Đưa doanh nghiệp vào sâu hơn trong quá trình đào tạo nghề

Dự thảo Thông tư quy định quy chế đào tạo, kiểm tra, thi, xét công nhận tốt nghiệp đối với các trình độ của giáo dục nghề nghiệp bổ sung quy định về đào tạo tại doanh nghiệp như một cách thức phối hợp tổ chức đào tạo giữa cơ sở giáo dục nghề nghiệp và doanh nghiệp. Đây là bước đi quan trọng nhằm thể chế hóa mô hình đào tạo gắn với thực tiễn sản xuất, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Thể chế hóa mô hình đào tạo gắn với thực tiễn

Theo ông Nguyễn Thế Lực - Phó Hiệu trưởng Trường CĐ Dược Hà Nội, việc bổ sung quy định về đào tạo tại doanh nghiệp là bước đi rất cần thiết, phù hợp với xu hướng phát triển nguồn nhân lực trong bối cảnh hiện nay.

Dự thảo đã xác định rõ đào tạo tại doanh nghiệp là một cách thức phối hợp tổ chức đào tạo giữa cơ sở giáo dục nghề nghiệp và doanh nghiệp. Trong đó, người học được thực hành, thực tập và tham gia trực tiếp vào các quy trình sản xuất, kinh doanh dưới sự hướng dẫn đồng thời của nhà giáo, chuyên gia doanh nghiệp. Đây là điểm mới có ý nghĩa quan trọng trong việc thể chế hóa mô hình đào tạo gắn với thực tiễn sản xuất.

Ông Nguyễn Thế Lực cho rằng, quy định này sẽ tạo tác động tích cực đối với chất lượng đào tạo nghề. Một trong những yêu cầu cốt lõi của giáo dục nghề nghiệp là đào tạo theo năng lực thực hiện, đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động. Trong khi đó, môi trường doanh nghiệp phản ánh rõ nhất yêu cầu về kỹ năng nghề, tác phong lao động, khả năng thích ứng công nghệ và văn hóa làm việc thực tế.

Khi được học tập và rèn luyện ngay tại doanh nghiệp, người học không chỉ tiếp cận thiết bị, công nghệ hiện đại mà còn hình thành tư duy nghề nghiệp, kỹ năng mềm, kinh nghiệm thực tiễn ngay từ khi còn trên ghế nhà trường. Điều này giúp rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo và sử dụng lao động, nâng cao khả năng thích ứng hiệu quả với công việc ngay sau khi tốt nghiệp.

Từ thực tiễn triển khai tại Trường CĐ Dược Hà Nội, ông Nguyễn Thế Lực nhận thấy, những mô hình đào tạo gắn kết chặt chẽ với doanh nghiệp luôn mang lại hiệu quả cao hơn về chất lượng đầu ra và tỷ lệ việc làm. Vì vậy, việc đưa nội dung đào tạo tại doanh nghiệp vào quy chế đào tạo không chỉ là một điều chỉnh kỹ thuật mà còn là giải pháp mang tính chiến lược nhằm nâng cao chất lượng giáo dục nghề nghiệp, đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong giai đoạn mới.

Đồng quan điểm, ThS Nguyễn Thị Ngọc Bích - Phụ trách Ban Kiểm định - Đảm bảo chất lượng, kiêm Trưởng khoa Y Dược - Thẩm mỹ, Trường CĐ Viễn Đông cho rằng, quy định mới phù hợp với xu thế phát triển giáo dục nghề nghiệp và yêu cầu ngày càng cao của thị trường lao động.

Những năm gần đây, cùng với quá trình chuyển đổi số, tự động hóa và hội nhập quốc tế, yêu cầu của doanh nghiệp đối với nguồn nhân lực ngày càng cao. Người lao động không chỉ cần kiến thức chuyên môn mà còn phải có kỹ năng thực hành nghề nghiệp, kỹ năng làm việc trong môi trường thực tế và khả năng thích ứng nhanh với công nghệ mới.

