LRSO đã sẵn sàng
Mới đây, chuyên trang quân sự The War Zone của Mỹ đã đăng tải đoạn phim mới về một chiếc máy bay ném bom B-52 của Mỹ mang theo các nguyên mẫu tên lửa hành trình tầm xa AGM-181A (LRSO).
Chiếc máy bay này bay lượn trên sa mạc Mojave ở California, nơi thường diễn ra các cuộc thử nghiệm máy bay cất cánh từ căn cứ không quân Edwards. Dưới cánh máy bay là hai tên lửa hoặc mô hình thử nghiệm của chúng. Một quả có màu xám đậm hoàn toàn, quả còn lại có các vạch màu xám, đen và cam.
Tên lửa AGM-181A có khả năng mang đầu đạn nhiệt hạch W80 thế hệ thứ tư, được sản xuất từ cuối những năm 1970. Không giống như tiền thân của nó là AGM-86, tên lửa AGM-181A có thể được triển khai không chỉ trên máy bay B-52 mà còn trên các máy bay khác như máy bay tàng hình B-21 Raider.
Năm 2020, tập đoàn công nghiệp quốc phòng Raytheon đã đánh bại Lockheed Martin trong việc phát triển nguyên mẫu và một năm sau đó nhận được hợp đồng từ Lầu Năm Góc với tùy chọn tăng giá cuối cùng lên 2 tỷ USD.
Ban đầu, phương án đầu đạn thông thường được xem xét, nhưng khi Quốc hội quyết định về nguồn kinh phí, thành phần hạt nhân đã được giữ lại.
Việc thử nghiệm tên lửa đã được tiến hành từ cuối năm 2022. Dự kiến nó sẽ được đưa vào sử dụng vào năm 2030. Theo Defense News, Không quân Mỹ có thể mua hơn một nghìn tên lửa LRSO. Giá của một quả có thể vượt quá 13 triệu USD.
Không quân Mỹ tin rằng tên lửa này sẽ nâng cấp phần không quân của bộ ba hạt nhân Mỹ. AGM-181A được cho là có tầm bắn hơn 2.400km sau khi phóng. Tính năng chính của LRSO là khả năng né tránh radar và các hệ thống phòng không ở tốc độ cận âm.
Định dạng cũ và mới
Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ phụ trách kiểm soát vũ khí Thomas DiNanno phát biểu tại một phiên điều trần của Thượng viện, Tổng thống Donald Trump ủng hộ việc giảm vũ khí hạt nhân trên toàn thế giới và sẵn sàng thảo luận vấn đề này với các quốc gia khác nhưng tính năng hạt nhân của LRSO vẫn được giữ nguyên.
Xin nhắc lại, Hiệp ước Giảm vũ khí chiến lược Nga-Mỹ (START) đã hết hạn vào tháng 2/2026. Tổng thống Nga Vladimir Putin tuyên bố Moscow sẵn sàng tuân thủ các hạn chế này thêm một năm nữa. Ông Trump gọi đề xuất này là một ý tưởng hay và không bình luận gì thêm.
Nhà Trắng đã quyết định xây dựng một thỏa thuận dài hạn hoàn toàn mới. Theo Thứ trưởng DiNanno, Hiệp ước New START được cho là không hiệu quả và chỉ giới hạn quyền lực của Mỹ và các cơ chế kiểm chứng của nó không đủ mạnh.
Tuy nhiên, Bộ Ngoại giao không loại trừ khả năng một số cơ chế này có thể được sử dụng làm cơ sở cho các biện pháp bảo đảm an toàn trong tương lai.
Hơn nữa, chính quyền ông Trump lo ngại về việc Nga sở hữu tên lửa hành trình chạy bằng năng lượng hạt nhân Burevestnik và siêu ngư lôi Poseidon, những vũ khí xuất hiện sau khi hiệp ước được ký kết. Họ muốn thảo luận trực tiếp về vấn đề này.
"Chúng ta cần tiến hành đối thoại trực tiếp với người Nga. Và tôi tin tưởng chúng ta sẽ làm được điều đó", Thứ trưởng Dinanno nói.
Theo ông, Mỹ đang thảo luận về các điều kiện để đạt được sự ổn định chiến lược với Nga và Trung Quốc trong khuôn khổ Nhóm Năm nước (G5) gồm những thành viên thường trực của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc.
