Trong tiến trình đổi mới giáo dục đại học và quy hoạch mạng lưới cơ sở đào tạo công lập, bản sắc đặc thù của Trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương được thể hiện qua phương thức tuyển sinh, mô hình đào tạo, đội ngũ, quy mô và năng lực học thuật.
Đào tạo “hai trong một”
Trong tiến trình đổi mới giáo dục đại học và thực hiện chủ trương tinh gọn, quy hoạch lại mạng lưới các cơ sở đào tạo công lập theo Kế hoạch số 06-KH/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, việc nhận diện một cơ sở giáo dục đại học thuộc lĩnh vực đặc thù không thể chỉ dựa vào tên gọi hay lịch sử hình thành.
Điều quan trọng hơn là nhìn vào bản sắc chuyên biệt được thể hiện trong mô hình đào tạo, tổ chức vận hành, đội ngũ và vai trò của cơ sở đó đối với những yêu cầu phát triển của đất nước.
Từ góc nhìn này, Trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương cho thấy khá rõ những đặc điểm của một cơ sở đào tạo chuyên biệt, với trọng tâm là kết hợp đào tạo chuyên môn nghệ thuật và nghiệp vụ sư phạm, cung cấp nguồn nhân lực văn hóa - nghệ thuật cho hệ thống giáo dục và đời sống xã hội.
Tính đặc thù được thể hiện ngay từ khâu tuyển sinh. 100% các ngành đào tạo đại học và sau đại học của trường tổ chức thi tuyển năng khiếu kết hợp xét tuyển, hoặc tuyển thẳng thí sinh đạt giải thưởng nghệ thuật quốc gia, quốc tế. Đây là phương thức tuyển sinh đòi hỏi cách tổ chức khác với cơ chế tuyển sinh đại trà, bởi năng lực và tố chất nghệ thuật của người học cần được đánh giá thông qua các yêu cầu chuyên biệt. Quy mô tuyển sinh các ngành nghệ thuật của trường đạt 1.600 - 1.800 chỉ tiêu mỗi năm, dẫn đầu khối các cơ sở đào tạo nghệ thuật trên cả nước.
Sứ mệnh đào tạo của Trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương gắn với hai yêu cầu song hành: phát triển năng lực chuyên môn nghệ thuật và trang bị nghiệp vụ sư phạm.
Người học sau khi tốt nghiệp không chỉ có khả năng thực hành, sáng tạo nghệ thuật mà còn được trang bị năng lực giảng dạy, truyền đạt tri thức nghệ thuật trong hệ thống giáo dục quốc dân, đồng thời có thể tham gia tổ chức các hoạt động văn hóa - xã hội.
Đây là yêu cầu ngày càng rõ trong bối cảnh Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 định hướng dạy học nghệ thuật không chỉ dừng ở truyền đạt kỹ năng, mà còn góp phần phát triển khả năng cảm thụ và tư duy sáng tạo của học sinh.
Thực tế đó đặt ra yêu cầu đặc thù đối với đội ngũ giáo viên nghệ thuật: không thể chỉ giỏi chuyên môn nghệ thuật hoặc chỉ vững nghiệp vụ sư phạm, mà cần làm chủ đồng thời cả hai năng lực. Đây chính là đặc điểm cốt lõi trong mô hình đào tạo của Trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương.
Đặc thù cũng thể hiện trong tổ chức dạy học. Đào tạo nghệ thuật đòi hỏi các hình thức tổ chức lớp học với quy mô nhỏ, mức độ tương tác trực tiếp giữa giảng viên và người học cao hơn so với nhiều ngành đào tạo khác. Vì vậy, việc tối ưu quy mô theo cách thông thường khó có thể áp dụng nếu không muốn ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo.
Ở đội ngũ, 100% giảng viên nghệ thuật có trình độ sau đại học, tỷ lệ tiến sĩ đạt 19,91%, vượt ngưỡng quy định cho cơ sở đào tạo đặc thù theo Thông tư 01/2024/TT-BGDĐT. Trong đội ngũ này có những người vừa là nhà giáo, vừa là hội viên các hội nghề nghiệp như Hội Mỹ thuật Việt Nam, Hội Nhạc sĩ Việt Nam. Đáng chú ý, người học thuộc lĩnh vực Nghệ thuật và Sư phạm Nghệ thuật chiếm 82% quy mô toàn trường, vượt ngưỡng 70% được quy định đối với trường đặc thù.
Những con số trên cho thấy tính đặc thù không chỉ nằm ở định hướng đào tạo mà đã được thể hiện trong chính cách nhà trường tuyển sinh, tổ chức đào tạo và xây dựng đội ngũ.
