Những tuyên bố mâu thuẫn
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã hứa sẽ "nghiêm túc" với Cuba trong nhiều tháng qua. Trên thực tế, Nhà Trắng cho đến nay chỉ giới hạn mình ở việc phong tỏa kinh tế, trong khi việc sử dụng vũ lực lại thường xuyên được thảo luận.
Theo tổng thống Mỹ, Cuba là đối tượng tiếp theo sau Iran. Các nguồn tin của USA Today cho biết Lầu Năm Góc đang xây dựng một kế hoạch tấn công. Nhưng trước khi kế hoạch này có thể được thực hiện, cần phải có một quyết định chính trị.
Ông Trump khó có thể sẵn sàng chiến đấu trên hai mặt trận cùng một lúc. Do đó, cho đến khi tình hình ở Trung Đông trở nên rõ ràng hơn, không ai mong đợi sự gây hấn của Mỹ. Hơn nữa, vẫn còn hy vọng về một giải pháp ngoại giao.
Dù sao đi nữa, hồi tháng 3/2026, chính tờ USA Today cũng đã đưa tin về một "thỏa thuận kinh tế lịch sử" có thể giúp tránh can thiệp quân sự và chấm dứt lệnh phong tỏa năng lượng đối với quốc đảo này.
Mặc dù vậy, nguồn tin này không cung cấp một bức tranh toàn cảnh: Bối cảnh tổng thể vô cùng mâu thuẫn.
Tuy nhiên, giới chuyên gia cho rằng ông Trump có khả năng hứa hẹn với Cuba sự thịnh vượng và hợp tác cùng có lợi, rồi vài tuần sau lại đe dọa sáp nhập nước này dưới hình thức này hay hình thức khác.
Và giữa hai lời hứa đó, ông ấy có thể sẽ tuyên bố: "Tôi có thể giải phóng hòn đảo hoặc kiểm soát nó bằng vũ lực, tôi có thể làm bất cứ điều gì tôi muốn".
Điều đặc biệt, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio có gốc gác Cuba. Ông là người tích cực phản đối chính quyền hiện tại ở Cuba, nhưng đã bày tỏ sự lưỡng lự trong việc lật đổ chính quyền này.
Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance cũng bị nghi ngờ là có thiện cảm với giới cầm quyền Cuba. Bởi hồi tháng 2/2026, ông đã hạ thấp tầm quan trọng của vụ việc lính biên phòng Cuba bắn vào một chiếc thuyền của Mỹ, mặc dù đó là một cái cớ gây chiến rất thuận lợi.
Lời lẽ khoa trương
Bình luận về những lời đe dọa từ phía Mỹ, Chủ tịch Cuba Miguel Diaz-Canel nhắc lại không ai muốn chiến tranh, và Cuba sẵn sàng đối thoại. Nhưng trong trường hợp bị tấn công, người dân Cuba sẽ kháng cự.
"Chúng tôi sẽ tự vệ. Nếu phải chết để bảo vệ đất nước, chúng tôi sẽ chấp nhận hy sinh", ông khẳng định đồng thời không quên cảnh báo về những rủi ro đối với toàn bộ khu vực.
Hiện không có sự phản đối gay gắt nào đối với vấn đề Cuba tại Mỹ. Điều này có lẽ là do những tuyên bố đơn phương về chủ quyền lịch sử của Mỹ đối với quốc đảo: Mỹ đã mơ về Cuba trong nhiều thập kỷ, kể từ năm 1959.
Đồng thời, ý tưởng này vốn phổ biến trong giới chính trị gia lại bị công chúng coi là chuyện tầm phào: Có lẽ chỉ là điều họ sẽ bàn luận rồi quên đi.
Tất nhiên, theo một cuộc thăm dò của CNN được công bố vào tháng 4, đại đa số người Mỹ (64%) không tán thành chính sách đối ngoại hiện tại của Mỹ. Tuy nhiên, điều này chủ yếu áp dụng cho chiến dịch chống Iran.
Giới chuyên gia đang thận trọng với các kế hoạch quân sự của Lầu Năm Góc. Brian Fonseca, Giám đốc Viện Chính sách Công có trụ sở tại Florida và là chuyên gia về Cuba, nhận xét: "Hiện tại, đó chỉ là lời nói suông".
Theo ông, Mỹ vẫn chưa quyết định được một chiến lược thực sự. Ông tin rằng chiến thắng quân sự là điều chắc chắn. Tuy nhiên, người Mỹ sau đó sẽ phải đối mặt với một thách thức lớn: Tái cấu trúc chính trị - xã hội của chế độ.
Thân Mỹ
Ngược lại, các chuyên gia Nga đặt ra nhiều khả năng diễn biến khác nhau. Đặc biệt, nhà sử học quân sự Yuri Knutov nhấn mạnh khả năng khôi phục một chế độ thân Mỹ ở Cuba là khá cao.
Điều này có thể được chuẩn bị trước bằng một chiến dịch quân sự được thiết kế dựa trên kinh nghiệm từ Trung Đông.
"Đây là một cuộc phong tỏa tăng cường và các cuộc tấn công vào các cơ sở và căn cứ quân sự. Không có cuộc tấn công đổ bộ đường không, chỉ có việc vô hiệu hóa hệ thống phòng không và phòng thủ tên lửa, một chiến lược tương tự như ở Iran.
Nhưng vì ngành năng lượng của Cuba gần như không hoạt động, Mỹ đang hy vọng vào các cuộc biểu tình đường phố quy mô lớn. Và trong điều kiện này, Mỹ sẽ đề xuất thay đổi chế độ. Nói cách khác, họ muốn thắng mà không phải chịu tổn thất.
Do đó, các cuộc chuẩn bị đang được tiến hành, trong đó có cả kịch bản sử dụng hải quân, không quân và vũ khí chính xác. Nhưng tôi nhắc lại, một cuộc tấn công đổ bộ đường không sẽ không đạt được gì cả", ông nhấn mạnh.
Về mặt chính trị, Mỹ có lẽ đang trông cậy vào cộng đồng người Cuba tại Mỹ.
"Nhiều người di cư và con cháu của họ chắc chắn sẽ rất vui mừng được trở về để tái cấu trúc đất nước.
Theo tôi, kịch bản này có vẻ thực tế nhất, bởi vì thế hệ cách mạng lớn tuổi hoặc đã qua đời hoặc đã rất già. Và đối với giới trẻ, lý tưởng của thế hệ trước không còn nhiều ý nghĩa", nhà sử học kết luận.
Chuyên gia quân sự Nga Vasily Dandykin tin rằng người Mỹ vẫn sẽ phải đối mặt với sự kháng cự mạnh mẽ.
"Mặc dù giới trẻ nói khác, Cuba vẫn là Cuba. Ở đó có những nơi ẩn náu, và họ có kinh nghiệm dày dặn trong chiến tranh du kích. Tất nhiên, đó không phải là Iran. Nhưng một chiến dịch quân sự ở đó cũng sẽ không dễ dàng đối với Mỹ", học giả Dandykin nói.
Một trong những thách thức chính mà quốc đảo Cuba đang phải đối mặt hiện nay tất nhiên là sự suy yếu toàn diện do lệnh cấm vận năng lượng gây ra. Bởi nhu cầu năng lượng của một đất nước không thể được đáp ứng đủ chỉ bằng viện trợ nhân đạo từ một số quốc gia thân thiện riêng lẻ.
