PGS.TS Trần Thành Nam, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục (Đại học Quốc gia Hà Nội), cho rằng trong thời gian qua, không khó để nhận thấy những lo ngại về sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI) trong giáo dục. Nhiều giáo viên bày tỏ tâm lý hoang mang trước tốc độ đổi mới công nghệ, lo sợ bị thay thế hoặc rơi vào trạng thái quá tải khi phải liên tục cập nhật các công cụ mới.
Tuy nhiên, nếu nhìn nhận một cách bình tĩnh và toàn diện, có thể thấy công nghệ chỉ làm thay đổi phương thức dạy học, chứ không thể thay đổi bản chất của hoạt động giáo dục, đó là “dạy người”.
Trong bối cảnh AI đang dần nhận diện bài kiểm tra, soạn giáo án hay thậm chí trò chuyện thông minh, PGS.TS Trần Thành Nam nhấn mạnh, trường học không chỉ là nơi truyền tải kiến thức, luyện ra những đứa trẻ “giỏi học” mà là nơi nuôi dưỡng hạnh phúc con người, những con người tự chủ để học tập một cách thông minh.
Cho rằng, giáo viên cần vững tin hơn vào bản thân, vào nghề nghiệp của mình, PGS.TS Trần Thành Nam lý giải:
Thứ nhất, nhà giáo là "trái tim" của trường học. Trí tuệ nhân tạo có thể là công cụ hỗ trợ hiệu quả, với khả năng xử lý dữ liệu nhanh và chính xác, nhưng không thể thay thế yếu tố cảm xúc và sự thấu cảm của con người. AI không thể chia sẻ, động viên hay nâng đỡ học sinh trong những thời điểm các em gặp khó khăn.
Chỉ khi người thầy hạnh phúc, vững chãi và được nuôi dưỡng tâm hồn, thì mọi đổi mới công nghệ mới thực sự có ý nghĩa. Máy móc không thể sưởi ấm một tâm hồn, chỉ có con người mới làm được điều đó.
Thứ hai, hãy tin vào những giá trị vĩnh cửu. Dù thế giới biến động đến đâu, công nghệ có thông minh đến nhường nào, thì những giá trị cốt lõi như tình thương, sự tử tế, lòng chân thật và lẽ công bằng chưa bao giờ cũ đi. Đó chính là những gì học sinh cần nhất để bước vào tương lai đầy bất định.
AI có thể dạy trẻ em cách viết code, các mẹo hay, nhưng chỉ người thầy mới dạy trẻ em cách sống tử tế, cách đối diện với thất bại và cách giữ vững nhân phẩm trong một thế giới đầy cám dỗ và cạm bẫy.
Thứ ba, đừng để áp lực khiến thầy cô mất đi chính mình. Trong kỷ nguyên số, nhà giáo thường bị cuốn theo việc phải học "tất cả" và học "ngay lập tức". Nhưng sự an yên đến từ việc đủ can đảm để từ chối những điều phù phiếm, chọn học những gì thực sự cần thiết cho mục tiêu giáo dục của chính mình. Thầy cô hãy chăm sóc sức khỏe tinh thần, nuôi dưỡng tâm hồn bằng những thực hành lành mạnh hàng ngày. Một người thầy có tâm hồn vững vàng và trí tuệ tự chủ mới có thể dẫn dắt học sinh trước những biến động mạnh mẽ của công nghệ và trí tuệ nhân tạo.
Thứ tư, tin vào sức mạnh của sự kết nối. Giáo dục không phải là cuộc đua cá nhân giữa người và máy, đó là sự liên minh giữa con người với con người. Khi nhà giáo đồng lòng, chia sẻ và tin tưởng nhau sẽ tạo nên một khung năng lực nhân văn mà không một thuật toán nào có thể sao chép được.
PGS.TS Trần Thành Nam nhấn mạnh, trí tuệ nhân tạo không xuất hiện để thay thế con người, mà đặt ra yêu cầu nhìn nhận lại và khẳng định những giá trị cốt lõi của nghề dạy học. Thay vì lo ngại, nhà giáo cần giữ vững tình yêu nghề, sự chân thành và tinh thần trách nhiệm trong từng hoạt động giáo dục.
Trong mọi biến động của công nghệ và xã hội, niềm tin vào giá trị con người vẫn là nền tảng bền vững nhất, dẫn lối cho thế hệ tương lai đi đúng đường.
“Hãy tin vào chính mình, vì thầy cô không chỉ dạy kiến thức mà là người ‘điêu khắc’ nên nhân cách học trò, từ đó kiến tạo tương lai”, PGS.TS Trần Thành Nam gửi gắm.
