Kỳ vọng đổi mới toàn diện
Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục đặt ra nhiều định hướng chiến lược, trong đó nhấn mạnh yêu cầu đổi mới mạnh mẽ cơ chế, chính sách và huy động nguồn lực cho giáo dục.
Đối với giáo dục đại học, các chính sách ưu đãi và cơ chế đầu tư được kỳ vọng tạo thêm động lực để các cơ sở giáo dục nâng cao năng lực đào tạo, nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ, từng bước khẳng định vai trò là trung tâm tri thức và đổi mới sáng tạo.
Một trong những nội dung đáng chú ý là định hướng đầu tư hiện đại hóa hạ tầng kỹ thuật, mở rộng không gian phát triển cho các cơ sở giáo dục đại học hoạt động hiệu quả. Đây được xem là điều kiện quan trọng để các trường nâng cao chất lượng đào tạo và đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực trong giai đoạn mới.
Thực tế cho thấy, cơ sở vật chất, trang thiết bị thí nghiệm, phòng nghiên cứu và hệ thống hạ tầng số có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng đào tạo, đặc biệt đối với các ngành kỹ thuật, công nghệ và khoa học ứng dụng.
Khi được đầu tư đồng bộ, các trường có điều kiện xây dựng phòng thí nghiệm hiện đại, phát triển nhóm nghiên cứu mạnh, tăng cường hoạt động thực hành và gắn đào tạo với nghiên cứu, sản xuất. Đây cũng là nền tảng để thúc đẩy chuyển giao tri thức, công nghệ từ nhà trường đến doanh nghiệp và địa phương.
Chính sách ưu đãi tạo động lực phát triển
Một điểm nhấn trong Nghị quyết 71 là định hướng xây dựng cơ chế đặc thù để phát triển từ 3 đến 5 đại học tinh hoa theo mô hình đại học nghiên cứu đẳng cấp quốc tế, hướng tới đào tạo nhân tài cho đất nước.
Đây được kỳ vọng là bước đi quan trọng trong quá trình hình thành những trung tâm đào tạo, nghiên cứu có khả năng cạnh tranh trong khu vực và quốc tế. Các đại học tinh hoa, nếu được đầu tư đúng hướng, có thể đóng vai trò đầu tàu trong nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.
Cùng với đó, Nghị quyết cũng đặt ra định hướng ưu tiên bố trí ngân sách nhà nước cho giáo dục, trong đó chú trọng đào tạo sau đại học, nghiên cứu cơ bản và đào tạo nhân lực có kỹ năng nghề cao trong các ngành kỹ thuật, công nghệ và những lĩnh vực trọng điểm, mang tính chiến lược.
PGS.TS Phạm Thành Long – Trưởng phòng Khoa học Công nghệ và Hợp tác Quốc tế, Trường Đại học Kỹ thuật Công nghiệp (Đại học Thái Nguyên) nhận định: “Đầu tư vào các ngành nghề kỹ thuật, công nghệ và phục vụ chương trình quốc gia là cần thiết. Tuy nhiên, điều quan trọng là đi kèm với chính sách ưu đãi phải là sự đồng bộ hạ tầng kỹ thuật và chuyển giao công nghệ, đồng thời tạo điều kiện về nhân lực và đầu ra cho sản phẩm nghiên cứu”.
Theo PGS.TS Phạm Thành Long, nguồn lực đầu tư chỉ thực sự tạo ra giá trị khi được gắn với năng lực nghiên cứu, đội ngũ chuyên gia, hệ thống phòng thí nghiệm và nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, địa phương. Đây cũng là yếu tố giúp các kết quả nghiên cứu có khả năng đi vào cuộc sống, thay vì dừng lại ở phạm vi học thuật.
Bên cạnh nguồn lực từ ngân sách nhà nước, việc huy động nguồn lực xã hội được xem là giải pháp quan trọng để tạo sức bật cho giáo dục đại học.
Nghị quyết 71 định hướng tăng cường hợp tác giữa Nhà nước – Nhà trường – Doanh nghiệp, qua đó hình thành cơ chế phối hợp chặt chẽ trong đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ.
Mô hình hợp tác này không mới, song nếu được hỗ trợ bởi cơ chế ưu đãi rõ ràng, minh bạch và hiệu quả, các trường có thêm cơ hội thu hút nguồn lực từ doanh nghiệp trong và ngoài nước.
Doanh nghiệp không chỉ là nơi tiếp nhận sinh viên sau tốt nghiệp mà có thể tham gia sâu hơn vào quá trình đào tạo thông qua đặt hàng nhân lực, xây dựng chương trình, tổ chức thực tập, đồng hướng dẫn nghiên cứu và đầu tư cho các phòng thí nghiệm, trung tâm nghiên cứu.
Ở chiều ngược lại, trường đại học có thể cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao, kết quả nghiên cứu và các giải pháp công nghệ phục vụ sản xuất, kinh doanh. Sự kết nối này góp phần rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu thị trường lao động.
Đáng chú ý, định hướng quy hoạch, xây dựng các khu đô thị đại học, công nghệ cao cũng mở ra không gian mới cho phát triển giáo dục gắn với đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp.
Khi trường đại học trở thành một thành tố trong hệ sinh thái khoa học – công nghệ của địa phương, hoạt động đào tạo và nghiên cứu sẽ có điều kiện gắn chặt hơn với các vấn đề thực tiễn. Qua đó, các cơ sở giáo dục đại học có thể trở thành trung tâm tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo của từng vùng.
Cùng với cơ hội, những chính sách mới cũng đặt ra yêu cầu về năng lực quản trị và sử dụng hiệu quả nguồn lực đối với các cơ sở giáo dục đại học.
Việc xây dựng các trung tâm nghiên cứu xuất sắc, phòng thí nghiệm hiện đại, phát triển đội ngũ chuyên gia và triển khai các chương trình học bổng, hỗ trợ chuyên môn sẽ tạo thêm không gian phát triển nghề nghiệp cho giảng viên, nhà khoa học.
Tuy nhiên, để chính sách ưu đãi thực sự phát huy hiệu quả, cần có lộ trình triển khai bài bản, minh bạch, đồng thời gắn đầu tư với kiểm định chất lượng và các tiêu chí đánh giá cụ thể.
Với những định hướng và chính sách ưu đãi mang tính đột phá, Nghị quyết 71-NQ/TW được kỳ vọng mở ra giai đoạn phát triển mới cho giáo dục đại học. Khi nguồn lực nhà nước được kết hợp với nguồn lực xã hội, cùng sự chủ động của các cơ sở đào tạo và doanh nghiệp, giáo dục đại học sẽ có thêm điều kiện để nâng cao chất lượng, thúc đẩy nghiên cứu và đổi mới sáng tạo.
Mục tiêu hướng tới không chỉ là xây dựng những cơ sở đào tạo hiện đại, mà còn hình thành hệ sinh thái giáo dục – khoa học – công nghệ có khả năng tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao và những giá trị mới cho đất nước trong quá trình hội nhập quốc tế.
