Bảo đảm tiến độ, chất lượng xây dựng trường phổ thông nội trú xã biên giới

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn và Thứ trưởng Thường trực Phạm Ngọc Thưởng chủ trì Hội nghị.

Hội nghị nhằm rà soát tiến độ xây dựng, đánh giá công tác chuẩn bị vận hành các trường phổ thông nội trú liên cấp tại xã biên giới; đồng thời tháo gỡ khó khăn về cơ chế, nguồn lực và phối hợp triển khai giữa các bộ, ngành, địa phương.

Ban hành nhiều cơ chế, chính sách phục vụ triển khai xây trường nội trú xã biên giới

Báo cáo tại hội nghị, ông Trương Anh Dũng, Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính, cho biết: Bộ GD&ĐT đã chủ động phối hợp với các bộ, ngành, địa phương tham mưu Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ban hành nhiều cơ chế, chính sách phục vụ triển khai nhiệm vụ xây dựng trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới.

Trong đó, Bộ GD&ĐT đã tham mưu ban hành Nghị quyết 298/NQ-CP ngày 26/9/2025 của Chính phủ thực hiện Thông báo kết luận số 81 của Bộ Chính trị về chủ trương đầu tư xây dựng trường học cho các xã biên giới; tham mưu Thủ tướng Chính phủ ban hành quyết định thành lập Ban Chỉ đạo xây dựng trường học cho các xã biên giới và đang tiếp tục hoàn thiện hồ sơ kiện toàn Ban Chỉ đạo do có thay đổi nhân sự.

Bộ GD&ĐT cũng đã trình Chính phủ nghị quyết tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 298 để đầu tư các trường còn lại; đồng thời tổng hợp nhu cầu kinh phí của các địa phương, gửi Bộ Tài chính xem xét, báo cáo cấp có thẩm quyền bố trí, phân bổ vốn hỗ trợ triển khai.

Về cơ chế vận hành nhà trường, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT đã ban hành Thông tư số 12/2026/TT-BGD&ĐT quy định tổ chức và hoạt động của trường phổ thông nội trú; đồng thời hoàn thiện dự thảo nghị định quy định chính sách dành cho học sinh và trường phổ thông nội trú tại các xã biên giới đất liền trình Chính phủ ban hành.

Theo Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính, Bộ GD&ĐT đã thường xuyên theo dõi, đôn đốc, kiểm tra tiến độ triển khai tại các địa phương; thành lập các đoàn công tác liên ngành khảo sát thực tế; tổ chức nhiều hội nghị với các bộ, ngành và địa phương để tháo gỡ khó khăn về quy mô đầu tư, địa điểm xây dựng, cơ cấu nguồn vốn và tiến độ thực hiện.

Về kết quả triển khai giai đoạn 1 năm 2025, hiện có 108 trường đã khởi công, trong đó 100 trường sử dụng ngân sách Trung ương và 8 trường sử dụng ngân sách địa phương, nguồn vốn huy động xã hội hóa. Đến nay, 1 trường đã khánh thành, 25 trường hoàn thành phần thân và đang hoàn thiện, 50 trường đang thi công tầng 3; các trường còn lại đang thi công tầng 1, tầng 2 hoặc phần móng.

Các địa phương phấn đấu có 21 trường hoàn thành trước ngày 30/6/2026. Tuy nhiên, hiện còn 5 địa phương chậm tiến độ; 8 trường có nguy cơ khó hoàn thành trước ngày 30/8/2026 do điều kiện địa chất phức tạp.

Đối với giai đoạn 2 năm 2026, danh mục triển khai gồm 121 trường tại 17 tỉnh, thành phố, được khởi công đồng loạt ngày 19/3/2026 và dự kiến hoàn thành trước ngày 30/8/2027. Đến nay, 14/17 tỉnh đã giao hoặc phân công chủ đầu tư; 23 trường không phải giải phóng mặt bằng, 25 trường đã hoàn thành giải phóng mặt bằng và 57 trường đang triển khai công tác này.

Bên cạnh đó, 5 trường tại Lào Cai đã được phê duyệt chủ trương đầu tư, trong đó 1 trường đã được phê duyệt dự án. Các địa phương hiện tiếp tục hoàn thiện giải phóng mặt bằng và thủ tục đầu tư; một số nơi đã triển khai san nền, khảo sát địa hình và lập dự án xây dựng.

