. Muốn đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục, trước hết người giáo viên phải chủ động thay đổi, tự học và làm mới phương pháp giảng dạy.
“Điều khiến tôi trăn trở hơn cả là học sinh ở vùng khó không thể vì điều kiện còn hạn chế mà mất đi cơ hội tiếp cận với những thành tựu của thời đại. Nếu các em không được trang bị năng lực công nghệ và tư duy số từ hôm nay thì sẽ gặp nhiều bất lợi khi bước vào tương lai. Vì vậy, tôi luôn nghĩ cô trò phải cùng nhau vượt qua khó khăn, từng bước đưa công nghệ vào dạy học, để học sinh Kim Xuyên có cơ hội phát triển bình đẳng và tự tin hơn”, cô Ngọc Anh bày tỏ.
Từ suy nghĩ ấy, cô mạnh dạn nghiên cứu, ứng dụng công nghệ và AI trong giảng dạy. Sáng kiến “Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong đổi mới dạy học và kiểm tra đánh giá môn Ngữ văn ở các trường THPT trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang” của cô được Sở GD&ĐT công nhận có phạm vi ảnh hưởng trong toàn ngành. Cô cũng đạt giải Nhì cuộc thi Thiết bị dạy học số cấp tỉnh.
Quá trình triển khai sáng kiến không ít trở ngại. Nhà trường còn thiếu thốn thiết bị, trong khi phần lớn học sinh xuất thân từ những gia đình thuần nông, chưa có nhiều điều kiện tiếp cận công nghệ số. Thời gian đầu, cô gần như phải hướng dẫn học trò từ những thao tác cơ bản nhất, từng bước hình thành kỹ năng sử dụng công nghệ phục vụ học tập.
Với môn Ngữ văn, việc ứng dụng AI càng đòi hỏi sự thận trọng. Công nghệ có thể hỗ trợ tìm kiếm thông tin, mở rộng tư liệu, gợi mở ý tưởng nhưng không thể thay thế cảm xúc, tư duy và khả năng sáng tạo của người học.
Một trong những cách làm được cô Ngọc Anh triển khai là tổ chức hoạt động tranh biện trong các tiết Nói và nghe theo hình thức Trường Teen. Học sinh được giao chủ đề, sử dụng AI để tìm kiếm dữ liệu, chuẩn bị luận cứ cho phần tranh biện của đội mình. Tuy nhiên, các em không chỉ tranh luận về nội dung mà còn phải phản biện chính nguồn dữ liệu của đối phương về tính xác thực và độ tin cậy.
Trong tiêu chí đánh giá dành cho người nghe, cô đưa thêm nội dung đánh giá chất lượng dữ liệu mà các đội sử dụng. Qua đó, học sinh hình thành thói quen kiểm chứng thông tin, đánh giá nguồn tư liệu và phản biện cả những nội dung do AI cung cấp.
“Tôi muốn các em hiểu rằng AI có thể hỗ trợ tìm kiếm và mở rộng tri thức, nhưng tư duy, khả năng thẩm định và quyết định cuối cùng luôn phải thuộc về con người”, cô Ngọc Anh nhấn mạnh.
Không chỉ đổi mới phương pháp, cô còn dành nhiều tâm huyết cho công tác bồi dưỡng học sinh giỏi. Tại kỳ thi chọn học sinh giỏi cấp tỉnh năm học 2025 - 2026, đội tuyển Ngữ văn lớp 11 do cô phụ trách đạt 1 giải Nhất và 2 giải Ba.
Để có được kết quả ấy, cô không chỉ chú trọng trang bị kiến thức mà còn kiên trì khơi dậy sự tự tin, giúp học sinh vượt qua mặc cảm về điều kiện học tập. Có những giai đoạn nhà trường thiếu phòng học, cô trò phải tranh thủ ôn luyện vào ca tối đến 8 - 9 giờ. Thậm chí thời gian gần thi, hàng tháng trời, cô đón học sinh về nhà mình để cùng học tập, ôn luyện.
Truyền cảm hứng từ những việc làm bình dị
Không chỉ ghi dấu ấn trong chuyên môn, Nguyễn Ngọc Anh còn là cán bộ Đoàn năng động, nhiệt tình. Trên cương vị Bí thư Chi đoàn giáo viên, Chủ tịch Hội Liên hiệp Thanh niên nhà trường, cô tích cực tổ chức nhiều hoạt động tình nguyện thiết thực như “Tiếp sức mùa thi”, “Chăn ấm mùa đông”, thăm hỏi gia đình chính sách và tư vấn hướng nghiệp cho học sinh cuối cấp.
Với cô, mỗi hoạt động đều là một cơ hội để giáo dục học sinh về tinh thần sẻ chia, trách nhiệm với cộng đồng. Đặc biệt, công tác hướng nghiệp không đơn thuần là cung cấp thông tin về ngành nghề mà còn giúp các em có thêm niềm tin, lựa chọn con đường phù hợp với năng lực và hoàn cảnh gia đình.
Một câu chuyện khiến cô nhớ mãi là trường hợp học sinh lớp chủ nhiệm cũ có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn nhưng luôn quyết tâm thi đỗ đại học để thay đổi tương lai. Sau khi được thầy cô tư vấn, định hướng, em đã trúng tuyển vào đúng ngôi trường mơ ước. Tuy nhiên, sau một năm học, vì điều kiện kinh tế, em buộc phải tạm bảo lưu kết quả để đi làm, tích lũy tiền cho năm học tiếp theo.
Câu chuyện ấy khiến nữ giáo viên thực sự xúc động. Cô nhận ra phía sau mỗi học sinh là những hoàn cảnh, ước mơ và nỗ lực lớn lao mà đôi khi người thầy không thể nhìn thấy hết.
“Tôi hiểu rằng công việc của mình không chỉ là truyền đạt kiến thức mà còn phải đồng hành, định hướng và tiếp thêm niềm tin để các em có thể thay đổi cuộc đời mình”, cô Ngọc Anh chia sẻ.
Đảm nhận nhiều nhiệm vụ cùng lúc, từ giảng dạy, bồi dưỡng học sinh giỏi đến công tác Đoàn, Hội, nữ giáo viên luôn cố gắng sắp xếp công việc khoa học, xác định rõ trách nhiệm trong từng vai trò. Cô cũng cho rằng việc chủ động ứng dụng công nghệ, đổi mới phương pháp làm việc giúp tiết kiệm thời gian, nâng cao hiệu quả công việc.
Đặc biệt, sự đồng hành của gia đình, đồng nghiệp và sự quan tâm, tạo điều kiện của Ban Giám hiệu nhà trường là nguồn động viên quan trọng để cô yên tâm cống hiến.
“Cô không chỉ tận tâm, sáng tạo trên bục giảng, bền bỉ trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi mà còn đa tài, năng động, có thể tỏa sáng trên nhiều lĩnh vực: từ văn nghệ, dẫn chương trình đến các hoạt động Đoàn và thiện nguyện. Ở bất cứ nhiệm vụ nào, cô cũng luôn tiên phong, sẵn sàng dấn thân, không ngại thử thách, dám nghĩ, dám làm và làm bằng tất cả đam mê, trách nhiệm”, ông Nguyễn Quang Trung, Hiệu trưởng Trường THPT Kim Xuyên cho biết.
