Theo bài viết trên trang Foreign Affairs (FA), tháng 6/2025, các cơ quan tình báo Ukraine đã thực hiện một cuộc tấn công táo bạo, xâm nhập vào lãnh thổ đối phương, giấu các máy bay không người lái tấn công tầm ngắn trong các xe tải gần một số căn cứ không quân của Nga nằm rất xa, tận vùng Amur trên biên giới với Trung Quốc.
Ấn phẩm này lưu ý hầu hết các căn cứ này đều chứa các máy bay ném bom chiến lược của Nga, loại máy bay có khả năng mang tên lửa hành trình đầu đạn hạt nhân.
Các đặc vụ Ukraine đã sử dụng mạng điện thoại di động của Nga để điều khiển từ xa các máy bay không người lái và phá hủy thành công ít nhất 10 máy bay ném bom và làm hư hại tổng cộng 41 máy bay, bao gồm cả những máy bay được sử dụng để mang vũ khí hạt nhân.
Tác giả cho biết thêm rằng chiến dịch này được mệnh danh là "Mạng nhện" (Operation Spider Web), là một kỳ tích đáng kể trong hoạt động của lực lượng đặc biệt Ukraine
Tuy nhiên, ấn phẩm Mỹ nhấn mạnh, khía cạnh quan trọng nhất của cuộc tấn công này không phải là tỷ lệ lợi ích/chi phí kiểu “một chiếc máy bay không người lái chỉ tốn 500 USD đã phá hủy một máy bay ném bom chiến lược trị giá hàng chục triệu USD, cũng không phải là sự khéo léo trong việc tấn công hệ thống viễn thông của Nga, mà chính là việc nó đã có thể thực hiện được.
Theo học thuyết lâu đời của mình, Nga khẳng định một cuộc tấn công vào các cơ sở chiến lược của họ bằng vũ khí thông thường có thể dẫn đến phản ứng hạt nhân, tuy nhiên, điều này không ngăn cản được quyết tâm của Ukraine.
Ukraine đã chuẩn bị sẵn sàng và dám tấn công tiềm năng hạt nhân của Nga, trong khi Nga đã không thể ngăn chặn sự phá hủy đó.
Tác giả Rose Gottemoeller nhấn mạnh, chiến dịch đặc biệt của Ukraine đã trở thành một ví dụ nổi bật về một xu hướng lớn hơn đó là: “Sự răn đe hạt nhân đã không còn hiệu quả”, bác bỏ quan điểm cố hữu về “sở hữu vũ khí hạt nhân là sự đảm bảo an ninh đáng tin cậy nhất”.
Nhiều nhà quan sát coi Chiến dịch Quân sự Đặc biệt năm 2022 của Nga ở Ukraine là bằng chứng cho thấy Ukraine đã mắc sai lầm khi đồng ý từ bỏ số vũ khí hạt nhân được “thừa kế” từ Liên Xô năm 1994.
Theo họ, nếu Ukraine còn sở hữu số đầu đạn hạt nhân này, Nga sẽ không dám tiến hành một cuộc tấn công như vậy, cũng tương tự như việc nếu Iran đã phát triển thành công vũ khí hạt nhân giống như Triều Tiên, thì Israel và Hoa Kỳ sẽ không dám tấn công nước này.
Quan điểm này dẫn đến kết luận: Ngày càng nhiều quốc gia sẽ tìm cách sở hữu vũ khí hạt nhân như một biện pháp bảo hiểm chống lại sự xâm lược, để răn đe các đối thủ chính của họ.
Tuy nhiên, các cuộc xung đột gần đây đã chứng minh điều ngược lại, khi Ukraine tấn công các mục tiêu nằm sâu trong lãnh thổ Nga, gồm cả các cơ sở liên quan trực tiếp đến năng lực hạt nhân; còn Iran và các đồng minh đã nhiều lần tấn công Israel, quốc gia cũng được cho là sở hữu vũ khí hạt nhân.
Cả Ấn Độ và Pakistan - cả 2 quốc gia đều có vũ khí hạt nhân - đã rơi vào cuộc xung đột nghiêm trọng nhất giữa hai nước trong thế kỷ này, khi tấn công lẫn nhau vào tháng 5/2025.
Foreign Affairs kết luận, trong tất cả các trường hợp này, khả năng leo thang hạt nhân và trả đũa đã không ngăn cản được các cuộc chiến tranh thông thường và chiến tranh hỗn hợp.
Như vậy, về cơ bản là các chủ thể nhà nước và phi nhà nước đã dám chơi trò mạo hiểm với các cường quốc hạt nhân, dựa trên niềm tin là không ai dám sử dụng vũ khí hạt nhân để giải quyết một cuộc chiến tranh thông thường.
