Kiểm tra bằng đề chung tạo động lực nâng cao chất lượng giáo dục

GD&TĐ - Kiểm tra bằng đề chung được kỳ vọng tạo mặt bằng đánh giá khách quan, thúc đẩy đổi mới dạy học và nâng cao chất lượng giáo dục thực chất.

Hà Tĩnh tập huấn việc ra đề thi chung.
Hà Tĩnh tập huấn việc ra đề thi chung.

Mới đây, Thông tư 89/2026/TT-BGDĐT do Bộ GD&ĐT ban hành, quy định về tổ chức kiểm tra, đánh giá định kỳ bằng đề chung của Sở GD&ĐT đối với một số môn học đánh giá bằng điểm số ở lớp 5, lớp 9 và lớp 12, nhận được sự quan tâm của đông đảo cán bộ quản lý, giáo viên, phụ huynh và học sinh.

Theo quy định, học sinh lớp 5 thực hiện kiểm tra vào cuối học kỳ I và cuối năm học; học sinh lớp 9 và lớp 12 kiểm tra vào cuối học kỳ I và cuối học kỳ II. Đề kiểm tra do Sở GD&ĐT chủ trì xây dựng, thẩm định và cung cấp đối với các môn học được lựa chọn.

Chủ trương này được kỳ vọng góp phần tăng cường tính thống nhất, khách quan trong kiểm tra, đánh giá, đồng thời tạo thêm động lực để các nhà trường nhìn nhận đúng thực chất chất lượng dạy và học.

Tạo mặt bằng đánh giá khách quan, thúc đẩy đổi mới dạy học

Việc tổ chức kiểm tra, đánh giá bằng đề chung không đơn thuần là thay đổi hình thức kiểm tra mà còn tác động trực tiếp đến hoạt động chuyên môn tại các nhà trường. Khi học sinh ở nhiều cơ sở giáo dục cùng thực hiện một đề kiểm tra, kết quả sẽ cung cấp thêm căn cứ để đối chiếu, nhận diện chất lượng dạy học, hạn chế sự chênh lệch trong yêu cầu đánh giá giữa các đơn vị.

Từ đó, giáo viên và học sinh có thêm cơ sở nhìn nhận những mặt đã đạt được cũng như những hạn chế cần khắc phục. Giáo viên phải chú trọng hơn đến việc phát triển phẩm chất, năng lực, khả năng vận dụng kiến thức; học sinh chủ động hơn trong học tập, thay vì chỉ tập trung ghi nhớ kiến thức để đối phó với các bài kiểm tra.

2aobordkgporjindxjfv56zay3yofbimsclzkikm.jpg
Việc tổ chức đề thi chung cuối cấp tác động trực tiếp đến hoạt động chuyên môn tại các trường học.

Đối với học sinh cuối cấp, những đợt kiểm tra này còn là dịp rèn luyện kỹ năng, tâm lý và bản lĩnh trước các kỳ thi chuyển cấp, tốt nghiệp THPT và tuyển sinh. Kết quả kiểm tra nếu được phân tích, sử dụng đúng cách sẽ giúp các em nhận diện lỗ hổng kiến thức, điều chỉnh phương pháp học tập phù hợp.

Từ góc nhìn của người có gần 25 năm công tác trong ngành Giáo dục, tác giả Phan Anh Tú cho rằng, bên cạnh những tác động tích cực, quá trình triển khai cần đặc biệt chú trọng tính nghiêm túc, đồng bộ ở tất cả các khâu.

Theo đó, công tác coi kiểm tra phải được tổ chức chặt chẽ, tránh tâm lý nể nang, dễ dãi; việc chấm bài, nhất là đối với các môn tự luận, cần tuân thủ thống nhất hướng dẫn và đáp án. Công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát cũng cần được tăng cường để bảo đảm tính khách quan, công bằng.

2aobordkgpua4vzejnn9eqhooecgi6plj4myc5nq.jpg
Việc đổi mới chuyên môn là yêu cầu cấp thiết.

Đặc biệt, kết quả kiểm tra không nên chỉ dừng lại ở việc xếp loại hay so sánh điểm số giữa các trường. Các đơn vị cần phân tích cụ thể theo từng nhóm kiến thức, kỹ năng và đối tượng học sinh, từ đó điều chỉnh kế hoạch giảng dạy, tổ chức phụ đạo, bồi dưỡng phù hợp. Nếu chỉ kiểm tra mà không có giải pháp khắc phục những hạn chế được chỉ ra thì mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục khó đạt được như kỳ vọng.

Từ kỳ vọng của học sinh đến yêu cầu đổi mới chuyên môn

Tại Trường THPT Hà Huy Tập (Hà Tĩnh), chủ trương kiểm tra, đánh giá bằng đề chung nhận được sự đồng tình của nhiều học sinh, đặc biệt là những em đang chuẩn bị bước vào kỳ thi tốt nghiệp THPT.