Ông Dinanno tin rằng thể thức này có thể là một công cụ kiểm soát hiệu quả.
"Chúng tôi cũng thường xuyên tiến hành các cuộc tiếp xúc ngoại giao nhạy cảm mà có lẽ không thích hợp để thảo luận công khai", Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ cho biết.
Phát triển đặc biệt
Hiệp ước New START không quy định số lượng tên lửa hành trình được sử dụng làm phương tiện mang đầu đạn hạt nhân. Do đó, việc đưa vào sử dụng tên lửa hành trình tầm xa LRSO tự nó không ảnh hưởng đến khuôn khổ của hiệp ước.
Tuy nhiên, việc sản xuất máy bay ném bom có khả năng mang chúng lại bị ảnh hưởng trực tiếp.
Các thỏa thuận trước đây không đề cập đến máy bay ném bom B-21 Raider do thời điểm đó chúng chưa được phát triển, tuy nhiên nó được coi là phương tiện vận chuyển đầy hứa hẹn cho tên lửa này.
Không quân Mỹ hiện có ít nhất 2 nguyên mẫu và có kế hoạch mua ít nhất 100 chiếc B-21 để nâng cấp phi đội máy bay ném bom chiến lược B-1 Lancer và B-2 Spirit của mình.
Vào tháng 2/2026, Lầu Năm Góc đã ký một thỏa thuận trị giá 4,5 tỷ USD với nhà thầu Northrop Grumman để tăng công suất sản xuất máy bay B-21 thêm 25%. Điều này dự kiến sẽ rút ngắn thời gian giao hàng trong khi vẫn duy trì chi phí và hiệu suất của máy bay.
Danh sách các dự án phát triển hạt nhân của Mỹ không thuộc phạm vi Hiệp ước New START cũng có thể được mở rộng bởi tên lửa hành trình phóng từ biển SLCM-N.
Mặc dù về cơ bản vũ khí này được tuyên bố là vũ khí chiến thuật, việc vận chuyển bằng đường biển sẽ cho phép nó được phóng từ nhiều địa điểm khác nhau trên thế giới nhằm vào các mục tiêu ở nhiều quốc gia đối thủ.
Việc xác định trước một con tàu có trang bị tên lửa hạt nhân hay không là rất khó. Điều này đặc biệt được giáo sư Robert Goldston của Đại học Princeton nhấn mạnh. Nhà khoa học này tin tiềm năng của SLCM-N sẽ phá vỡ hiện trạng hạt nhân trong quan hệ với Nga và Trung Quốc.
Vào tháng 1/2026, Phòng thí nghiệm Sandia thuộc Cơ quan An ninh Hạt nhân Quốc gia Mỹ đã thông báo rằng tên lửa SLCM-N sẽ sử dụng một biến thể thế hệ thứ 5 mới của đầu đạn hạt nhân W80.
Năm 2023, chính quyền Tổng thống Joe Biden dự định ngừng hoàn toàn việc cấp kinh phí cho dự án này, cho rằng tên lửa đạn đạo UGM-133A Trident II trên các tàu ngầm hạt nhân lớp Ohio là đủ.
Nhưng các nhà lập pháp Mỹ vẫn tiếp tục đưa SLCM-N vào ngân sách những năm tiếp theo. Ngân sách năm 2024 được ấn định ở mức 190 triệu USD và năm 2026 là 260 triệu USD.
Đầu tháng 1/2026, Cơ quan Nghiên cứu Quốc hội đã chuẩn bị một phân tích về triển vọng của SLCM-N.
Trích dẫn dữ liệu của Hải quân báo cáo vào tháng 12/2025, Nhà Trắng đã công bố việc đóng mới lớp thiết giáp hạm mang tên lửa dẫn đường Trump, được trang bị SLCM-N. Một lựa chọn khác là đặt tên lửa trên tàu ngầm lớp Virginia.
Dự kiến tên lửa SLCM-N sẽ được bàn giao cho quân đội và đưa vào hoạt động một phần từ năm 2032. Tuy nhiên, các chuyên gia của Mỹ không thể đưa ra câu trả lời dứt khoát về mức độ có thể làm gia tăng sự ngờ vực giữa các quốc gia và nguy cơ chiến tranh hạt nhân của vũ khí này.