Trong khi đó, doanh nghiệp chính là nơi đang sở hữu hệ thống công nghệ, thiết bị, dây chuyền sản xuất và quy trình vận hành hiện đại nhất. Vì vậy, việc đưa người học tham gia đào tạo trực tiếp tại doanh nghiệp sẽ giúp rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo và sử dụng lao động, nâng cao năng lực nghề nghiệp, tác phong công nghiệp và khả năng làm việc ngay sau khi tốt nghiệp.

ThS Nguyễn Thị Ngọc Bích đồng thời nhận định, quy định này cũng hoàn toàn phù hợp với định hướng phát triển các trường cao đẳng chất lượng cao, trong đó gắn kết với doanh nghiệp là một trong những tiêu chí trọng tâm.

Cụ thể, trường phải tổ chức các khóa đào tạo, bồi dưỡng cho người lao động của doanh nghiệp; thời gian thực hành, thực tập tại doanh nghiệp phải chiếm ít nhất 20% tổng thời gian khóa học; đồng thời thiết bị đào tạo phải đạt trình độ công nghệ tương đương với công nghệ đang được sử dụng tại doanh nghiệp.

Do đó, việc chính thức đưa nội dung đào tạo tại doanh nghiệp vào quy chế đào tạo không chỉ tạo hành lang pháp lý đầy đủ hơn cho hoạt động hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp mà còn góp phần hiện thực hóa mục tiêu đào tạo gắn với việc làm, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và tăng tỷ lệ người học có việc làm phù hợp với ngành nghề sau tốt nghiệp.

Mở rộng vai trò doanh nghiệp trong quá trình đào tạo

NGƯT Phạm Xuân Khánh - Hiệu trưởng Trường CĐ Công nghệ cao Hà Nội cho rằng, để nâng cao chất lượng giáo dục nghề nghiệp, cần gắn kết chặt chẽ hơn giữa nhà trường và doanh nghiệp, đồng thời huy động doanh nghiệp tham gia sâu vào toàn bộ quá trình đào tạo.

Doanh nghiệp cần tham gia vào quá trình đào tạo, từ biên soạn chương trình, giáo trình, tham gia giảng dạy, hướng dẫn thực hành kỹ năng nghề; tiếp nhận tài trợ học bổng và trang thiết bị hỗ trợ cho đào tạo; bồi dưỡng nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên; để tiếp nhận sinh viên tốt nghiệp; thực hành, thực tập. Bên cạnh đó là hợp tác nghiên cứu, sản xuất sản phẩm, chuyển giao công nghệ, thu hút đội ngũ các chuyên gia có kỹ năng nghề giỏi, kỹ sư giỏi của các doanh nghiệp tham gia giảng dạy.

NGƯT Phạm Xuân Khánh cũng đề xuất xây dựng cơ chế khuyến khích tổ chức đào tạo tại doanh nghiệp, đào tạo theo đơn đặt hàng, theo địa chỉ; hợp tác nghiên cứu, sản xuất sản phẩm... Đồng thời, xây dựng mô hình hợp tác với doanh nghiệp trên cơ sở các bên cùng có lợi như thành lập các trung tâm đào tạo, nghiên cứu, sản xuất trong các cơ sở đào tạo, hình thành doanh nghiệp để thương mại hoá sản phẩm khoa học công nghệ...

Đặc biệt, NGƯT Phạm Xuân Khánh đề xuất, trong bối cảnh Nhà nước đã ban hành nhiều chính sách ưu đãi để thu hút các doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp công nghệ cao nước ngoài đầu tư vào Việt Nam, cần có cơ chế yêu cầu các doanh nghiệp này hỗ trợ trở lại các cơ sở đào tạo.

Sự hỗ trợ có thể được thực hiện thông qua đầu tư công nghệ, cử chuyên gia tham gia xây dựng chương trình, đào tạo giáo viên, tạo điều kiện cho sinh viên học tập, thực hành và tuyển dụng sau tốt nghiệp; đồng thời đầu tư xây dựng các trung tâm đào tạo, nghiên cứu, phòng thí nghiệm và xưởng thực hành hiện đại.

Theo các chuyên gia, khi doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào quá trình đào tạo, giáo dục nghề nghiệp sẽ không chỉ rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo và sử dụng lao động mà còn tạo nền tảng để hình thành hệ sinh thái hợp tác bền vững giữa nhà trường và doanh nghiệp, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.