Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế (IOAA) là một trong 12 kỳ thi Olympic Khoa học quốc tế danh giá. Không chỉ tìm kiếm những học sinh xuất sắc, IOAA còn hướng tới kết nối các quốc gia, thúc đẩy trao đổi tri thức và nuôi dưỡng niềm đam mê khám phá vũ trụ trong thế hệ trẻ.
Kỳ thi IOAA lần thứ XIX dự kiến diễn ra tại Hà Nội từ ngày 25/9 đến ngày 5/10/2026. Đến nay, Theo số liệu cập nhật của Ban Tổ chức đến ngày 30/6, hơn 70 đoàn với hơn 500 thành viên đăng ký tham dự, trong đó có hơn 300 học sinh. Tổng số người tham gia các hoạt động tổ chức, chuyên môn và hỗ trợ trong suốt kỳ thi dự kiến khoảng 1.100 người.
Trong giai đoạn chuẩn bị mang tính bản lề, từ ngày 29/6 đến 4/7, đoàn chuyên gia của Ủy ban IOAA tiến hành khảo sát thực tế tại Hà Nội. Đây là bước đi quan trọng nhằm đánh giá toàn diện khả năng đáp ứng các yêu cầu về chuyên môn, cơ sở vật chất, công nghệ, hậu cần, an ninh và vận hành trước khi kỳ thi chính thức khởi tranh.
Rà soát toàn diện các điều kiện phục vụ kỳ thi
Ngày 30/6, đoàn chuyên gia quốc tế cùng đại diện các tiểu ban cơ sở vật chất và chuyên môn đã trực tiếp kiểm tra những địa điểm dự kiến phục vụ kỳ thi tại Đại học Phenikaa.
Tại Trung tâm Thiên văn học Phenikaa, đoàn rà soát kỹ lưỡng hệ thống kính thiên văn, máy tính, đồng hồ, đèn chuyên dụng, phần mềm điều khiển và các thiết bị phục vụ phần thi quan sát. Khu vực nhà chiếu hình cũng được đánh giá chuyên sâu về hệ thống kỹ thuật, không gian bố trí và khả năng vận hành trong điều kiện thi thực tế.
Không chỉ tập trung vào thiết bị chuyên môn, hoạt động site-check còn xem xét toàn bộ hành trình của thí sinh trong thời gian dự thi. Đoàn đã khảo sát khu vực lưu trú dành cho học sinh; địa điểm dự kiến tổ chức phần thi đồng đội; phòng thi lý thuyết và khu vực thi quan sát ngoài trời.
Tại mỗi điểm dừng chân, các yếu tố về sức chứa, ánh sáng, âm thanh, kết nối công nghệ, an ninh, di chuyển và khả năng điều phối đều được thảo luận chi tiết. Đặc biệt, địa điểm thi ngoài trời được khảo sát vào buổi tối để đánh giá thực tế điều kiện ánh sáng, tầm nhìn và phương án bố trí kính thiên văn.
Việc kiểm tra vào đúng những khung giờ dự kiến tổ chức các phần thi giúp đoàn chuyên gia nhận diện sớm những yếu tố có thể ảnh hưởng đến trải nghiệm và kết quả của thí sinh, từ đó đưa ra các khuyến nghị điều chỉnh tối ưu.
Chuyên gia quốc tế tin tưởng tổ chức thành công kỳ thi tại Việt Nam
Chia sẻ sau quá trình khảo sát, GS. Aniket Sule – Chủ tịch Ủy ban Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế cho biết mục tiêu của hoạt động site-check là giúp Ban Tổ chức địa phương tiếp cận kinh nghiệm từ các kỳ IOAA trước, đồng thời đảm bảo các phương án được xây dựng phù hợp với đặc thù của kỳ thi.
"Điều chúng tôi quan tâm không chỉ là một phòng thi hay một thiết bị riêng lẻ, mà là khả năng phối hợp và vận hành của toàn bộ hệ thống. Từ chuyên môn, công nghệ đến lưu trú, di chuyển và an toàn, tất cả cần được kết nối chặt chẽ để thí sinh có điều kiện thi đấu tốt nhất", GS. Aniket Sule chia sẻ.
Theo Chủ tịch Ủy ban IOAA, Việt Nam đã có nhiều năm tham dự kỳ thi và đạt những kết quả tích cực. Cùng với kinh nghiệm tổ chức các sự kiện giáo dục quốc tế, đây là cơ sở để Ủy ban IOAA tin tưởng Hà Nội có thể tổ chức thành công kỳ thi lần thứ XIX.
“Qua chuyến khảo sát, chúng tôi ghi nhận sự chuẩn bị nghiêm túc của các đơn vị tại Hà Nội và Đại học Phenikaa. Đây là thành phố xinh đẹp và giàu truyền thống văn hóa, chúng tôi đã có những buổi làm việc cùng Sở GD&ĐT Hà Nội và Đại học Phenikaa là đơn vị đồng hành. Sau đợt làm việc, hai bên sẽ tiếp tục thống nhất những nội dung cần điều chỉnh, hướng tới một kỳ thi bảo đảm chất lượng chuyên môn, an toàn và mang lại trải nghiệm tích cực cho các đoàn quốc tế", Chủ tịch Ủy ban IOAA đánh giá.
Trao đổi về vai trò của Đại học Phenikaa trong việc hiện thực hóa các tiêu chuẩn quốc tế này, GS.TS Phạm Thành Huy – Phó Tổng Giám đốc Đại học Phenikaa nhấn mạnh trách nhiệm của nhà trường không dừng lại ở việc cung cấp địa điểm.
Đại học Phenikaa xác định đồng hành cùng thành phố Hà Nội bằng cách huy động đồng thời cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ, đội ngũ nhà khoa học và lực lượng vận hành để từng khâu của kỳ thi được chuẩn bị đồng bộ. Những góp ý từ đoàn site-check của Ủy ban IOAA là cơ sở quan trọng để chúng tôi tiếp tục rà soát và hoàn thiện.
Trong quá trình chuẩn bị IOAA 2026, Đại học Phenikaa tham gia hỗ trợ nhiều nội dung, từ cung cấp địa điểm, phòng thí nghiệm và hạ tầng kỹ thuật đến phối hợp công tác chuyên môn, hậu cần và vận hành.
Theo GS.TS Phạm Thành Huy, giá trị của IOAA 2026 không chỉ nằm trong những ngày tranh tài mà còn ở khả năng tạo cảm hứng lâu dài đối với giáo dục khoa học cơ bản tại Việt Nam. IOAA 2026 là cơ hội để học sinh đến gần hơn với thiên văn học và vật lý thiên văn, đồng thời mở rộng kết nối giữa các nhà khoa học, nhà giáo dục và những tài năng trẻ. Đây cũng là động lực để Đại học Phenikaa tiếp tục phát triển nghiên cứu, đào tạo liên ngành và góp phần xây dựng nguồn nhân lực khoa học cho tương lai.
Đặc biệt, năm 2026 cũng là năm Đại học Phenikaa chính thức bắt đầu đào tạo ngành Vật lý thiên văn và Khoa học dữ liệu không gian, ngành học kết nối kiến thức vật lý, thiên văn học, công nghệ thông tin và phân tích dữ liệu. Việc đồng hành cùng IOAA vì vậy không chỉ là một nhiệm vụ tổ chức sự kiện, mà còn gắn liền với định hướng chiến lược trong việc xây dựng môi trường nghiên cứu và đào tạo dài hạn của nhà trường trong lĩnh vực này.