Địa phương đề xuất tháo gỡ khó khăn, cam kết bảo đảm tiến độ

Trao đổi tại hội nghị, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Sơn La Hà Trung Chiến cho biết, địa phương đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm đẩy nhanh tiến độ xây dựng các trường phổ thông nội trú liên cấp tại xã biên giới. Tỉnh phát động “chiến dịch 100 ngày đêm”, phấn đấu hoàn thành các công trình trước ngày 30/6/2026 và chậm nhất trước ngày 30/7/2026 để kịp chuẩn bị năm học mới.

Theo ông Hà Trung Chiến, cùng với thi công xây dựng, Sơn La chủ động chuẩn bị phương án vận hành nhà trường, bố trí giáo viên, mua sắm thiết bị và sắp xếp mạng lưới trường lớp. Tỉnh kiến nghị Trung ương xem xét tháo gỡ phần kinh phí phát sinh do điều kiện địa hình phức tạp, hạ tầng chống sạt lở và giao thông; đồng thời đề xuất cơ chế linh hoạt trong tuyển sinh đối với các địa phương phải sắp xếp lại mạng lưới trường học tại xã biên giới.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Thái Văn Thành chia sẻ, địa phương triển khai các dự án theo phương thức “vừa thiết kế, vừa thi công”, đồng thời huy động lực lượng công an, quân đội, biên phòng và người dân hỗ trợ nhân lực cho các công trình ở vùng sâu, vùng xa.

Theo ông Thái Văn Thành, khó khăn lớn hiện nay là thiếu nguồn vốn và chi phí vận chuyển vật liệu tăng cao do địa hình hiểm trở, nhiều tuyến giao thông bị hư hỏng sau bão lũ. Từ thực tế triển khai, Nghệ An kiến nghị sớm được bổ sung nguồn vốn và tiếp tục áp dụng cơ chế đặc thù cho các dự án mới.

Lãnh đạo tỉnh Nghệ An cũng đề xuất cho phép địa phương chủ động lựa chọn, điều động hiệu trưởng có đủ năng lực, kinh nghiệm quản trị trường nội trú liên cấp, không nhất thiết chỉ bố trí nhân sự tại chỗ nhằm đáp ứng yêu cầu vận hành mô hình trường học mới.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam Trần Anh Tuấn cho biết, địa phương đang đẩy nhanh cả tiến độ xây dựng và chuẩn bị vận hành nhà trường, trong đó đặt mục tiêu hoàn thành mua sắm, lắp đặt thiết bị trước ngày 30/7/2026 và hoàn thành xây dựng trước ngày 15/8/2026.

Đại diện tỉnh Quảng Nam kiến nghị sớm ban hành cơ chế đặc thù đối với mô hình trường nội trú liên cấp, nhất là chính sách giáo viên và tổ chức quản lý học sinh nội trú vùng đồng bào dân tộc thiểu số; đồng thời đề xuất điều chỉnh đơn giá xây dựng phù hợp với điều kiện thi công đặc biệt khó khăn ở miền núi.

Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Thường trực Bộ GD&ĐT Phạm Ngọc Thưởng đánh giá: Dù thời gian triển khai gấp, địa bàn thi công phức tạp và mô hình trường nội trú liên cấp còn mới, song các địa phương đã thể hiện tinh thần chủ động, sáng tạo và quyết tâm cao trong tổ chức thực hiện. Bộ GD&ĐT ghi nhận nhiều cách làm linh hoạt của các địa phương trong thành lập trường, tổ chức bộ máy và điều hành dự án.

Thứ trưởng cho rằng các địa phương hoàn toàn có thể chủ động trong công tác nhân sự theo thẩm quyền. Đối với mô hình trường phổ thông liên cấp có học sinh nội trú từ lớp 1 đến lớp 9, việc lựa chọn hiệu trưởng, phó hiệu trưởng cần bảo đảm năng lực quản trị, kinh nghiệm điều hành; các tỉnh có thể linh hoạt điều động cán bộ giữa các địa phương để đáp ứng yêu cầu vận hành nhà trường.

Liên quan đến nguồn lực đầu tư, Thứ trưởng Thường trực Phạm Ngọc Thưởng cho biết, Bộ GD&ĐT sẽ phối hợp với Bộ Tài chính tổng hợp, rà soát nhu cầu kinh phí của các địa phương theo đúng chỉ đạo của Đảng và Nhà nước, đồng thời đề nghị các địa phương tiếp tục rà soát, ưu tiên các hạng mục thực sự cần thiết, phù hợp điều kiện thực tế vùng miền núi, biên giới.

Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng cũng nhấn mạnh yêu cầu tăng cường phối hợp giữa các bộ, ngành và địa phương, phát động các đợt thi đua cao điểm để bảo đảm hoàn thành 229 trường theo kế hoạch, kịp đưa vào hoạt động trong năm học mới.

Quyết tâm bảo đảm đúng tiến độ, chất lượng

Phát biểu kết luận hội nghị, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh, việc xây dựng trường phổ thông nội trú tiểu học và THCS tại các xã biên giới đất liền là chủ trương lớn, có ý nghĩa chiến lược của Đảng và Nhà nước. Thời gian qua, các địa phương, bộ, ngành đã vào cuộc khẩn trương, quyết liệt; Chính phủ cũng đã thành lập Ban Chỉ đạo xây dựng trường học cho các xã biên giới do Phó Thủ tướng Chính phủ làm Trưởng ban để thống nhất chỉ đạo triển khai trên phạm vi cả nước.

Chia sẻ với một số khó khăn của địa phương, Bộ trưởng đồng thời ghi nhận tinh thần chủ động, sáng tạo của các cấp chính quyền và sự phối hợp tích cực của các bộ, ngành liên quan trong quá trình triển khai.

Theo Bộ trưởng, qua ý kiến của các địa phương, những khó khăn chủ yếu tập trung ở nguồn vốn, cơ chế thực hiện, điều kiện thi công và công tác vận hành nhà trường sau đầu tư. Trên cơ sở đó, Bộ trưởng nhấn mạnh 4 yêu cầu trọng tâm gồm: bảo đảm tiến độ; bảo đảm chất lượng; bảo đảm hiệu quả, chống lãng phí; không để xảy ra tiêu cực, thực hiện đúng đối tượng và đúng quy định.

Khẳng định các bộ, ngành, địa phương cùng quyết tâm cao, tập trung phát động chiến dịch “100 ngày đêm”, theo dõi sát tiến độ từng dự án, từng hạng mục, huy động tối đa nguồn lực để bảo đảm 100% các trường tuyển sinh, đưa học sinh vào học đúng thời hạn, Bộ trưởng đồng thời nhấn mạnh lại kết luận của Phó Thủ tướng, nêu rõ trách nhiệm của Bộ GD&ĐT và các bộ, ngành, địa phương.

Theo đó, Bộ GD&ĐT tổng hợp, cập nhật báo cáo và phối hợp với các địa phương rà soát, phân loại dự án theo tiến độ để kịp thời báo cáo Ban Chỉ đạo khi có vướng mắc phát sinh; đồng thời rà soát kỹ các hạng mục đầu tư đối với các dự án mới nhằm bảo đảm tiết kiệm, hiệu quả.

Đối với địa phương, các đồng chí Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực tiếp chỉ đạo, chịu trách nhiệm toàn diện về tiến độ, chất lượng và hiệu quả sử dụng công trình; chủ động phương án bù tiến độ đối với các dự án có nguy cơ chậm; huy động tối đa nguồn lực tại chỗ, phát động đợt thi đua cao điểm bảo đảm hoàn thành mục tiêu.

Bên cạnh đó, rà soát các dự án đang triển khai và chuẩn bị đầu tư trong giai đoạn mới; sử dụng nguồn lực đầu tư tiết kiệm, hiệu quả, tránh lãng phí, tiêu cực và chịu trách nhiệm toàn diện về danh mục dự án, tổng mức đầu tư, số liệu đề xuất. Chủ động cân đối ngân sách địa phương, huy động nguồn lực hỗ trợ chi trả các hạng mục giải phóng mặt bằng và hạ tầng kỹ thuật ngoài hàng rào công trình theo quy định.

Cùng với đẩy nhanh thi công, chỉ đạo công tác vận hành từ việc sắp xếp trường lớp, chuẩn bị đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý, cơ chế nội trú, tuyển sinh, cơ sở vật chất, thiết bị dạy học, nước sạch, hạ tầng số... để bảo đảm công trình hoàn thành là đưa vào sử dụng ngay, phát huy hiệu quả thực chất, lâu dài. Tổ chức tuyển sinh và thực hiện chế độ chính sách đúng đối tượng, đúng định mức.

Với những vướng mắc, kiến nghị liên quan đến từng Bộ, ngành cụ thể, Bộ trưởng đề nghị địa phương gửi trực tiếp tới các Bộ, ngành liên quan để được giải đáp, hỗ trợ kịp thời, đồng thời gửi Bộ GD&ĐT để nắm bắt.