Đưa STEM vào thực tiễn dạy học
Tại Trường Tiểu học Hương Sơn, xã Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên, tiết học STEM với chủ đề “Máy phát điện gió” mang đến cho học sinh những trải nghiệm học tập trực quan, sinh động. Không chỉ tiếp nhận kiến thức qua sách vở, các em còn được giáo viên hướng dẫn tìm hiểu về gió, năng lượng gió, nguyên lý hoạt động của máy phát điện gió và những yêu cầu cần thiết để thiết kế mô hình.
Từ những kiến thức ban đầu, học sinh từng bước vận dụng điều đã học vào quá trình xây dựng mô hình, qua đó hiểu rõ hơn mối liên hệ giữa kiến thức khoa học với những ứng dụng trong đời sống. Tiết học tạo cơ hội để các em chủ động quan sát, trao đổi, thực hành và tìm cách giải quyết những vấn đề đặt ra trong quá trình học tập.
Điểm đáng chú ý của giáo dục STEM là sự kết nối giữa khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học trong cùng một hoạt động học tập. Thay vì chỉ ghi nhớ kiến thức, học sinh được khuyến khích đặt câu hỏi, đưa ra ý tưởng, thử nghiệm và điều chỉnh sản phẩm. Quá trình đó góp phần hình thành tư duy logic, khả năng hợp tác và tinh thần chủ động trong khám phá tri thức.
Đối với giáo viên, việc tổ chức các tiết học STEM cũng là cơ hội để nâng cao năng lực chuyên môn, làm quen với phương pháp dạy học mới và khai thác hiệu quả các bộ thiết bị thực hành. Qua từng hoạt động, giáo viên có điều kiện đánh giá mức độ tiếp thu của học sinh, từ đó điều chỉnh cách hướng dẫn phù hợp với năng lực và đặc điểm lứa tuổi.
Thầy giáo Triệu Lâm Tùng, Trường Tiểu học Hương Sơn, chia sẻ: Trong quá trình giảng dạy, ngoài việc được tập huấn từ nhà xuất bản và nhà cung cấp thiết bị giáo dục, giáo viên còn phải chủ động tìm hiểu thêm kiến thức từ internet. Điều này cho thấy, để tổ chức hiệu quả các tiết học STEM, mỗi giáo viên cần không ngừng học hỏi, cập nhật kiến thức và nâng cao kỹ năng vận dụng vào thực tế giảng dạy.
Với học sinh, những trải nghiệm trực tiếp giúp bài học trở nên gần gũi, dễ hiểu và tạo hứng thú học tập. Em Nguyễn Minh Thư, học sinh lớp 4A3, Trường Tiểu học Hương Sơn chia sẻ: Tiết học giúp em khám phá được nhiều điều mới mẻ và bổ ích.
Chú trọng đội ngũ và cơ sở vật chất
Xác định đội ngũ giáo viên là nhân tố quan trọng quyết định chất lượng giáo dục STEM, ngành Giáo dục và Đào tạo tỉnh Thái Nguyên đã chủ động triển khai các hoạt động đào tạo, tập huấn nhằm nâng cao trình độ và năng lực tổ chức dạy học cho cán bộ quản lý, giáo viên.
Cùng với bồi dưỡng chuyên môn, ngành giáo dục phối hợp với các đơn vị, doanh nghiệp chuẩn bị hạ tầng công nghệ, từng bước hoàn thiện điều kiện phục vụ dạy học STEM tại các nhà trường. Việc đầu tư thiết bị và không gian thực hành tạo điều kiện để giáo viên triển khai các hoạt động trải nghiệm, giúp học sinh tiếp cận kiến thức theo hướng trực quan, thực hành và vận dụng.
Đến nay, toàn tỉnh Thái Nguyên có 51 trường tiểu học được lựa chọn làm điểm giáo dục STEM; một số trường đã được đầu tư phòng học STEM. Đây là cơ sở để các nhà trường từng bước đưa hoạt động giáo dục STEM vào nền nếp, đồng thời khai thác hiệu quả nguồn lực đầu tư.
Tuy nhiên, để giáo dục STEM phát huy hiệu quả bền vững, cơ sở vật chất cần đi đôi với năng lực tổ chức dạy học của đội ngũ giáo viên. Thiết bị hiện đại chỉ thực sự phát huy giá trị khi được sử dụng phù hợp với mục tiêu bài học, điều kiện thực tế và khả năng tiếp nhận của học sinh. Vì vậy, việc bồi dưỡng kỹ năng vận hành thiết bị, thiết kế hoạt động thực hành và xây dựng chủ đề STEM phù hợp tiếp tục là yêu cầu cần được quan tâm.
Trong lộ trình phát triển giáo dục STEM ở bậc tiểu học, Thái Nguyên phấn đấu mỗi xã, phường có ít nhất một trường triển khai mô hình phòng học STEM. Mục tiêu này thể hiện định hướng mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục STEM, từng bước thu hẹp khoảng cách về điều kiện học tập giữa các nhà trường.
Để hiện thực hóa định hướng trên, tỉnh cần tiếp tục huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực đầu tư, đồng thời gắn việc xây dựng cơ sở vật chất với kế hoạch bồi dưỡng đội ngũ và tổ chức hoạt động giáo dục. Bên cạnh đó, việc chia sẻ kinh nghiệm giữa các trường đã triển khai mô hình điểm sẽ góp phần lan tỏa cách làm hiệu quả, hỗ trợ những đơn vị đang từng bước tiếp cận phương pháp dạy học mới.
Giáo dục STEM không chỉ hướng tới trang bị kiến thức khoa học, công nghệ mà còn góp phần hình thành những năng lực cần thiết cho học sinh trong bối cảnh chuyển đổi số. Thông qua các hoạt động thực hành, trải nghiệm và giải quyết vấn đề, học sinh được rèn luyện tư duy phản biện, khả năng sáng tạo, tinh thần hợp tác và năng lực vận dụng kiến thức vào cuộc sống.
Với sự chủ động trong định hướng, chú trọng phát triển đội ngũ và từng bước đầu tư cơ sở vật chất, Thái Nguyên đang tạo nền tảng để giáo dục STEM đi vào chiều sâu ở bậc tiểu học. Đây không chỉ là đổi mới phương pháp dạy học mà còn là bước chuẩn bị quan trọng nhằm phát triển phẩm chất, năng lực người học, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong giáo dục.
