‘Gỡ nút thắt’ nguồn nhân lực để duy trì tăng trưởng kinh tế hai con số

Nâng cao chất lượng đào tạo nghề gắn với nhu cầu doanh nghiệp

Hưng Yên đang bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu trở thành cực tăng trưởng công nghiệp, dịch vụ của khu vực. Hàng loạt dự án sản xuất quy mô lớn được triển khai tại các khu công nghiệp, khu kinh tế đã mở ra cơ hội lớn về thu hút đầu tư, chuyển dịch cơ cấu kinh tế và tạo việc làm cho người lao động.

Tuy nhiên, đi cùng với tốc độ phát triển nhanh là áp lực ngày càng lớn về nguồn nhân lực. Đặc biệt, nhân lực chất lượng cao nhằm hiện thực hóa mục tiêu duy trì tăng trưởng kinh tế hai con số trong thời gian tới.

Dù sở hữu lực lượng lao động khá dồi dào với khoảng 1,7 triệu người từ 15 tuổi trở lên tham gia lực lượng lao động, chiếm 48,6% dân số. Song chất lượng lao động vẫn được xem là một trong những điểm nghẽn cần sớm tháo gỡ.

Cụ thể, theo thống kê, tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ mới đạt 30,25%; lao động có kỹ năng số cơ bản chỉ khoảng 20%. Nhiều lao động còn thiếu kỹ năng ngoại ngữ, kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm, khả năng thích ứng với môi trường sản xuất hiện đại.

Bên cạnh đó, công tác đào tạo nghề cũng gặp nhiều trở ngại. Năm 2025, tổng số tuyển sinh, đào tạo trình độ sơ cấp trở lên tại các cơ sở GDNN đạt 11.591 người, chỉ bằng 42,3% tổng quy mô đăng ký đào tạo được cấp phép.

Công tác phân luồng học sinh gắn với định hướng nghề nghiệp chưa thực sự hiệu quả. Tỷ lệ học sinh tốt nghiệp THPT lựa chọn học cao đẳng, trung cấp chỉ đạt từ 13 - 14%, thấp hơn mức bình quân của vùng Đồng bằng sông Hồng khoảng 18 - 20%.

Để giải quyết bài toán nhân lực, những năm gần đây Hưng Yên đã tập trung đổi mới hệ thống GDNN theo hướng gắn với nhu cầu của thị trường lao động.

Toàn tỉnh hiện có 48 cơ sở GDNN, gồm 34 cơ sở công lập và 14 cơ sở tư thục. Trong đó có 14 trường cao đẳng, 10 trường trung cấp, 18 trung tâm GDNN – GDTX và 6 GDNN.

Các cơ sở GDNN đã chủ động xây dựng, tiếp nhận và áp dụng chương trình đào tạo đối với 104 nghề trình độ cao đẳng, trung cấp cùng hơn 50 nghề trình độ sơ cấp được cấp phép đào tạo trên địa bàn tỉnh.

Đáng chú ý, nhiều cơ sở đã chuyển mạnh từ đào tạo theo khả năng của nhà trường sang đào tạo theo nhu cầu của doanh nghiệp. Sự liên kết được thực hiện xuyên suốt từ xây dựng chương trình, tuyển sinh, tổ chức đào tạo đến đánh giá kết quả học tập và giải quyết việc làm sau tốt nghiệp.

Một số ngành nghề trọng điểm như điện - điện tử, công nghệ ô tô, công nghệ may đã được công nhận đạt chuẩn quốc gia hoặc chuẩn khu vực ASEAN.

Phương pháp đào tạo cũng liên tục được đổi mới theo hướng tăng cường thực hành, ứng dụng công nghệ số, mô phỏng môi trường làm việc thực tế, phát huy tính chủ động và sáng tạo của người học. Nhiều cơ sở từng bước triển khai mô hình học nghề thông minh, giúp học viên tiếp cận sớm với công nghệ mới.

