Sau khi Luật Giáo dục nghề nghiệp (sửa đổi) năm 2025 có hiệu lực, Bộ GD&ĐT đã ban hành hàng loạt văn bản dưới luật nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý cho lĩnh vực này. Trong đó, tăng cường gắn kết giữa cơ sở giáo dục nghề nghiệp và doanh nghiệp là một trong những điểm mới, điểm nhấn quan trọng.
Tinh thần này được thể hiện rõ trong dự thảo Thông tư quy định quy chế đào tạo, kiểm tra, thi, xét công nhận tốt nghiệp đối với các trình độ giáo dục nghề nghiệp, với nhiều đề xuất mới nhằm thúc đẩy sự tham gia của doanh nghiệp vào quá trình đào tạo.
Tại dự thảo, lần đầu tiên, "đào tạo tại doanh nghiệp" được quy định như một phương thức phối hợp chính thức giữa cơ sở giáo dục nghề nghiệp và doanh nghiệp.
Doanh nghiệp được tham gia sâu hơn vào quá trình đào tạo, không chỉ tiếp nhận học sinh, sinh viên thực tập mà còn tham gia hướng dẫn, hỗ trợ rèn luyện kỹ năng nghề, đánh giá kết quả học tập và phối hợp bảo đảm chất lượng đầu ra của chương trình đào tạo. Khoảng cách giữa giảng đường và thực tiễn được thu hẹp.
Định hướng gắn kết với doanh nghiệp cũng được thể hiện trong Thông tư số 38/2026/TT-BGDĐT ban hành Chuẩn cơ sở giáo dục nghề nghiệp với việc đưa mức độ tham gia của người sử dụng lao động vào chương trình đào tạo trở thành một chỉ số đánh giá chất lượng cơ sở giáo dục nghề nghiệp.
Khi tỷ lệ chương trình có sự tham gia của doanh nghiệp được đưa vào hệ thống tiêu chí, mối quan hệ giữa nhà trường và doanh nghiệp không còn mang tính khuyến khích hay phong trào, mà trở thành một yêu cầu của chất lượng đào tạo.
Trong khi đó, Thông tư số 43/2026/TT-BGDĐT quy định tiêu chuẩn người dạy nghề đã tạo cơ sở pháp lý để huy động và sử dụng hiệu quả đội ngũ chuyên gia, kỹ sư, nghệ nhân và người lao động có kỹ năng nghề cao tham gia giảng dạy, hướng dẫn thực hành tại cơ sở giáo dục nghề nghiệp.
Điểm mới quan trọng của Thông tư 43 là chuyển từ cách tiếp cận thiên về điều kiện hình thức sang đánh giá năng lực thực chất của người dạy nghề. Theo đó, năng lực thực hành nghề và năng lực sư phạm không chỉ được công nhận thông qua văn bằng, chứng chỉ theo quy định mà còn có thể được đánh giá thông qua cơ chế đánh giá năng lực thực tế do cơ sở giáo dục nghề nghiệp tổ chức.
Nhìn tổng thể, các quy định mới đều hướng tới đưa doanh nghiệp vào sâu hơn trong toàn bộ quá trình đào tạo, từ xây dựng chương trình, tổ chức đào tạo, hướng dẫn thực hành đến đánh giá kết quả học tập... Đây là bước chuyển từ mối quan hệ "phối hợp" sang "đồng hành", từ kết nối chủ yếu liên quan đến đầu ra sang kết nối ngay từ đầu vào và trong suốt quá trình đào tạo.
Dĩ nhiên, để tinh thần ấy đi vào thực tế sẽ cần nhiều điều kiện đi kèm. Nhà trường phải chủ động mở rộng hợp tác với doanh nghiệp; doanh nghiệp cần coi đào tạo là một khoản đầu tư quan trọng cho nguồn nhân lực tương lai. Cùng với đó là cơ chế chính sách đủ linh hoạt, hấp dẫn, vừa tạo động lực, vừa xác lập trách nhiệm để các bên hợp tác hiệu quả, lâu dài, bền vững.
Trong bối cảnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và yêu cầu ngày càng cao về chất lượng nguồn nhân lực, sự đồng hành giữa nhà trường và doanh nghiệp không còn là lựa chọn mà trở thành yêu cầu tất yếu để giáo dục nghề nghiệp đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động và doanh nghiệp.