Giữ bản sắc, chủ động thích ứng với không gian sáng tạo mới
Năng lực chuyên môn và học thuật của nhà trường còn được thể hiện qua kết quả kiểm định chất lượng. Theo Công văn số 4784/BGDĐT-GDĐH ngày 27/7/2026 của Bộ GD&ĐT, trường đạt 25/26 tiêu chí Chuẩn cơ sở giáo dục đại học, trong đó một số tiêu chí được xem xét, đối chiếu phù hợp với đặc điểm riêng của cơ sở đào tạo thuộc lĩnh vực đặc thù.
Trường cũng là một trong những cơ sở giáo dục đại học có tổ chức Hội đồng Giáo sư cơ sở để xét công nhận đạt tiêu chuẩn chức danh Giáo sư, Phó Giáo sư thuộc lĩnh vực văn hóa - nghệ thuật.
Vai trò chuyên môn của nhà trường còn được thể hiện qua hoạt động kết nối trong lĩnh vực đào tạo văn hóa - nghệ thuật. Hiện Hiệu trưởng nhà trường là Chủ tịch Câu lạc bộ Khối các trường đào tạo Văn hóa - Nghệ thuật, đại diện cho khoảng 30 cơ sở đào tạo trong lĩnh vực trên cả nước.
Trong lĩnh vực nghiên cứu, theo báo cáo năm 2025, tỷ lệ công bố khoa học trên giảng viên của trường đạt 0,81. Đội ngũ giảng viên có 165 bài báo khoa học được Hội đồng Giáo sư Nhà nước tính điểm và 8 sách chuyên khảo được xuất bản.
Đặc thù của lĩnh vực nghệ thuật cũng được thể hiện trong cách tiếp cận đối với hoạt động nghiên cứu. Nhà trường đã xây dựng cơ chế quy đổi các sản phẩm sáng tạo nghệ thuật như giải thưởng âm nhạc, mỹ thuật, tác phẩm triển lãm, chương trình biểu diễn hay dự án nghệ thuật thành khối lượng nghiên cứu khoa học của giảng viên.
Cách tiếp cận này phù hợp với đặc điểm của nghiên cứu và sáng tạo trong lĩnh vực nghệ thuật, nơi sản phẩm chuyên môn có thể được thể hiện qua tác phẩm, chương trình biểu diễn hoặc dự án sáng tạo, bên cạnh những công bố khoa học theo phương thức truyền thống.
Trong khi đó, chuyển đổi số đang mở rộng không gian sáng tạo, từ nghệ thuật số, thiết kế, truyền thông đến các công nghệ biểu diễn mới. Không gian hành nghề thay đổi cũng đặt ra yêu cầu mới đối với đào tạo nghệ thuật: người học cần vừa có nền tảng vững về những giá trị nghệ thuật truyền thống, vừa có khả năng thích ứng với môi trường sáng tạo mới.
Theo định hướng phát triển, nhà trường hướng tới trở thành cơ sở đào tạo trọng điểm về giáo dục văn hóa nghệ thuật, gắn với các đề án mở rộng từ bậc phổ thông năng khiếu đến nghiên cứu chuyên sâu. Đây là hướng tiếp cận nhằm kết nối các cấp độ đào tạo, đồng thời đáp ứng song song yêu cầu bảo tồn giá trị văn hóa và đổi mới hoạt động đào tạo nghệ thuật.
Về hợp tác quốc tế, nhà trường dự kiến mở rộng hợp tác với khoảng 15-20 trường đại học nghệ thuật trên thế giới, cùng các hoạt động kết nối quốc tế trong đào tạo và biểu diễn nghệ thuật.
Song song với đó, việc tiếp nhận thêm quỹ đất và xúc tiến thủ tục xây dựng cơ sở mới, hướng tới quy mô đào tạo khoảng 13.000 người học vào năm 2030, được xác định là một bước chuẩn bị cho định hướng phát triển dài hạn của nhà trường.
Nhìn từ thực tiễn vận hành, bản sắc của Trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương không chỉ nằm ở lĩnh vực đào tạo mà còn thể hiện qua phương thức tuyển sinh, tổ chức lớp học, cơ cấu người học, đội ngũ giảng viên và cách thức ghi nhận sản phẩm nghiên cứu, sáng tạo nghệ thuật.
Trong bối cảnh mạng lưới giáo dục đại học tiếp tục được đổi mới và sắp xếp, việc nhận diện đúng những đặc điểm này có ý nghĩa quan trọng để bảo đảm các cơ sở đào tạo đặc thù phát huy được thế mạnh riêng. Với đào tạo văn hóa - nghệ thuật, đó cũng là cách duy trì nguồn nhân lực phục vụ giáo dục thẩm mỹ, sáng tạo và đời sống văn hóa, đồng thời tạo dư địa để lĩnh vực này thích ứng với những thay đổi của thời đại số.