Cùng với đó, công tác đánh giá kết quả học tập được đổi mới từ đánh giá từng môn học sang đánh giá tích hợp kiến thức và kỹ năng, kết hợp đánh giá tại doanh nghiệp, cơ sở sản xuất.

Nhờ đó, chất lượng đào tạo nghề từng bước được nâng lên. Năm 2025, tỷ lệ người học được công nhận tốt nghiệp đạt 99,6% ở trình độ cao đẳng, 98,8% ở trình độ trung cấp và 100% ở trình độ sơ cấp.

Hiệu quả đào tạo được thể hiện rõ qua tỷ lệ người học có việc làm sau tốt nghiệp đạt trên 92%; riêng hệ cao đẳng đạt tới 99%. Hiện công nhân kỹ thuật bậc cao chiếm khoảng 12% tổng lao động trong ngành công nghiệp của tỉnh.

Đồng bộ giải pháp đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao

Trước yêu cầu phát triển mới, UBND tỉnh đang xây dựng Đề án đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả hệ thống giáo dục, đào tạo đáp ứng yêu cầu phát triển của tỉnh Hưng Yên giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Trong đó, đổi mới GDNN là một trong những nhiệm vụ trọng tâm.

Theo đó, tỉnh sẽ rà soát, đánh giá toàn diện năng lực của các cơ sở GDNN; đẩy mạnh quyền tự chủ đối với các đơn vị công lập; đồng thời phân loại các cơ sở để có lộ trình đầu tư hoặc sắp xếp phù hợp.

Theo định hướng, tỉnh sẽ tập trung nguồn lực cho các cơ sở có năng lực tốt, đồng thời kiên quyết sắp xếp, sáp nhập hoặc giải thể các đơn vị hoạt động kém hiệu quả, trùng lặp ngành nghề đào tạo.

Dự kiến sau khi thực hiện sắp xếp, hợp nhất, mạng lưới GDNN của tỉnh còn 44 cơ sở, gồm 30 cơ sở công lập và 14 cơ sở tư thục; trong đó có 11 trường cao đẳng, 9 trường trung cấp, 18 trung tâm GDNN - GDTX và 6 trung tâm giáo dục nghề nghiệp.

Tỉnh cũng định hướng ưu tiên đào tạo các ngành nghề mũi nhọn như công nghệ thông tin, điện - điện tử, tự động hóa, cơ khí, logistics và công nghiệp phụ trợ. Đồng thời chú trọng các lĩnh vực y tế, dược, vật liệu xây dựng, nông nghiệp sạch, thủy sản và các sản phẩm làng nghề truyền thống gắn với phát triển kinh tế nông thôn.

Song song với việc sắp xếp hệ thống cơ sở GDNN, chương trình đào tạo sẽ tiếp tục được đổi mới theo hướng tăng thời lượng thực hành, cập nhật công nghệ mới, đẩy mạnh chuyển đổi số và đào tạo kỹ năng nghề sát với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp.

Đặc biệt, tỉnh xác định tăng cường gắn kết giữa GDNN với doanh nghiệp và thị trường lao động là giải pháp then chốt. Các doanh nghiệp được khuyến khích tham gia sâu hơn vào quá trình đào tạo, từ tuyển sinh, xây dựng chương trình đến tiếp nhận người học thực tập và tuyển dụng sau tốt nghiệp.

Mô hình hợp tác công - tư, đào tạo kép, đào tạo tại doanh nghiệp, tài trợ trang thiết bị, học liệu và cơ sở vật chất cũng sẽ được mở rộng nhằm huy động nguồn lực xã hội tham gia phát triển GDNN.

Với những giải pháp đồng bộ từ quy hoạch mạng lưới đào tạo, đổi mới chương trình, nâng cao chất lượng GDNN đến tăng cường liên kết với doanh nghiệp, Hưng Yên đang từng bước gỡ nút thắt về nhân lực.

Đây được xem là nền tảng quan trọng để địa phương đáp ứng nhu cầu lao động trong giai đoạn mới, đồng thời tạo động lực cho mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững trong những năm tới.