Cao su chiến lược từ cây Duzhong
Trung Quốc hiện là quốc gia tiêu thụ và nhập khẩu cao su tự nhiên lớn nhất thế giới, với nhu cầu năm ngoái ước tính hơn 7 triệu tấn, trong đó 85% phải nhập khẩu.
Để giảm rủi ro từ chuỗi cung ứng toàn cầu, các nhà khoa học đã tập trung vào cây Duzhong (Eucommia ulmoides – Đỗ trọng) – loài cây vốn được dùng trong y học cổ truyền, nhưng cũng là nguồn cao su tự nhiên duy nhất bản địa của Trung Quốc và là nguồn cao su lớn thứ hai thế giới.
Cao su chiết xuất từ Duzhong đặc biệt hữu ích cho quốc phòng: chỉ cần bổ sung 3–5% vào hợp chất cao su đã giúp tăng độ bền và khả năng chống mài mòn cho lốp xe quân sự chống thủng, đồng thời còn được dùng trong vật liệu che chắn điện từ tiên tiến.
Trước đây, Duzhong chủ yếu được trồng ở miền Trung và Nam Trung Quốc, nhưng sản lượng hạn chế và quy trình khai thác phức tạp khiến nó khó tham gia vào chuỗi cung ứng công nghiệp và quân sự quy mô lớn.
Biến sa mạc Gobi thành rừng cao su
Năm 2016, nhóm nghiên cứu do Su Yinquan – Viện trưởng Lâm nghiệp Đại học Nông Lâm Tây Bắc – đã thuê 14 hecta đất hoang tại Tân Cương để thử nghiệm trồng Duzhong.
Đây là lần đầu tiên loài cây này được đưa vào sa mạc Gobi. Đến năm ngoái, khu đất cằn cỗi đã biến thành một rừng Duzhong xanh tốt, vượt ngoài mong đợi.
Hiện Trung Quốc đã trồng khoảng 300.000 hecta Duzhong, với kế hoạch mở rộng lên 3,3 triệu hecta vào năm 2030, riêng Tân Cương sẽ có thêm 300.000 hecta.
Để thích nghi với môi trường khắc nghiệt, các nhà khoa học đã xây dựng trung tâm lai tạo giống tại huyện Lueyang, tỉnh Thiểm Tây, sàng lọc hơn 50 giống Duzhong ưu tú và phát triển các dòng cây chịu hạn.
Song song, họ cũng cải tiến quy trình chiết xuất cao su: vỏ quả chứa 15–18%, vỏ thân 8–10%, lá 2–3% cao su tự nhiên. Phương pháp mới công bố năm 2025 sử dụng dung môi sinh thái kết hợp xử lý sinh học, giúp giảm năng lượng tiêu thụ, tăng hiệu suất và độ tinh khiết, mở đường cho sản xuất quy mô lớn.
Tóm lại, Trung Quốc đã âm thầm xây dựng một “rừng nhân tạo” tại sa mạc Gobi, biến nơi khô cằn thành nguồn cung cao su quân sự chất lượng cao. Đây là bước đi chiến lược nhằm đảm bảo an ninh chuỗi cung ứng và phục vụ cho các ngành công nghiệp quốc phòng trong bối cảnh căng thẳng toàn cầu.