Em Phan Vân Anh, học sinh lớp 12A7, cho biết: “Em rất đồng tình với chủ trương này của Bộ GD&ĐT. Chúng em coi đây là những đợt tập dượt thực tế quý giá để chuẩn bị tốt hơn về kiến thức, kỹ năng, tâm lý và bản lĩnh làm bài cho kỳ thi tốt nghiệp THPT sắp tới”.

Cùng quan điểm, em Lê Thị Cẩm Tú, học sinh lớp 12A12, chia sẻ: “Ban đầu, khi nhận được thông tin, em cũng có chút lo lắng. Tuy nhiên, em hoàn toàn ủng hộ chủ trương này. Đây là cơ hội để chúng em tự đánh giá lại kiến thức, kỹ năng, nhận ra những phần còn hạn chế và rèn luyện tâm lý vững vàng trước các kỳ thi quan trọng”.

Ở góc độ quản lý nhà trường, thầy Hoàng Văn Báu, Phó Hiệu trưởng Trường THPT Hà Huy Tập, nhận định, việc sử dụng đề kiểm tra chung góp phần nâng cao chất lượng đề thi khi được xây dựng bởi đội ngũ giáo viên cốt cán do Sở GD&ĐT tổ chức thực hiện.

“Việc sử dụng đề chung trên phạm vi toàn tỉnh cũng góp phần bảo đảm tính công bằng, khách quan, hạn chế tình trạng giáo viên tự ra đề và đánh giá học sinh lớp mình, trường mình trực tiếp giảng dạy. Đặc biệt, kết quả kiểm tra là căn cứ quan trọng để nhà trường đánh giá mức độ đạt chuẩn đầu ra của học sinh, từ đó bổ sung, điều chỉnh kế hoạch giáo dục phù hợp với thực tiễn, từng bước nâng cao chất lượng dạy và học”, thầy Hoàng Văn Báu cho biết.

Từ thực tiễn giảng dạy, thầy Phạm Công Ước, giáo viên cốt cán bộ môn Tiếng Anh, Trường THPT Hương Sơn, đánh giá hình thức kiểm tra này tạo mặt bằng đánh giá thống nhất, góp phần phản ánh tương đối thực chất chất lượng dạy học giữa các nhà trường. Với học sinh lớp 12, đây cũng là cơ hội làm quen với cấu trúc, định dạng đề thi tốt nghiệp THPT theo Chương trình GDPT 2018.

Tuy nhiên, theo thầy Ước, quá trình triển khai cũng đặt ra những thách thức nhất định, nhất là sự khác biệt về điều kiện dạy học và mặt bằng chất lượng học sinh giữa các vùng miền. Công tác xây dựng đề, in sao, phân phối và tổ chức kiểm tra đồng loạt cũng đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng, phối hợp chặt chẽ, bảo đảm an toàn và bảo mật.

Ở góc độ chuyên môn, thầy Nguyễn Ngọc Hiếu, giáo viên cốt cán bộ môn Vật lí, Trường THPT Chuyên Hà Tĩnh, cho rằng, để đáp ứng yêu cầu kiểm tra, đánh giá mới, các nhà trường cần tiếp tục đổi mới phương pháp dạy học, chuyển mạnh từ truyền thụ kiến thức sang phát triển phẩm chất, năng lực và khả năng vận dụng của học sinh.

2aobordkgontozwn5spje7jmotdsspx5wnjiyzsm.jpg
Việc ứng dụng công nghệ được giáo viên đẩy mạnh trong công tác giảng dạy, ôn tập cho học sinh.

Giáo viên cần chú trọng dạy học phân hóa, củng cố kiến thức nền tảng cho học sinh còn hạn chế, đồng thời tăng cường các nhiệm vụ học tập có tính phân hóa nhằm phát triển tư duy, năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh khá, giỏi.

Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo (AI) trong thiết kế học liệu, xây dựng công cụ kiểm tra, phân tích kết quả học tập cũng cần được quan tâm. Qua đó, giáo viên có thể nhận diện những lỗ hổng kiến thức để kịp thời điều chỉnh phương pháp giảng dạy.

Theo thầy Hiếu, đội ngũ giáo viên cốt cán cần phát huy vai trò kết nối, chia sẻ học liệu, kinh nghiệm chuyên môn và lan tỏa những cách làm hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng dạy học, kiểm tra và đánh giá trên địa bàn tỉnh.

Có thể thấy, kiểm tra, đánh giá bằng đề chung không chỉ là công cụ để đối chiếu chất lượng giữa các nhà trường mà còn là cơ hội nhìn nhận lại quá trình dạy và học. Để chủ trương phát huy hiệu quả, cần sự đồng bộ, nghiêm túc từ khâu xây dựng đề, tổ chức kiểm tra, chấm bài đến phân tích kết quả và điều chỉnh hoạt động chuyên môn.

Quan trọng hơn, đề chung cần được nhìn nhận như một động lực đổi mới giáo dục, hướng tới mục tiêu dạy thật, học thật, đánh giá đúng năng lực người học, thay vì trở thành áp lực chạy theo điểm số hay thành tích.

Tin tiêu điểm

Đừng bỏ lỡ