Theo tài liệu được công bố bởi Văn phòng Chương trình Phòng chống tác hại của thuốc lá (Bộ Y tế), những người hút thuốc lá thường bài tiết nhiều đờm hơn những người không hút thuốc mà khả năng đưa đờm ra khỏi đường hô hấp lại kém hơn. Điều này do hệ thống lông chuyển ở người hút thuốc bị liệt thậm chí bị phá hủy.
Khói thuốc cũng làm thay đổi cấu trúc các tuyến tiết nhầy và do vậy thành phần của chất nhầy cũng bị thay đổi. Đôi khi các tuyến nhầy bị tắc lại làm giảm khả năng bài tiết đờm. Hậu quả cuối cùng là chất nhầy ở những người hút thuốc bị nhiễm bởi các chất độc hại và bị giữ lại nhiều trong tổ chức phổi, cản trở sự lưu thông trao đổi khí.
Các bệnh hô hấp cấp tính
Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng, hút thuốc lá làm tăng số lần mắc bệnh và làm tình trạng nhiễm khuẩn nặng hơn. Nguy cơ mắc các bệnh hô hấp cấp tính ở người khỏe mạnh hút thuốc cao hơn người khỏe mamnhj không hút thuốc từ 1,5 đến 7 lần. So với nhóm không hút thuốc, tỷ lệ chất do lao hô hấp ở nhóm hút thuốc lá cao hơn 3 đến 5 lần.
Các bệnh hô hấp mãn tính
So với người không hút thuốc, người hút thuốc lá có tỷ lệ mắc chứng thở khò khè cao gấp 2 lần và mắc chứng ho mãn tính và có đờm gấp 11,5 lần. Có đến 90% người mắc bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính là người nghiện thuốc lá.
Bàn về mối liên hệ giữa hút thuốc lá và các bệnh hô hấp, báo cáo của Tổng Cục trưởng phụ trách các vấn đề y tế công cộng - Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Mỹ - Rockville, MD cho thấy:
Hút thuốc lá được cho là nguyên nhân gây ra “bệnh viêm phế quản mạn tính”, một thuật ngữ được sử dụng thời điểm đó còn ngày nay gọi là bệnh phổi tắc nghẹn mạn tính (COPD). Bởi vì khói thuốc được hít vào phổi, thành phần của nó được tích tụ lại và hấp thu vào phổi, và từ lâu được cho là gây ra tác hại đối với hệ thống hô hấp, gây ra các bệnh ác tính và lành tính, làm trầm trọng hơn các bệnh phổi mạn tính và tăng gia tăng nguy cơ nhiễm trùng hô hấp.
Tổng quan tài liệu khoa học cũng cho thấy rõ mối liên quan chặt chẽ tới nhiều bệnh của đường hô hấp tương tự như bằng chứng củng cố sự hợp lý về mặt sinh học đó là hút thuốc chính là nguyên nhân của mối liên quan này. Báo cáo này đã đánh giá lại bằng chứng cập nhật về COPD. Tỷ lệ tử vong do COPD tiếp tục tăng và hút thuốc lá vẫn là nguyên nhân của hầu hết các trường hợp bệnh.
Đối với ung thư phổi, so sánh phát hiện của hai nghiên cứu do Hội Chữ thập đỏ Mỹ tiến hành với các nghiên cứu gần đây trong giai đoạn 2000–2010 cho thấy nguy cơ mắc COPD đang gia tăng, đặc biệt là ở phụ nữ. Các nghiên cứu gần đây cho thấy nguy cơ mắc COPD ở phụ nữ đã tăng mạnh, mức 22,4 so với những người chưa bao giờ hút thuốc và tương đương với nam giới.
Đối với bệnh hen phế quản, một loại bệnh phổi tắc nghẽn khác, bằng chứng tìm thấy được cho là đủ để quy kết rằng hút thuốc lá làm bệnh hen phế quản trầm trọng hơn ở người trưởng thành hút thuốc. Lợi ích của việc thực thi chính sách môi trường không khói thuốc đã được chứng minh ở nhóm người lao động mắc chứng hen phế quản. Bằng chứng cân nhắc trong báo cáo này cũng cho thấy tỷ lệ nhập viện do các bệnh hô hấp giảm xuống sau khi triển khai chính sách môi trường không khói thuốc.
Bệnh lao từng là nguyên nhân tử vong hàng đầu ở Mỹ. Ngày nay, bệnh này tuy không còn phổ biến ở Mỹ nhưng vẫn còn rất phổi biến ở nhiều nước khác trên thế giới. Bằng chứng trong thập kỷ qua là đủ để đi đến kết luận rằng hút thuốc lá làm gia tăng nguy cơ mắc lao và tử vong do lao.
